Terwijl scenarioschrijver Eric Red door de badlands van Texas reed, schoot het nummer ‘Riders on the Storm’ van The Doors in zijn gedachten. Gedeeltelijk geïnspireerd door de lifter Billy Cookdie in de jaren vijftig zes mensen op brute wijze vermoordde tijdens een veldtocht door het hele land, is het refrein beknopt, maar huiveringwekkend: “Er is een moordenaar op de weg.”
Een maand nadat hij zijn bestemming had bereikt, had Red een voltooid script. Uitgebracht in 1986, De Hitcher ontvouwt zich als een sadistisch kat-en-muisspel dat begint wanneer de jongensachtige Jim Halsey (C. Thomas Howell) in al zijn naïviteit lifter John Ryder (Rutger Hauer) in het holst van de nacht oppikt op een verlaten stuk woestijn in West-Texas. Wat hem snel en met misselijkmakende duidelijkheid duidelijk wordt, is dat deze beslissing hem veel geld zal kosten. Vanaf het moment dat Ryder binnenkomt, positioneert regisseur Robert Harmon hem als een bedreiging, waardoor het instinct wordt versterkt dat er iets vreselijk mis is. Halsey’s vriendelijke gebabbel wordt beantwoord met een zenuwslopende stilte of een wrede glimlach. Ryder barst in lachen uit, alsof hij reageert op een misselijkmakende grap waar alleen hij mee bezig is. Tot Halsey’s steeds grotere ogen beschrijft hij hoe hij de laatste man in stukken hakt die hem een lift gaf, en vervolgens een stiletto tegen zijn gezicht houdt. Hij zit op de passagiersstoel, maar zijn sinistere, dreigende aanwezigheid, die de ruimte van Halsey binnendringt, maakt hem tot degene die de leiding heeft.
Diepe nachtelijke schaduwen maken het interieur van de auto kleiner en zelfs nog claustrofobischer. Het gevaar voor Halsey bestaat nu niet uit inkomende voertuigen, stof en mist die zijn zicht op de weg belemmeren; in plaats daarvan zit hij vlak naast hem.
Wat verheft De Hitcher Naast het standaard waarschuwingsverhaal tegen het oppikken van lifters is Ryders angstaanjagende alomtegenwoordigheid. In een moment van moed duwt Halsey hem uit de auto en snelt weg, hem achterlatend, maar ziet hem kort daarna in een andere auto verderop. De lifter heeft nieuwe, ongelukkige slachtoffers gevonden. Later, hoewel Halsey Ryder in de verte in een andere auto ziet stappen en te ver is om de bestuurder te waarschuwen, merkt hij uiteindelijk dat hun posities abrupt zijn omgedraaid, terwijl Ryder achter hem aanrijdt en tegen zijn voertuig ramt. Is de lifter een eeuwenoud kwaad, in staat de weg naar zijn wil vorm te geven?
Geleidelijk aan ontstaat er ook de mogelijkheid dat hij een verzinsel van Halsey is, of een meer destructieve alternatieve persoonlijkheid – merk op dat er tot het einde nooit andere getuigen zijn van zijn moorden. In één scène materialiseert hij zich in de schaduw van een motelkamer; in een andere laat hij tijdens een restaurant heimelijk een afgehakte vinger op Halsey’s bord glijden, en hij geniet er enorm van om met hem te spelen. Hij heeft geen rijbewijs, geen geboorteakte of strafblad. Als de politie zijn vingerafdrukken onderzoekt, vinden ze geen overeenkomsten. Een vroege scène toont hoe Halsey achter het stuur in slaap is gevallen. Is de film bedoeld om gelezen te worden als een levendige nachtmerrie die hij heeft?
Er is geen echte wens om de gaten in het plot te ontdekken De Hitcherzo prachtig vormgegeven is de sfeer van stille wanhoop, de kwelling van een jongeman door een onontkoombaar kwaad. Harmon beeldt het Amerikaanse zuidwesten af als een reeks spooksteden, met verlaten benzinestations en lege restaurants. De kilometers open weg roepen geen gevoel van vrijheid op, maar de angst om je nergens te kunnen verstoppen en geen uitgang te hebben. De dorre landschappen van het Amerikaanse zuidwesten duiden op de afwezigheid van beschaving en, bij uitbreiding, van menselijkheid. Ondanks al zijn onaardse gedrag is Ryder echter duidelijk een mens. Hij snuift, zweetdruppels verschijnen op zijn voorhoofd – de meest ontnuchterende herinnering van de film is dat echte mensen in feite in staat zijn tot bodemloze verdorvenheid.
De Hitcher lift nog een ritje.
Zilver scherm/Hbo/Tri Star/Kobal/Shutterstock
Net als klassieke slasher-schurken is Ryder schijnbaar onverwoestbaar. En toch wil hij, ondanks alle pijn die hij toebrengt, ook sterven. Al vroeg daagt hij Halsey uit om hem tegen te houden; het is duidelijk dat hij op zoek was naar iemand die de strijd wil aangaan. Als de chauffeur erop wijst dat Ryder degene is met het wapen, schreeuwt hij: “Dus wat heb je te verliezen? Houd me tegen.” Halsey’s vindingrijkheid om al vroeg aan hem te kunnen ontsnappen, is wat de seriemoordenaar op hem fixeert; hij weet dat hij eindelijk zijn gelijke heeft ontmoet.
Het geweld in de film wordt geleidelijk meer openlijk en vervolgens existentieel, gaande van Ryders grafische beschrijving van zijn misdaden, tot beelden van de nasleep, tot de gebeurtenissen die zich afspelen voor Halsey, tot Ryder hem in de gruwelijke positie brengt waarin hij moet zien hoe hij een vriend martelt, of hem vermoordt. De lifter dreigt niet alleen met fysiek geweld, maar is ook van plan Halsey’s ziel te corrumperen.
Hauer, die schurken had gespeeld Nachtbrakers (1981), Vlees en bloed (1985), en vooral memorabel in Blade Runner (1982), wilde typecasting vermijden toen hij dat kreeg De Hitcher’s script. “Ik dacht: als ik nog een slechterik doe, moet ik dit doen”, zei hij. “Ik kon het niet weigeren.” Tientallen jaren later maken Ryders koude dreiging en de onmogelijkheid om met hem te redeneren hem tot de blauwdruk voor moderne monsters zoals Geen land voor oude mannen’s Anton Chigurh. Onder de vele iconische schurken uit de horrorfilm uit de jaren 80, van Freddy Krueger (Een nachtmerrie in Elm Street) aan Jason Voorhees (Vrijdag de 13e) en Michael Myers (Halloween), wordt zijn angstaanjagende aanwezigheid onderschat, maar passend bij een personage waarvoor je zou stoppen en nooit gevaar voelt totdat het te laat is.
