De Boeing E-4B Nightwatch, beter bekend als het ‘Doomsday Plane’ van het Amerikaanse leger, maakte deze week een zeldzame en zeer zichtbare verschijning, wat aanleiding gaf tot speculatie vanwege zowel het vluchtpatroon als het geopolitieke moment waarop het plaatsvond. Uit vluchtvolggegevens bleek dat het vliegtuig op 6 januari vertrok uit de luchtmachtbasis Offutt en naar Camp Springs, Maryland, nabij Washington, DC vloog, voordat het later landde op de internationale luchthaven van Los Angeles. Video’s van de landing circuleerden op grote schaal online en trokken de aandacht juist omdat de E-4B is ontworpen om publieke zichtbaarheid te vermijden. Het vliegtuig maakt geen deel uit van routinematige zakenreizen en de bewegingen ervan worden zelden besproken. Dat alleen al maakte de vlucht opmerkelijk.Amerikaanse media meldden later dat minister van Defensie Pete Hegseth aan boord van het vliegtuig was. Het Pentagon heeft niet uitgelegd waarom de E-4B werd gebruikt in plaats van een conventioneel overheidsvliegtuig, en heeft ook geen details gegeven over het missieprofiel van de vlucht. Het ontbreken van een officiële verklaring is een bekend kenmerk van eerdere E-4B-bewegingen en onderdeel van wat het vliegtuig zijn mystiek geeft.
Wat het “Doomsday Plane” eigenlijk is
De E-4B Nightwatch fungeert als het National Airborne Operations Center, een vliegende commandopost die is ontworpen om de Amerikaanse regering te laten functioneren tijdens de meest extreme scenario’s die je maar kunt bedenken, waaronder een nucleaire oorlog, catastrofale aanvallen op Amerikaans grondgebied of de vernietiging van commandocentra op de grond. Het vliegtuig is gebouwd op een sterk aangepast Boeing 747-200-casco en is gehard tegen elektromagnetische pulseffecten, afgeschermd tegen nucleaire en thermische straling en uitgerust met meerdere lagen voor beveiligde communicatie. Het is een kerncomponent van het nucleaire commando-, controle- en communicatiesysteem van het leger, vaak NC3 genoemd, dat senior leiders in staat stelt nucleaire strijdkrachten onder alle omstandigheden te autoriseren en te beheren.
Wat maakt Doomsday Plane speciaal en waarom werd het voor het eerst in 51 jaar in Los Angeles gespot? De landing van de E-4B Nightwatch van de Amerikaanse luchtmacht op de internationale luchthaven van Los Angeles trekt publieke aandacht. Fotocredit: X/@JeffVaughn
De huidige E-4B-vloot vindt zijn oorsprong in de E-4A, die eind jaren zeventig in dienst kwam. Het eerste B-modelvliegtuig werd in januari 1980 aan de Amerikaanse luchtmacht geleverd en in 1985 waren alle vliegtuigen omgebouwd naar de verbeterde configuratie die nog steeds in gebruik is. Alle vier de E-4B’s zijn toegewezen aan de 595th Command and Control Group op de Offutt Air Force Base in Nebraska, die sinds oktober 2016 onder de Eighth Air Force opereert.Er wordt te allen tijde ten minste één vliegtuig continu alert gehouden. Elke E-4B heeft een maximaal startgewicht van 800.000 pond (ongeveer 360.000 kilogram), een uithoudingsvermogen zonder brandstof van ongeveer 12 uur en een operationeel plafond boven 30.000 voet (ongeveer 9.091 meter). Het is ontworpen om te functioneren als een vliegende regering en kan maximaal 111 man personeel vervoeren, inclusief senior commandopersoneel, inlichtingenteams en communicatiespecialisten. Elk vliegtuig kostte in het begrotingsjaar 1998 ongeveer 223,2 miljoen dollar, en ondanks dat het meer dan veertig jaar geleden in gebruik werd genomen, blijft de E-4B een kerncomponent van de Amerikaanse planning voor de continuïteit van de overheid.
Binnen in het luchtcommandocentrum
Het hoofddek is verdeeld in zes functionele gebieden, waaronder commandowerkruimtes, conferentie- en briefingruimtes, een operatievloer, communicatiehubs en rustruimtes. Er kunnen maximaal 110 personeelsleden aan boord zijn, variërend van senior commandopersoneel en inlichtingenteams tot communicatiespecialisten, beveiligingseenheden en cockpitpersoneel. Het vliegtuig kan gedurende langere perioden in de lucht blijven door bij te tanken tijdens de vlucht, waardoor het nationale leiderschap onafhankelijk van de grondinfrastructuur kan opereren. Geavanceerde satellietsystemen bieden wereldwijde connectiviteit en zorgen voor een ononderbroken bevelsautoriteit. De missie van de E-4B wordt geleid door de Joint Chiefs of Staff en wordt uitgevoerd via het US Strategic Command, waarbij het Air Force Global Strike Command verantwoordelijk is voor de vliegtuigbemanning, het onderhoud, de beveiliging en de communicatieondersteuning.Ondanks zijn onheilspellende bijnaam is de E-4B slechts één keer geactiveerd in een echte noodsituatie, in de nasleep van de aanslagen van 11 september 2001, toen hij werd gebruikt om de continuïteit van de regering te garanderen. Er vinden regelmatig trainingsvluchten plaats, maar publieke waarnemingen zijn zeldzaam, en daarom viel de reis door meerdere steden van deze week op.
Waarom de vlucht de aandacht trok
De verschijning komt te midden van verhoogde mondiale spanningen, waaronder een zich uitbreidende Amerikaanse militaire campagne die verband houdt met Venezuela en de recente arrestatie van president Nicolás Maduro, die sindsdien naar New York is overgebracht om strafrechtelijke vervolging te ondergaan. Amerikaanse functionarissen hebben de beweging van de E-4B niet in verband gebracht met deze ontwikkelingen. Toch heeft het samenvallen van de timing online speculatie aangewakkerd, vooral gezien de bijzondere rol van het vliegtuig in de nationale veiligheidsplanning in het slechtste geval.Of de vlucht een weerspiegeling was van routinelogistiek, reisvereisten op hoog niveau, verhoogde veiligheidsmaatregelen of strategische signalen blijft onduidelijk. Wat wel duidelijk is, is dat de E-4B juist bestaat voor momenten waarop ambiguïteit, onzekerheid en risico het strategische landschap domineren. Wanneer het Doomsday Plane in de publieke belangstelling verschijnt, heeft het de neiging elke keer dezelfde stille vraag op te roepen: niet wat er is gebeurd, maar waar de Amerikaanse regering zich op voorbereidt.
