Familieleden van Keniaanse staatsburgers die door het Russische leger in Oekraïne zijn ingelijfd, poseren met foto’s van hun familieleden tijdens een gebed en vreedzame demonstratie waarin dringende overheidsactie wordt geëist om hun verwanten te repatriëren, in Nairobi op 19 februari 2026.
Simon Maina/AFP via Getty Images
De hoge jeugdwerkloosheid stelt jonge Kenianen, zoals duizenden in heel Afrika, bloot aan uitbuiting en valse beloften van lucratieve banen in het buitenland, schrijft Guyo Chepe Turi in ISS Vandaag.
Kenia heeft amnestie aangekondigd voor zijn burgers die zijn gerekruteerd om voor Rusland te vechten in de oorlog tegen Oekraïne. Dit volgt op dat van premier Musalia Mudavadi, minister van Buitenlandse Zaken en Diasporazaken bezoek aan Moskou op 16 maart. De Keniaanse wet verbiedt staatsburgers om zich aan te sluiten bij de strijdkrachten van een ander land zonder schriftelijke toestemming van de president.
Kenia sluit zich aan bij een groeiende lijst van Afrikaanse landen – van Zuid-Afrika tot Egypte – waarvan de burgers zijn gelokt door beloften van goedbetaalde banen voor burgers. A nieuw rapport van het Africa Centre for Strategic Studies zegt dat duizenden Afrikanen uit 45 landen zijn verhandeld om aan de frontlinie voor Rusland te vechten. Het rapport schetst een ‘uitgebreid en systematisch’ rekruteringsproces dat is gebaseerd op bedrog en gericht is op ‘Afrikaanse werkzoekenden en studenten’.
Het syndicaat achter de rekrutering van Kenianen in het Russische leger zou in december 2024 met zijn activiteiten zijn begonnen. vermoedelijk geholpen door ambtenaren van het Keniaanse directoraat voor strafrechtelijk onderzoek, de immigratiedienst en het ministerie van Arbeid.
Anders dan in Kameroen, waar actieve soldaten zijn gedeserteerd om in Oekraïne te gaan vechten, zijn de doelwitten in Kenia vooral voormalige soldaten of politieagenten, of mensen met een paramilitaire opleiding, zoals de Nationale Jeugddienst. Tot nu toe zijn de meeste rekruten werkloze jongeren, wat een weerspiegeling is van de wanhoop van burgers om aan de economische tegenspoed te ontsnappen.
De rekruten kregen een maandsalaris aangeboden van ongeveer 2.400 dollar en een eenmalige bonus van 6.200 tot 8.300 dollar. Ter vergelijking: Kenia’s gemiddeld maandsalaris bedraagt 159 dollar. In een land waar de jeugdwerkloosheid 67% bedraagt, lijkt de deal jongeren een veelbelovende kans te bieden.
Volgens een rapport van de Nationale Inlichtingendienst dat op 12 februari in de Nationale Vergadering werd gepresenteerd door Kimani Ichung’wah, leider van de meerderheidspartij, waren meer dan 1.000 Kenianen gerekruteerd. Ongeveer 89 waren nog steeds in actieve strijd, 39 werden in het ziekenhuis opgenomen en 28 werden vermist.
Ichung’wah beschuldigde ambtenaren van de Russische ambassade en het personeel van de Keniaanse ambassade in Rusland ervan samen te werken met wervingsbureaus en mensenhandelsyndicaten. De Russische ambassade in Kenia ontkent dit en noemt het “gevaarlijk” en “misleidend”. Het rekruteringsweb is sindsdien ontmaskerd als een ingewikkeld syndicaat waarbij Russische overheidsagenten, malafide elementen binnen de Keniaanse veiligheids- en immigratiediensten en enkele arbeidsbureaus betrokken zijn.
Emmanuel Wa-Kyendo van het Instituut voor Economische Zaken Kenia vertelde ISS Today dat decennia van slechte planning en de mismatch tussen menselijk kapitaal en de arbeidsmarkt Kenianen ertoe dwongen elders werk te zoeken. Hij zei dat het probleem voortkwam uit structurele mislukkingen en een slechte implementatie van het economisch beleid.
Volgens de Federation of Kenya Employers betreden jaarlijks ongeveer een miljoen jonge Kenianen de arbeidsmarkt. Slechts een fractie weet echter een formele baan veilig te stellen, terwijl velen niet over de nodige vaardigheden of kansen beschikken om de beschikbare banen te kunnen matchen.
President William Ruto benadrukte dit probleem tijdens de viering van de Dag van de Arbeid op 1 mei, zeggen dat Kenia dit zou kunnen absorberen slechts 100.000 van de gekwalificeerde werknemers die jaarlijks de arbeidsmarkt betreden.
Ruto heeft eerder opgemerkt dat arbeidsmigratie een cruciaal onderdeel is van de sociaal-economische ontwikkeling van het land, “ten voordele van zowel Kenia als de landen die onze werknemers verwelkomen. Dit is de reden… dat we blijven onderhandelen over bilaterale (arbeids)overeenkomsten om veilige en ordelijke (arbeids)migratie mogelijk te maken, de rechten van Keniaanse werknemers te beschermen en hun toegang tot de internationale arbeidsmarkten te vergemakkelijken”.
Maar nu de overheid steeds meer prioriteit geeft aan geldovermakingen om de lokale economie op te bouwen, sturen de werkloosheid en de slechte arbeidsomstandigheden cruciale werknemers naar het buitenland. Ongeveer 4.000 artsen en verpleegsters het land verlaten elk jaar, waardoor staatsziekenhuizen met een tekort aan personeel achterblijven.
Ook veel jonge Kenianen trekken in groten getale naar het Midden-Oosten. Volgens schattingen van de regering vanaf maart 2026 werken er ruim 500.000 Kenianen in de Verenigde Arabische Emiraten, Qatar en Saoedi-Arabië, voornamelijk in laag- en halfgeschoolde arbeidersfuncties in huishoudelijk, veiligheids-, bouw- en horecawerk.
Volgens Amnestie InternationaalSommige van degenen die zijn gerekruteerd om in het Midden-Oosten te werken, worden onderworpen aan mensenhandel, racisme en dwangarbeid, en leven in onmenselijke omstandigheden. Keniaanse arbeidsmigranten die uit de Golflanden naar huis zijn teruggekeerd, hebben geklaagd over onbetaalde lonen, hongersnood en in sommige gevallen seksueel misbruik. Vele anderen zijn in het buitenland gestorven.
Maar veel Kenianen kiezen er nog steeds voor om te vertrekken, vooral naar het Midden-Oosten, om economische hulp te zoeken en de levensstandaard van hun families thuis te verbeteren door overmakingendie in 2025 de grens van 5 miljard dollar overschreed, vergeleken met 4,95 miljard dollar in 2024.
Overheidspogingen om de werkloosheid te verminderen door middel van arbeidsmigratie zullen de uitstroom van zowel geschoolde als ongeschoolde werknemers blijven versnellen. Daarbij loopt het land het risico zijn broodnodige menselijke kapitaal in eigen land te verliezen, waardoor de belangrijkste sectoren van de economie, zoals de gezondheidszorg en de productie, worden blootgesteld aan tekorten aan arbeidskrachten.
Om dit probleem aan te pakken heeft Mudavadi een formeel voorstel ingediend bilaterale arbeidsmigratieovereenkomst met Rusland en beloofde actie van de regering tegen degenen die betrokken zijn bij de smokkel van Kenianen naar de Russische fronten.
Naast deze maatregelen moet het ministerie van Buitenlandse Zaken en Diasporazaken de veilige terugkeer faciliteren van Kenianen die vastzitten aan de frontlinie en van degenen die door Oekraïne als krijgsgevangenen worden vastgehouden. De veiligheidsdiensten moeten de mensen achter de rekrutering van Kenianen om zich bij het Russische leger aan te sluiten, onderzoeken en boeken.
En het allerbelangrijkste: de Keniaanse regering moet jonge mensen uitrusten met de juiste vaardigheden voor arbeidsbemiddeling in het land, de economie uitbreiden om voldoende kansen te creëren, en beleid bevorderen dat Kenianen waarschuwt voor bedrog en valse beloften van economische kansen in het buitenland.
Guyo Chepe Turi is onderzoeksfunctionaris bij het Oost-Afrikaanse vredes- en veiligheidsbeheer bij het Institute for Security Studies (ISS) in Nairobi.
Dit artikel was voor het eerst gepubliceerd van ISS Vandaag.
