De stilte van de lammeren is een van de grote thrillers uit de geschiedenis van Hollywood. Gebaseerd op de roman van Thomas Harris, vond Jonathan Demme’s horrorprocedure het verhaal van de seriemoordenaar opnieuw uit met een gotisch tintje, een baanbrekende heldin en een van de grote schurken in de vorm van Hannibal Lecter. Het blijft een zeldzame horrorfilm die de Oscar voor Beste Film heeft gewonnen, en de figuur ervan Hannibal de kannibaal blijft dertig jaar later nog steeds boven het genre hangen. Een vervolg was onvermijdelijk, en het vervolg dat we kregen was vreemd, maar lang niet zo vreemd als het boek waarop het was gebaseerd.
Harris wilde naar verluidt nooit een vervolg schrijven, maar toen megaproducent Dino De Laurentiis, die de filmrechten op het Lecter-personage bezat maar er niet aan werkte De stilte van de lammerenwilde een vervolg, Harris zorgde ervoor. Het eindresultaat, dat uiteindelijk de op een na best verkochte roman van 1999 werd (alleen verslagen door John Grisham), zijn echte bananen.
Daarin zien we Lecter als een vrij man onder een valse naam in Florence leven, terwijl Clarice Starling de taak heeft hem te arresteren na een grote carrièreblender. Over dit alles waakt Mason Verger, een miljonair-pedofiel met een sadistische inslag die letterlijk de tranen van kinderen drinkt en nu verlamd is met een in stukken gesneden gezicht dankzij Hannibals bemoeienis en een fles poppers. Hij wil wraak nemen op Lecter en werkt samen met een corrupte functionaris van het ministerie van Justitie, Paul Krendler, om dit mogelijk te maken. Ook betrokken is Margot, de mishandelde zus van Mason, een lesbische bodybuilder die hoopt wat van Masons sperma te krijgen, zodat ze haar partner kan bevruchten en het Verger-fortuin kan erven.
Daarna wordt het alleen maar vreemder: Margot krijgt het sperma van Mason via elektrocutie van veeprikken, Hannibal hersenspoelt Clarice zodat ze verliefd op hem wordt (en graaft daarbij het skelet van haar vader op). Krendler eet zijn eigen hersenen op. Clarice geeft Hannibal borstvoeding. Er zijn moordzuchtige varkens. Een elektrische paling wordt een moordwapen.
De lezers bleven verbijsterd achter. Terwijl Stephen King liefhad Hannibal, de meeste critici dacht dat Harris was afgedaald in melodrama en shocktactieken, waarbij de roman de welsprekendheid en het echte onbehagen van zijn voorgangers ontbeerde. Maar goed, het was een commerciële hit en de De Laurentiis Company wilde hun film. Jonathan Demme wees het af omdat hij het materiaal te luguber vond. In plaats daarvan werd Ridley Scott aangenomen, omdat hij tijdens het filmen door het boek was geïntrigeerd Gladiator. Toch wilde hij wat veranderingen, vooral met het einde, dus gaf Harris hem toestemming om het liefdesverhaal van Clarice/Hannibal hersenspoeling ongedaan te maken (een slimme zet).
Geen Hannibal x Clarice hersenspoelromantiek hier.
Phil Bray/Mgm/Universal/De Laurentiis/Kobal/Shutterstock
Deze keer speelt Julianne Moore Clarice als een doorgewinterde FBI-agent die geen rechten meer heeft door de cyclus van bureaucratie en corruptie die de baan waar ze van houdt heeft aangetast. Anthony Hopkins keert terug naar de rol die hem zijn eerste Oscar opleverde, en hij heeft de ham omarmd als een vrij man. In Florence is hij een trotse socialite die de rollen omdraait van een detective die is ingehuurd om hem op te sporen. Het zijn deze scènes waarin de film op zijn best is: prachtig opgenomen in een schilderachtige omgeving, waarbij Scott en cameraman John Mathison zich overgeven aan een schimmige gotische stijl die past bij het boek.
De rest van de film heeft echter moeite met het omgaan met het vreemde bronmateriaal, of het nu trouw blijft of in de tegenovergestelde richting draait (Hannibals achtergrondverhaal over de moord op zijn zus is volledig weggelaten). Zelfs op de pagina is Mason Verger te veel, maar op het scherm, gespeeld door een niet genoemde Gary Oldman, is hij een ongemakkelijke mix van verachtelijk en lachwekkend. Er is geen echte dreiging van De stilte van de lammerennoch de elegante plot van die film. Het zou logisch zijn geweest om op pulp te mikken, maar Scott wil dat wel Hannibal om prestige te belichamen, en de verbinding valt gewoon plat. Gelukkig koppelt de film Hannibal en Clarice niet in een Stockholm-syndroom waar ze nog lang en gelukkig mee zijn, en er kan worden beweerd dat het einde van de film thematisch samenhangender is voor de personages. Toch is het te weinig en te laat.
We zouden uiteindelijk een aanpassing krijgen waarbij de meeste bananenelementen uit het boek in het boek bewaard bleven derde seizoen van HannibalNBC en Bryan Fuller’s barokke en koortsachtige kijk op de Lecter-mythos. Er zijn wijzigingen aangebracht om enkele van de slecht verouderde elementen bij te werken, met name het karakter van Margot, maar het is opvallend hoeveel van de roman goed was voor een netwerkdrama.
Je vraagt je af of er een getrouwe verfilming van is Hannibal zou hebben gewerkt als Scott de grove gonzo-nachtmerrie van Harris’ boek had omarmd en zijn fantasie de vrije loop had gelaten. Hoe zou het publiek in 2001 zich hebben gevoeld over zoiets onbeschaamd afwijkend en grotesk? Zou het zelfs bioscopen zijn geworden met een R-rating boven een NC-17? Het is zeker leuk om je deze versie van de film voor te stellen, al was het maar omdat degene die we kregen op zijn best is als hij net zo wellustig is als het boek. Als het iets anders probeert te zijn dan de roman van Harris, voelt het ontmoedigend tandeloos. Geef Dr. Lecter tenminste iets lekkers om op te kauwen.
