Aanklacht van Texaanse man tegen arts uit Californië wordt test voor wet op abortusverbod

Abortus is nog steeds overal beschikbaar voor mensen die in staten wonen waar een verbod geldt, dankzij abortusmedicijnen die per post worden verzonden. Maar een rechtszaak – de eerste die is aangespannen onder een nieuwe wet in Texas – zou de rechtssystemen kunnen ontmantelen die medische zorgverleners hebben beschermd die medicijnen beschikbaar stellen in de staat, de grootste die abortus verbiedt.

Volgens de onlangs aangenomen House Bill 7 kunnen particuliere burgers mensen aanklagen die abortuspillen ‘mailen, vervoeren, bezorgen, voorschrijven of verstrekken’ aan mensen in Texas, met een minimumstraf van $100.000. De wet staat ook rechtszaken tegen geneesmiddelenfabrikanten toe. Tegenstanders van abortus hebben het geprezen als een nieuwe kans om te voorkomen dat abortussen plaatsvinden in staten waar een verbod geldt, door abortusaanbieders van buiten de staat te bedreigen met financieel ruïneuze straffen, en door expliciet de wettigheid van de abortusbescherming in andere staten aan te vechten.

Nu krijgt het zijn eerste test via een rechtszaak die is aangespannen door Jerry Rodriguez, inwoner van Texas, tegen een in Californië gevestigde arts, Remy Coeytaux. De rechtszaak, die aanvankelijk in juli werd ingediend, beschuldigt de arts van onrechtmatige dood omdat hij medicijnen zou hebben opgestuurd die zijn partner gebruikte om haar zwangerschap te beëindigen. Maar Rodriguez actualiseerde zijn bewering zondag, daarbij verwijzend naar de nieuwe wet – die werd aangenomen nadat de vermeende abortus had plaatsgevonden – om een ​​gerechtelijk bevel te vragen dat alle medische zorgverleners zou verbieden abortuspillen beschikbaar te stellen in Texas, en Coeytaux te vragen een boete te betalen.

Jonathan Mitchell, een prominente anti-abortusadvocaat die hielp bij het schrijven van HB 7, vertegenwoordigt Rodriguez.

Deze wet is de eerste die tot doel heeft schildwetten, die in bijna de helft van alle staten bestaan, ongedaan te maken. Deze wetten zeggen dat de staten, inclusief New York en Californië, niet zullen gehoorzamen aan pogingen van andere staten om zorgverleners te vervolgen voor het voorschrijven en verzenden van abortusmedicijnen vanuit staten waar het legaal is – zelfs als ze het naar staten met een verbod sturen. Slechts acht schildwetten beschermen zorgverleners expliciet, zelfs als ze voor een patiënt in een andere staat zorgden.

“Dit is de eerste wet die een staat heeft aangenomen die specifiek heeft geprobeerd de schildwetten van een andere staat tegen te gaan”, zegt Marc Hearon, senior raadsman van het Centrum voor Reproductieve Rechten, die Coeytaux verdedigt. “Al die bepalingen onder deze nieuwe wet zouden kunnen worden getest. Het zou een graadmeter kunnen zijn.”

Naast een gerechtelijk bevel zal Rodriguez ook $100.000 per incident eisen “als uit de ontdekking blijkt dat Coeytaux abortusopwekkende medicijnen heeft verzonden, vervoerd, afgeleverd, voorgeschreven of verstrekt aan een persoon of locatie in Texas sinds HB 7 van kracht werd.” Mitchell reageerde niet op een verzoek om commentaar.

“Het test HB 7 – de bereidheid van mensen om het te doen, de bereidheid van rechtbanken om het te faciliteren, en probeert uit te zoeken of het, als het succesvol is, de verstrekking van abortuspillen zal bevriezen”, zegt Rachel Rebouché, hoogleraar rechten aan de Universiteit van Texas in Austin.

Het juridische proces kan maanden duren. Per post verzonden abortusmedicijnen zijn een belangrijke reden waarom het aantal abortussen dat in de Verenigde Staten wordt uitgevoerd, niet is afgenomen sinds de val van Roe v. Wade in 2022, ondanks de toename van het aantal staatsverboden.

“Het aantal mensen dat toegang heeft tot medicatie-abortus is zeer aanzienlijk en vertegenwoordigt ook een manier waarop zowel patiënten als zorgverleners in zekere zin veerkracht hebben getoond in het licht van verboden en beperkingen”, zegt Kimya Forouzan, een staatsbeleidanalist bij het Guttmacher Instituut, dat het reproductieve gezondheidsbeleid volgt. “Deze specifieke targeting van een schildwetgever is bedoeld om te proberen de toegang tot een van die laatste opties af te sluiten.”

Tot nu toe heeft geen enkel geval abortussen via telezorg met succes kunnen tegenhouden. En in de nasleep van de passage van HB 7 gaven aanbieders van schildwetten in het hele land aan dat ze hun diensten aan Texanen zouden blijven aanbieden.

Maar de reikwijdte van de wet van Texas, die privérechtszaken tegen talloze particuliere burgers toestaat, en de directe targeting van schildwetten, betekent dat deze zaak tegenstanders van abortus een nieuwe kans biedt om telezorg te blokkeren.

“Als het succesvol zou zijn, en hij in staat zou zijn een schildwet te overwinnen, zou dat de calculus voor sommige aanbieders van schildwetten kunnen veranderen,” zei Hearon.

Deze zaak is slechts een van de vele zaken die zijn aangespannen tegen zorgverleners die abortussen via telezorg aanbieden aan mensen die onder een verbod leven. Maar in geen enkel ander geval worden wetten genoemd die specifiek de schildwetten ter discussie stellen, en beide zijn tot nu toe verijdeld.

Eén civiele procedure, januari ingediendbeschuldigt beklaagde Debra Lynch van het beoefenen van de geneeskunde zonder vergunning en van het overtreden van het abortusverbod in Texas. Lynch is verpleegkundige en hoofd van Her Safe Harbor, een in Delaware gevestigde advocatenpraktijk. Een rechtbank in Texas vond eerder een andere medische zorgverlener, Dr. Margaret Carpenter, schuldig in een soortgelijk geval, maar dan in haar thuisstaat New York is afgenomen om het vonnis van de rechtbank ten uitvoer te leggen. De procureur-generaal van Louisiana, Liz Murrill, heeft ook strafrechtelijke aanklachten ingediend tegen Coeytaux en Carpenter; in beide gevallen hebben de gouverneurs van hun staten schildwetten aangehaald door te weigeren mee te werken. En Mitchell zit ook achter een andere civiele rechtszaak tegen een abortusaanbieder op het gebied van telezorg op grond van een claim wegens onrechtmatige dood.

Tegenstanders van abortus hebben hun frustratie geuit over hun onvermogen om door de schildwet beschermde zorg te blokkeren. Velen hebben druk uitgeoefend op de federale overheid om nieuwe beperkingen in te voeren op mifepriston, een van de twee medicijnen die bij abortussen worden gebruikt, zodat het niet langer zou worden goedgekeurd voor telezorg.

Er zijn drie rechtszaken aangespannen door procureurs-generaal die er bij de Food and Drug Administration op aandringen de toegang tot het medicijn te beperken. Federale functionarissen bij de FDA en het ministerie van Justitie hebben gezegd dat het agentschap de goedkeuring van het medicijn al aan het herzien is – een stap die uiteindelijk zou kunnen worden gebruikt om nationale beperkingen op het medicijn in te voeren, ook in staten waar abortus legaal is.

“Al deze inspanningen zijn een onderdeel van het stopzetten van de verzending van abortusmedicijnen. Dat is wat nu de enige focus van velen lijkt te zijn, en al deze rechtszaken pakken het op verschillende manieren aan”, zei Rebouché. “Ze proberen allemaal het vuur hoger te zetten en het argument naar voren te brengen dat zowel mifepristone onveilig is, wat ze al jaren zeggen, maar dat we ons ook in deze onhoudbare staat van staatsconflict bevinden.”