Myanmar hoorde beschuldigingen dat het verantwoordelijk is voor genocide tegen de etnische Rohingya-minderheid bij het hoogste gerechtshof van de Verenigde Naties, toen de langverwachte hoorzittingen maandag in Den Haag begonnen.
Het West-Afrikaanse land Gambia heeft de zaak voor het eerst aangespannen bij het Internationaal Gerechtshof (ICJ) in 2019, met het argument dat een zogenaamde ‘opruimingsoperatie’ door het leger van Myanmar in 2017 in strijd was met het Genocideverdrag van 1948.
Het Zuidoost-Aziatische land, dat inmiddels door het leger is overgenomen, heeft de beschuldigingen ontkend.
In zijn openingstoespraken zei de Gambiaanse minister van Justitie Dawda Jallow dat zijn land de zaak aanhangig heeft gemaakt uit “een gevoel van verantwoordelijkheid” na zijn eigen ervaringen met een militaire regering.
“We moeten onze morele stem gebruiken bij het veroordelen van onderdrukking, van misdaden tegen individuen en van groepen, waar en wanneer deze ook plaatsvinden”, zei hij, terwijl hij een volle rechtszaal toesprak.
Myanmar lanceerde de campagne in de deelstaat Rakhine in 2017 na een aanval door een Rohingya-rebellengroep.
Veiligheidstroepen werden beschuldigd van massale verkrachtingen, moordpartijen en het in brand steken van duizenden huizen, terwijl ruim 700.000 Rohingya naar buurland Bangladesh vluchtten.
Nu kwijnen ongeveer 1,2 miljoen leden van de vervolgde minderheid weg in chaotische, overvolle kampen, waar gewapende groepen kinderen rekruteren en meisjes vanaf twaalf jaar tot prostitutie worden gedwongen.
Impact van bezuinigingen op de hulp
Door de plotselinge en ernstige bezuinigingen op de buitenlandse hulp die vorig jaar door de Amerikaanse president Donald Trump werden opgelegd, zijn duizenden scholen in de kampen gesloten en zijn sommige kinderen omgekomen van de honger.
“We hebben niets wat mensen zouden moeten hebben”, vertelde Yousuf Ali, die voor de procedure vanuit een vluchtelingenkamp in Bangladesh naar Nederland reisde, voorafgaand aan de hoorzittingen aan persbureau Associated Press.
Myanmar werd aanvankelijk bij het hof vertegenwoordigd door Nobelprijswinnaar Aung San Suu Kyi, die ontkende dat de strijdkrachten van haar land genocide hadden gepleegd. In 2019 vertelde ze het Internationaal Gerechtshof dat de massale uittocht van Rohingya-mensen uit het land dat zij leidde het ongelukkige resultaat was van een gevecht met opstandelingen.
Het pro-democratische icoon zit nu in de gevangenis nadat ze is veroordeeld voor wat haar aanhangers verzonnen beschuldigingen noemen na een militaire staatsgreep in 2021.
Myanmar betwistte de jurisdictie van de rechtbank en zei dat Gambia niet direct bij het conflict betrokken was en daarom geen zaak kon aanspannen.
Beide landen hebben het genocideverdrag ondertekend, ondertekend in de nasleep van de Tweede Wereldoorlog, en in 2022 verwierpen rechters het argument, waardoor de zaak verder kon gaan.
Zuid-Afrikaanse zaak tegen Israël
Het besluit opende de deur voor Zuid-Afrika om een zaak aan te spannen waarin Israël werd beschuldigd van genocide tegen de Palestijnen in Gaza.
Israël heeft deze beschuldiging krachtig ontkend en Pretoria ervan beschuldigd politieke dekking te bieden aan de militante groepering Hamas.
Wat de rechtbank uiteindelijk ook beslist in de Myanmar-zaak, zal gevolgen hebben voor de Zuid-Afrikaanse zaak, vertelde Juliette McIntyre, een expert op het gebied van internationaal recht aan de Universiteit van Zuid-Australië, aan Associated Press.
“De juridische test voor genocide is zeer streng, maar het is mogelijk dat de rechters de definitie verbreden”, zei ze.
Een bevinding van genocide zou het lopende onderzoek bij een andere rechtbank in Den Haag, het Internationaal Strafhof, versterken.
In 2024 vroeg de hoofdaanklager van de rechtbank rechters om een arrestatiebevel uit te vaardigen tegen het hoofd van het militaire regime van Myanmar, senior generaal Min Aung Hlaing, wegens misdaden tegen de Rohingya, een verzoek dat nog steeds in behandeling is.
Aanvullende bronnen • AP
