6 René Auberjonois-films en tv-programma’s die Star Trek-fans moeten bekijken

De grote René Marie Murat Auberjonois – een afstammeling van Napoleon – overleed in december 2019, en de wereld verloor een van ’s werelds grootste en meest productieve karakteracteurs. Voor Trekkies was Auberjonois vooral bekend door het spelen van Odo, de Changeling-beveiligingsofficier in ‘Star Trek: Deep Space Nine’. Odo was in de mythologie van de show eigenlijk gemaakt van vloeistof en kon zichzelf in een mensachtige vorm stollen om met andere mensachtigen te kunnen werken, maar hij was nooit echt een expert in het nabootsen van menselijke gelaatstrekken, waardoor zijn gezicht er glad en zonder details uitzag. Dit karakterdetail dwong Auberjonois om gedurende de serie een volgelaatsmasker te dragen, wat emoties moeilijk maakte. Het is een eer voor de talenten van Auberjonois dat hij het personage zo goed kon definiëren. Odo was een diep principieel personage dat in gerechtigheid bijna als een heilig schrijven geloofde. Hij was nors en ongeduldig, maar onthulde uiteindelijk een tedere, liefdevolle kant en beleed zijn genegenheid voor majoor Kira (Nana Visitor).

Maar de carrière van Auberjonois was veel uitgebreider dan die van ‘Deep Space Nine’, die begin jaren zestig op het podium begon en zich snel daarna verspreidde in films en op tv. Auberjonois’ eerste filmcredit was voor de Warren Beatty-film ‘Lilith’ uit 1964, en zijn eerste tv-credit was voor het spelen van het titelpersonage in een tv-enscenering van het toneelstuk ‘Ofoeti’. Hij had ook een uitgebreide carrière als stemacteur en verscheen in ‘The Snorks’, ‘The Flintstones Comedy Hour’ en ‘Superman’. Enkele van zijn bekendere stemcredits worden hieronder vermeld.

Auberjonois verzamelde honderden credits in zijn decennialange carrière. De onderstaande rollen zijn slechts enkele van zijn meer opmerkelijke credits.

In het begin van zijn filmcarrière kwam Auberjonois in aanraking met regisseur Robert Altman, die verscheen in zijn films uit de jaren 70, “M*A*S*H” en “Brewster McCloud”. Hij zou ook verschijnen in Altmans ‘Images’ en ‘The Player’. Van de films van Altman echter de beste waarin een Auberjonois-vertolking te zien is ‘McCabe & Mrs. Miller’ uit 1971 een trage, tragische film over een gokker genaamd McCabe (Warren Beatty) die in 1901 een herberg/bordeel wil openen in een klein stadje in Washington. McCabe werkt samen met een plaatselijke mevrouw, mevrouw Miller (Julie Christie), en hun relatie lijkt liefdevol, maar is meer gebaseerd op commercie en gemak dan op passie. Ze zijn allebei cynici.

Auberjonois heeft slechts een ondersteunende rol als personage genaamd Patrick Sheehan, maar hij leek alle burgers van de stad te vertegenwoordigen. Dankzij de naturalistische regiestijl van Altman kwam Auberjonois in zijn schaarse scènes volledig gevormd en volkomen begrijpelijk over. Ook liggen zijn grote blauwe ogen en verwarde uitdrukking ten grondslag aan een groot deel van de tragedie van de film. De mensen van deze stad, zo lijkt Altman te zeggen, zijn niet de helderste lampen in het kamp. Maar zoals we zien, veroorloven ze zichzelf alle gemakken. Van alle ondersteunende spelers in “McCabe & Mrs. Miller” valt Auberjonois het meest op. Welnu, je zou ook kennis kunnen nemen van William Devane en Shelley DuVall.

“Eyes of Laura Mars” was een bovennatuurlijke thriller geregisseerd door Irvin Kershner en geschreven door John Carpenter. Ik hoef niet te zeggen dat Kershner in 1980 “The Empire Strikes Back” regisseerde, en dat John Carpenter een van de de best gewaardeerde genrefilmers van zijn generatie. In Eyes of Laura Mars speelt Faye Dunaway de hoofdrol, een professionele modefotograaf die plotseling vervloekt wordt door de gave van vooruitziendheid. In het bijzonder kan Laura Mars door de ogen van een seriemoordenaar kijken en vanuit zijn eigen standpunt getuige zijn van zijn moorden. De visioenen zijn al verontrustend, maar Laura ontdekt al snel dat ze tangentieel verbonden is met een van de slachtoffers (het slachtoffer had een relatie met haar ex-man).

Auberjonois speelt Donald, de agent van Laura Mars. Hij is een belegerd personage dat zich zorgen lijkt te maken over zijn cliënt. Halverwege de film is er een grappige spannende reeks waarin Laura op Donalds verjaardagsfeestje is en een visioen krijgt van zijn dood. Om de moordenaar voor de gek te houden, wisselen Laura en Donald van kleding, waarbij Donald in jurk en jas de straat op gaat. Hij werd gevolgd door de politie (aangezien Laura een interessante persoon was), maar werd opgepakt. Auberjonois dekt zich goed in door aan te kondigen dat het zijn verjaardag is en dat hij zich mag kleden zoals hij wil.

Helaas haalt Donald het einde van de film niet. Bovendien ontspoort het plot een beetje. Maar “Eyes of Laura Mars” is een fascinerend curiosum van verschillende filmlegendes. Er zou meer over gesproken moeten worden.

Voorafgaand aan zijn hoofdrol in ‘Deep Space Nine’ was Auberjonois waarschijnlijk het meest bekend door zijn rol als Clayton Endicott III in de langlopende sitcom ‘Benson’. “Benson” was een spin-off van de sitcom “Soap” en speelde zich af in het landhuis van ex-gouverneur Eugene X. Gatling (James Noble). Benson (Robert Guillaume) was het hoofd van de zaken van het landhuis en hield toezicht op al het komen en gaan, terwijl hij ook een sarcastische stem van de rede bood aan de mensen met wie hij werkte. De stafchef van de gouverneur was Clayton Endicott, een snauwig, opvliegend personage dat vanaf het tweede seizoen van de show verscheen. Auberjonois speelde Endicott in 135 afleveringen van de serie en eindigde zijn serie in 1986. Hij werd genomineerd voor een Emmy voor Beste Mannelijke Bijrol (Komedie) in 1984. Het was de eerste van drie grote tv-optredens voor Auberjonois, waarin hij regelmatig een serie speelde.

Clayton Endicott was een voortdurend voorwerp van spot, vooral omdat hij zo’n gevuld overhemd was. Hij was Malvolio van de show. Hij had geen empathie en werd afgeschilderd als moordend en gemeen. Maar weet je, op een grappige manier. Benson en Endicott botsten voortdurend met elkaar en vormden een glorieuze komische relatie. Guillaume droeg de serie, maar zijn scènes met de frustrerende Endicott scherpten het personage aan. Endicott was notoir slecht als advocaat, omdat hij elke zaak had verloren, wat het personage amusant zielig maakte. Hij is echter opvallend intelligent en in staat om verder te gaan. Mensen vinden hem over het algemeen niet leuk.

Maar iedereen vond Auberjonois leuk in de rol.

Auberjonois had nog een opmerkelijke bijrol in een klassieker uit de jaren tachtig, waarin hij de echte majoor Siegfried Henningson speelde in de film ‘Walker’ van Alex Cox uit 1987. “Walker” is een vreemde eend in de bijt en volgt de avonturen van William Walker, een onbeschaamde Amerikaanse kolonialist die tot op zijn botten in Manifest Destiny geloofde. Ed Harris, die een van zijn beste optredens gaf, speelde Walker in de film van Cox als een strenge, religieuze figuur, een kruising tussen een ascetische Amish-priester en een boorinstructeur van het Korps Mariniers. De film volgt Walkers bloedige campagne in Nicaragua in de jaren 1850, waar hij het land veroverde en zichzelf vervolgens als president installeerde. Hij introduceert slavernij als een manier om tijdens de burgeroorlog in de gunst te komen bij het Zuiden, in de hoop Amerikaanse troepen naar Nicaragua te laten komen en hem te helpen een groter deel van het continent te veroveren.

Natuurlijk was ‘Walker’ een directe berisping van Ronald Reagan en zijn misdrijf in Nicaragua in de jaren tachtig. Volgens Cox leefde Amerika nog steeds volgens de duistere erfenis die Walker 130 jaar eerder was begonnen. Cox wilde zijn punt overduidelijk maken en speelde beelden van Ronald Reagan af over de aftiteling van de film heen. Auberjonois speelde Henningson, de generaal die het leger van Walker leidde en verantwoordelijk was voor het platbranden van Grenada. Henningson wordt, net als Walker, gespeeld als een gekke hansworst.

“Walker” werd notoir gebombardeerd aan de kassa – het verdiende slechts $257.000 met een budget van $6 miljoen – en werd door veel critici gefilterd. Gene Siskel gaf het nul sterren. Het werd uiteindelijk door het moderne publiek opnieuw geëvalueerd als een scherpe, opzettelijk cartoonachtige satire op de Amerikaanse politiek van de jaren tachtig. Helaas heeft de mislukking ervan Alex Cox min of meer bang gemaakt voor de rest van zijn carrière uit Hollywood.

Auberjonois had ook een vruchtbare carrière als stemacteur, en cartoonfans met scherpe oren herkennen misschien zijn verzameling scherpe, schreeuwende stemmen. Zijn eerste filmcredits als stemacteur waren het spelen van een pratend skelet in de fantasyklassieker “The Last Unicorn” uit 1982. Zijn skelet stierf van de dorst en realiseerde zich niet helemaal dat hij al dood was en dat hij niet echt kon drinken. Een tovenaar biedt hem toch een slok aan.

Meer in het bijzonder speelde Auberjonois de moorddadige zeevruchtenchef in de Disney-animatieproductie van ‘The Little Mermaid’. Auberjonois was, zoals zijn naam en afkomst je doen begrijpen, Frans, en hij kon zijn cartooneske Franse accent gebruiken voor ‘Zeemeermin’. Hij mocht ook zingen zijn eigen lied, “Les Poissons”, een deuntje over het uit elkaar scheuren van viskadavers en het verwerken ervan in maaltijden. In een verder eenvoudig sprookje is de reeks “Les Poissons” een wonderbaarlijk gewelddadige komische afgezien daarvan. Auberjonois hernam de rol voor het rechtstreekse vervolg op video “The Little Mermaid II: Return to the Sea.” Auberjonois verdiende inderdaad een paar dollar door karakters uit te spreken in meerdere rechtstreekse video-sequels op spraakmakende geanimeerde successen. Hij speelde in ‘An American Tail: The Treasure of Manhattan Island’, ‘Joseph, King of Dreams’ en ‘Tarzan & Jane’.

En dan hebben we het nog niet eens over zijn tientallen tv-stemrollen, van ‘Snorks’ tot ‘Pound Puppies’. Als je in de jaren tachtig te jong was om naar ‘Benson’ te kijken, hoorde je waarschijnlijk de stem van Auberjonois zonder het te beseffen. Auberjonois leunde opnieuw op zijn Fransheid en speelde zelfs Pepe Le Pew in ‘The Looney Tunes Show’ uit 2011.

Na ‘Benson’ en ‘Star Trek: Deep Space Nine’ was de derde serie waarin Auberjonois regelmatig verscheen ‘Boston Legal’, de succesvolle spin-off van ‘The Practice’. Het kan een leuk stukje trivia zijn om te beseffen dat alle drie de shows van Auberjonois spin-offs waren. De hoofdpersonen van “Boston Legal” waren Alan Shore, gespeeld door James Spader, en zijn halfgekke baas Denny Crane, gespeeld door William Shatner. De dynamiek tussen deze twee personages was de reden genoeg om af te stemmen op ‘Boston Legal’, maar de showrunners verwenden ons door de cast van de show aan te vullen met een breed arsenaal aan getalenteerde acteurs. Candice Bergen speelde een van de partners van het centrale advocatenkantoor, en ze werd vergezeld door onder meer Monica Potter, Craig Bierko, Mark Valley, Julie Bowen, John Larroquette, Saffron Burrows en Taraji P. Henson.

Auberjonois speelde Paul Lewiston, een managing partner van het advocatenkantoor, en een stem van de rede. Net als zijn personages in “Benson” en “Deep Space Nine”, was Paul erg streng en hield hij zich aan de letter van de wet, waardoor hij tijdens de hele serie in botsing kwam met Alan en met Denny Crane. Paul had ook een eigen dramatische boog. Hij speelde in een verhaal waarin hij zijn eigen dochter liet ontvoeren en met geweld in een afkickkliniek liet plaatsen, omdat ze de controle over haar leven had verloren. Paul was vaak niet op kantoor, omdat hij meer tijd moest besteden aan de opvoeding van zijn kleindochter. Auberjonois leek uit te blinken in het spelen van principiële, strenge, boze karakters, maar zou deze karakters voldoende leven en energie geven om schrijvers uit te nodigen om ze uit te breiden. Auberjonois verscheen in alle vijf seizoenen van ‘Boston Legal’ in 71 van de 101 afleveringen.