Niemand wil in een slechte film spelen, maar stel je voor dat een filmstudio je na je dood in nieuwe films cast, zonder jouw toestemming. Dat leek misschien ooit iets uit een Zwarte spiegel aflevering, maar het wordt een reëel probleem, en velen denken dat de huidige wettelijke bescherming lang niet ver genoeg gaat.
In 2024 verscheen wijlen Ian Holm, in digitale vorm, in Buitenaards wezen: Romulus vier jaar na zijn dood, een zet die sommige critici afkeurden als ‘digitale necromantie’. Begin dit jaar, producenten partnered met een Brit kunstmatige intelligentie startup om de stem van Alain Dorval opnieuw te creëren, die tientallen jaren lang Sylvester Stallone-klassiekers zoals Rotsachtig En Rambo in het Frans. Het plan werd geschrapt nadat zijn dochter de opnieuw gecreëerde stem had gebeld, die in 2025 zou verschijnen Pantser“onaanvaardbaar.”
De laatste tijd zijn er onbevestigde berichten opgedoken over studioplannen voor de onlangs overleden Diane Keaton om digitaal weer tot leven te worden gewekt voor een vervolg op de film uit 2005. De familiesteen. “Haar familie is woedend,” zei één bron.
Hoe zorgwekkend het ook is voor de nalatenschappen van overleden acteurs, het potentieel voor de wederopstanding en manipulatie van AI is een echte zorg voor werkende acteurs vanwege de toename van contracten die rechten “voor altijd” op de gelijkenis van een acteur omvatten.
Je beeltenis wegtekenen
Na de SAG-acteursstaking van 2023 wonnen acteurs in de VS enkele wettelijke beschermingen tegen de wederopstanding van AI na de dood – men denkt dat dit zelfs een van de belangrijkste redenen is waarom het geschil zo lang heeft voortgesleept. Maar veel landen buiten de VS, waaronder Groot-Brittannië, genieten nog geen vergelijkbare wettelijke bescherming via hun acteergilden of beeldrechten. Zelfs als er wettelijke bescherming bestaat, weerhoudt dit acteurs er niet van om mogelijk de rechten op hun imago af te staan via een zogenaamd ‘eeuwigdurend contract’. Als dit soort contracten stand houden in de rechtszaal, kunnen ze voor altijd rechten verlenen om digitale beelden te exploiteren die een bedrijf van een acteur heeft vastgelegd.
Victoria Haneman, een professor aan de University of Georgia School of Law, zegt dat “eeuwigdurende” contracten al in 2021 massaal in Hollywood-contracten met een groot budget begonnen te verschijnen. Maar nu de technologie zo snel verbetert, wordt de kwestie van toestemming steeds neteliger. Ze wijst erop dat rapper Kanye West in 2020 naar verluidt ruim 1 miljoen dollar heeft uitgegeven een hologram van Robert Kardashiande overleden vader van ex-vrouw Kim Kardashian; volgens de normen van moderne AI-deepfakes ziet het er robotachtig en praktisch amateuristisch uit.
“Je weet niet eens wat je niet weet over hoe je afbeelding later gebruikt kan worden”, zegt Haneman. “Veel acteurs hebben zeer brede contracten getekend zonder echt over deze mogelijkheid na te denken. Ze tekenen contracten met eeuwigdurende clausules erin, zonder echt te begrijpen hoe dat beeld later kan worden gebruikt.”
Het is natuurlijk onmogelijk om te zeggen wat dode acteurs zouden vinden van AI-hercreaties van zichzelf. Maar veel levende acteurs hebben minder dan geweldige ervaringen gehad toen ze zichzelf opnieuw op het scherm zagen.
Scott Jacqmein, een in Texas gevestigde acteur, kreeg in 2024 slechts $750 betaald voor de rechten op zijn beeltenis die zouden worden gebruikt in door AI gegenereerde advertenties op TikTokvolgens een contract beoordeeld door Snel bedrijf. Het jaar daarop ontdekte Scott dat zijn eigen AI-gelijkenis werd gebruikt om reclame te maken voor heksen arbeidskrachten om de woningverzekering in het Spaans te promoten (hij spreekt geen Spaans). Scott, wiens verhaal was eerst bedekt door De New York Timesontdekte later dat zijn beeltenis op YouTube werd gebruikt om producten voor ‘mannelijke verbetering’ te promoten, een schending van het contract dat hij tekende.
Scott begon later in zijn leven met professioneel acteren na een tien jaar durende carrière in de verpleegkunde. Hij had geen agent en begreep weinig van de zaken in de branche. Maar zijn probleem is niet alleen dat zijn beeltenis werd gebruikt op manieren waar hij anders niet mee zou instemmen, maar dat door AI gegenereerde representaties goede acteurs eenvoudigweg geen recht doen.
“Kijkend naar de rollen die TikTok deed, misten ze absoluut mijn vonk, mijn essentie en wat ik te bieden heb in elke rol die mij wordt aangeboden”, zegt hij. “Ook al speel ik een razende Hulk, ik ga mijn nuances, mijn persoonlijkheid en mijn eigenschappen meebrengen die niet noodzakelijkerwijs door AI kunnen worden opgepikt en door AI kunnen worden gerepliceerd.”
Juridisch lappendeken
Veel van de problemen waarbij acteurs ontdekken dat hun AI-gelijkenissen een andere bestemming krijgen dan ze hadden verwacht, komen neer op het ontbreken van zogenaamde ‘beeldrechten’ – die verschillen van de bescherming die aan makers wordt geboden door het auteursrecht – en die per land of staat kunnen verschillen.
“In Groot-Brittannië kennen we niet echt een concept van recht op je gezicht”, zegt Lillian Edwards, hoogleraar technologierecht aan de Newcastle Law School. “Mede omdat het een hele slechte impact zou hebben op de vrijheid van meningsuiting. Het zou je bijvoorbeeld kunnen tegenhouden om foto’s te maken van groepen mensen, of om beroemdheden in memes te stoppen.”
Als een onafhankelijke filmregisseur een AI Sean Connery zou creëren, zou het gebruik van zijn beeltenis theoretisch juridisch verantwoord zijn, aangezien er in Groot-Brittannië geen postmortaal beeld of ‘persoonlijkheid’ bestaat. Momenteel zegt ze echter dat de meeste bedrijven de toestemming van familieleden vragen vanwege het risico op negatieve publiciteit, althans op dit moment.
“Het punt is dat de auteursrechtwetgeving niet bedoeld is om jouw imago te beschermen, maar om de werken die je maakt”, zegt Edwards. “Het is bedoeld om je te stimuleren om nuttiger werken te maken, terwijl je gezicht iets is waarmee je net bent geboren.”
Sommige landen hebben dat wel gedaan wetgeving aangenomen om te voorkomen dat AI-opstanding plaatsvindt zonder toestemming van erfgenamen of een testament. Sommige Amerikaanse staten beschermen tot op zekere hoogte het imago en de reputatie na de dood. Denemarken heeft eerder dit jaar wetgeving aangenomen waarin postume rechten op iemands beeltenis, inclusief lichaam en gezicht, tot 50 jaar na de dood worden vastgelegd.
Joe Ashman, een Britse acteur die in Netflix-series heeft gezeten Vrije teugel En De man die op aarde vielwanneer hem wordt gevraagd naar contracten van onbepaalde duur, denkt dat toen hij op 18-jarige leeftijd voor het eerst met professioneel acteren begon, “hij alles zou hebben getekend alleen maar om een baan te krijgen.”
Nu heeft Joe een overweldigend vertrouwen in zijn agent en managementteam om alle onderhandelingen namens hem af te handelen, maar vele vormen van AI-hercreatie zouden hem uiterst ongemakkelijk maken, inclusief ernstige lichaamsaanpassingen. Dit betekent dat je niet afslankt, geen spieren toevoegt of zelfs maar je haarkleur verandert. Hoewel hij volhoudt dat elke wederopstanding onder de juiste omstandigheden moet plaatsvinden, ontkent hij niet dat financiële zaken deel zouden uitmaken van zijn houding ten aanzien van dit onderwerp: voor je gezin zorgen na de dood is geen slecht vooruitzicht.
“Ik hou van het idee dat als er dingen gebeuren en iemand veel geld wil betalen om mij digitaal te verbeteren, ik ervoor kan zorgen dat mijn neefjes naar de universiteit gaan.”
Wat kunnen acteurs nu doen?
Juridische experts hebben verschillende opvattingen over het beperken van de potentiële risico’s die dit voor actoren met zich meebrengt. Haneman van de Universiteit van Georgia is van mening dat uiteindelijk gecentraliseerde wetgeving of actie van de vakbonden nodig is; niet-gevestigde actoren hebben eenvoudigweg niet de macht om stand te houden tegen machtige filmstudio’s.
De Britse kunstmatige intelligentiewet is dat wel een voorgesteld stuk van de wetgeving die ergens in 2026 zal worden aangenomen, waardoor de beginselen van AI-regulering in de wet zullen worden omgezet en normen zullen worden vastgelegd voor AI-ontwikkelaars en -gebruikers. Maar op dit moment richt het zich alleen op het werk dat creatievelingen produceren – niet op hun beelden zelf.
Haneman denkt in het bijzonder dat ‘contracten van onbepaalde duur’ in hun huidige staat absoluut geen oplossing bieden voor de toekomstige risico’s die AI voor actoren met zich meebrengt.
“Als ik het vermogen heb” om voor altijd het imago van een acteur te bezitten, zegt ze, “dan ga ik dat doen.”
Het bewustzijn over deze kwesties lijkt nu langzaam te groeien binnen de sector, en meer gevestigde actoren spreken zich uit. Homer Simpson’s stemacteur Hank Azaria onlangs genaamd het idee dat AI hem en zijn collega zou vervangen Simpsons stemacteurs “gewoon fout.” Ondertussen heeft Samuel L. Jackson zich uitgesproken over ‘eeuwigdurende’ en ‘bekende en onbekende’ clausules in contracten, waarbij hij jonge acteurs opdraagt eenvoudigweg streep ze door. (Het advies van Jacqmein over het ondertekenen van contracten voor onbepaalde tijd is vergelijkbaar: “Doe het gewoon niet”).
Het probleem kan zijn dat de wetgeving simpelweg altijd langzamer vooruitgaat dan de technologie. De bestaande wetten ter bescherming van acteurs en beroemdheden hebben zich in de loop van honderden jaren ontwikkeld – en niet in twintig jaar. De film- en tv-wereld bevindt zich nu werkelijk op onbekend terrein als het gaat om de wederopstanding van AI, en het is onbekend of de wetgevers en de industrie snel genoeg kunnen reageren.
