‘Bait’-recensie: de comedyserie van Riz Ahmed heeft ons allemaal geschokt en geroerd

Ahmeds rijst Aas zal je vanaf de eerste scène boeien, met de popcultuur-aantrekkingskracht aller kunstaas. Je hebt waarschijnlijk het gesprek gehad: wie speelt de volgende James Bond? En hoe vaak heeft dat gesprek zich gericht op blanke acteurs?

Het is dit herkenbare startpunt dat Riz Ahmed, met co-schrijvers Prashanth Venkataramanujam (Patriot Act met Hasan Minhaj), Azam Mahmood (Kader), en Karen Joseph Adcock (De Beer), en regisseurs Bassam Tariq (Mogul Mowgli), en Tom George (Dit land), gebruikt om de vertegenwoordiging in de entertainmentindustrie, de pers en de rechtbank van de publieke opinie te onderzoeken, aan de hand van de ervaring van een Brits-Pakistaanse acteur.

In zes afleveringen van 30 minuten weet de nieuwe Prime Video-serie van de Oscar-winnaar een scherpe, absurde en ontroerende satire neer te zetten die belangrijke vragen stelt over de identiteit en ambitie van gekleurde acteurs, met een sublieme cast, onberispelijke soundtrack en genoeg crashzooms voor een leven lang.

Wat is Aas over?

De worstelende acteur Shah Latif (Ahmed) doet auditie voor een van de meest begeerde (en op ingezet) rollen die er zijn: James Bond. Wanneer zijn auditie echter niet zo goed verloopt als hij had gehoopt, grijpt hij de kans aan om geruchten over zijn mogelijke casting via de pers te verspreiden – en de effecten zijn chaotisch.

Iedereen heeft een mening over Shah nu de Bond-geruchtenmolen op hol slaat. WHO zou moeten speel James Bond, en zou het een acteur kunnen zijn die niet blank is? Een golf van online haat stroomt het leven van Shah binnen, een golf die gevaarlijk reëel wordt door een anti-islamitische haatmisdaad gericht tegen zijn ouderlijk huis. De Eid al-Fitr-vieringen van zijn familie worden verstoord door de noodzaak van verhoogde beveiliging. Er wordt hem echter nog steeds verteld dat hij het moet opzuigen. “Je moet gewoon dankbaar blijven”, zegt Shah’s professionele “rivaal” Raj Thakker (een briljante Himesh Patel), een Brits-Indische acteur die naar verluidt ook in de race was om Bond te spelen. “Een beetje haat is een kleine prijs.”

Maar is deze kans überhaupt wel een kans voor Shah? In een opiniestuk voor een uitlaatklep binnen het universum van de show noemt schrijver (en Shah’s ex) Yasmin Khan (de altijd getalenteerde Ritu Arya) Bond ‘een icoon van het blanke establishment’ en beschuldigt hij Shah ervan ‘een lange rij bruine mannen te zijn die denken dat het worden van onze onderdrukker ons op de een of andere manier bevrijdt.’

“De vraag is niet of een moslimman geschikt is om James Bond te spelen. De vraag is: is James Bond het waard dat een moslimman hem vertegenwoordigt?” schrijft ze. “De essentie van de islam is gebouwd op gemeenschap, familie, liefdadigheid, vrede en gehoorzaamheid. Wat weet een burgerwacht-dubbelagent van de unieke sociale structuur die inherent is aan zoveel bruine gemeenschappen?”

Vier dagen lang staat Shah onder toenemende druk als gevolg van de 007-geruchten. Hij moet omgaan met de verwachtingen van zijn familie, zijn stormachtige relatie met zijn ex, mensen verwarren hem met Dev Patelen de realiteit van het worden van de gerespecteerde A-lister waarvan hij droomt. Hier, Aas roept kritische vragen op over identiteit, ambitie en portrettering van etnische minderheden op het scherm. (buiten scherm, Amhed schrijft al lang over het uitdagen van stereotypen in rollen zelfs spreken over vertegenwoordiging in het Britse parlement.) In een constante staat van angst verandert Shah en herkadert hij zichzelf, waarbij hij erop aandringt dat “het zelfs al leuk is om de kans te krijgen, het is een groot probleem, een bruine James Bond.” Shah neemt afstand van demonstranten op een museumgala en demonstreert tegen de koloniale erfenis ervan, waarna hem wordt verteld dat hij ‘uitverkocht’ is. ‘Het is niet het beeld waar ik nu voor ga’, zegt Shah tegen Zulfi (Guz Khan).

Shahs faalangst domineert zijn gebroken zelfgevoel. Hij beschouwt zichzelf als ‘niemand’ en ‘een schande voor je familie’, gebaseerd op het verpesten van één auditie. (Charlie Brinkhurst-Cuff schrijft over deze druk om te presteren in haar essay voor gal-dem’s “Ik zal niet worden gewist”: onze verhalen over opgroeien als gekleurde mensenschrijvend over een dansauditie: “Het mislukken van de auditie betekende dat dans plotseling werd geassocieerd met veel negatieve emoties die uiteindelijk mijn onzekerheden over mijn ras, mijn lichaam en de manier waarop ik eruit zag, voedden.”) Het punt is dat Shah zijn auditie echt het park uit gooit, ondanks de oubollige, laconieke dialoog in James Bond-stijl. Maar die ene lijn die hem elke keer opnieuw laat struikelen? ‘Als je alleen bent, hoe kun je dan met jezelf leven? Weet je wel wie je bent?’

AasDe cast is puur vuur, geleid door een onberispelijke Riz Ahmed.

Sajid Hasan, Riz Ahmed en Sheeba Chaddha in ‘Aas’.
Krediet: Prime Video

Als Shah duwt Ahmed zichzelf echt tot het uiterste Aasvia uitgestreken komische stijlen tot romantisch verlangen en oprecht drama. Terwijl Shah zijn gevoel van controle verliest, van zijn identiteit en van wie mensen precies van hem eisen dat hij is, brengt Ahmed zijn karakteristieke intensiteit en finesse naar elk podium, waarbij hij bijna naar het publiek staart met zijn Bond-teksten in gedachten: “Ik leef niet met mezelf; ik leef met wie je maar wilt dat ik ben.”

Khan steelt bijna de show als Shah’s hilarische, no-filter neef Zulfi, op een zoektocht om zijn vloot van Muba (“moslim Uber”) chauffeurs op te bouwen, terwijl hij Shah niet echt houdt. Arya is magnetisch als Shah’s ex Yasmin (eerlijk gezegd, wie kan over Yasmin heen komen?) Terwijl ze op brute wijze Shah’s performatieve manieren oproept.

Sheeba Chaddha slaat elke noot als Shah’s moeder Tahira, wier concurrentie met de glamoureuze Naila (een fantastische Soni Razdan) een leuke doorlopende lijn is, en Sajid Hasan geniet van oneliners vanuit zijn luie stoel als Shah’s vader Parvez. Aasiya Sjah (Wij zouden hier spijt van kunnen krijgen) is uitgestreken briljant als Shah’s neef Q, terwijl Weruche Opia (Ik kan je vernietigen) is hilarisch als Shah’s lankmoedige agent Felicia.

En ze zijn allemaal schitterend omlijst door Aas’s voortreffelijke productieontwerp.

Aas neigt naar surrealisme, cinematografie uit de jaren 60 en een knallende soundtrack

Riz Ahmed en Ritu Arya in ‘Aas’.
Krediet: Prime Video

Een bijzonder surrealistisch verhaalmiddel is een terugkerend podcast-opnamescenario waarin Shah zijn angsten uit de doeken doet tegenover een bevroren varkenskop die spreekt met de stem van Sir Patrick Stewart (en ja, het is echt de stem van Sir Patrick Stewart). Shahs innerlijke saboteur vindt zijn weg uit de vriezer en komt in brute gesprekken met zichzelf terecht in een voorbeeld van zelfkastijding van de meest rauwe en meedogenloze aard. Dit niveau van absurditeit komt echter alleen overeen met dat van Shahs dagelijkse ervaring, net zoals Adjani Salmon magisch realisme inzet in de schitterende Dromen terwijl je zwart bent.

Aas is ook een technisch wonder, waarbij fotografieregisseurs Frank Lamm en Dan Atherton tussen shots bewegen die deze staten van realisme of absurditeit overbrengen. Vaak volgt een hand- of gemonteerde camera de acteurs van dichtbij, waardoor hun gesprekken vloeiend en intiem worden. Andere keren neigt de cinematografie naar crashzooms die het drama versterken en een eerbetoon zijn aan de Indiase en Pakistaanse cinema uit de jaren ’60 en ’70. In een glorieuze reeks in aflevering 3 zien we Shah’s familie “rivaal” Salim (een geweldige verschijning uit Kaos‘ Nabhaan Rizwan) duiven loslaten, een perfecte gymnastiekoefening uitvoeren en letterlijk over het water lopen. En aflevering 4, een hoogtepunt van de serie, is een Studio-stijl one-shot-moment te midden van de bruisende Brick Lane in Londen. Het is een constante dans tussen realiteit, paranoia en fantasierijke angst terwijl Shah zijn hoofd boven de golven probeert te houden.

Er is echter niets absurds aan Aas‘S soundtrack, een ware schat aan Zuid-Aziatische en Britse pareltjes door de decennia heen, van de legendarische Pakistaanse playbacksinger Naheed Akhtar, hypnotiserende Qawwali uit de jaren 70 van de Sabri Brothers, disco uit de jaren 80 van het Britse Pakistaanse new wave duo Nermin Niazi en Feisal Mosleh, Engelse drum-‘n-bass uit de jaren 90 van Origin Unknown en recente nummers van de Britse zanger Jorja Smith, de Britse producers Sevaqk en Troyboi en de Indiase zanger Amrit Maan. En het is allemaal geborduurd met de bloeiende score van componist Shruti Kumar.

Aas is een van de meest surrealistische, belangrijke, hilarische en ontroerende shows die ik de afgelopen tijd heb gezien, aangezien Ahmed ernaar streeft het publiek geschokt en geroerd achter te laten.

Aas gaat op 25 maart in première op Prime Video, waarbij alle zes afleveringen tegelijk beschikbaar zijn.