Het is mogelijk dat wij een commissie ontvangen over aankopen via links.
Er zijn er veel revisionistische westerns die iedereen minstens één keer zou moeten zienmaar als je voor één gaat, zorg er dan voor dat het ‘Unforgiven’ is. Het meesterwerk van Clint Eastwood uit 1992 blijft de typische revisionistische western, maar het is ook misschien wel de beste film van de acteur/regisseur. Dat betekent natuurlijk de meesten van ons hebben hebben ‘Unforgiven’ gezien, maar er zijn er waarschijnlijk nog een paar die ‘The Wild Bunch’ uit 1969 nog moeten bekijken. Met zijn controversiële geweld en deconstructionistische benadering van het Oude Westen voelt het heel erg als een voorloper van ‘Unforgiven’.
De jaren zestig waren het laatste decennium waarin westerns echt cultureel relevant waren. Het genre was al sinds het begin van de film enorm populair, maar raakte in de jaren dertig uit de gratie en kwam na het succes van ‘Stagecoach’ weer in galop terug. De baanbrekende western van John Ford inspireerde niet alleen ‘Citizen Kane’ maar lanceerde John Wayne naar de status van A-lijst en blies de oter nieuw leven in als Hollywood’s populairste genre.
In de jaren zeventig was het Westen echter aan de levensonderhoudsproblemen. Toen de hertog in 1979 eindelijk deze sterfelijke rol van zich afschudde, werd ook het genre waarmee hij naam had gemaakt een schaduw van zijn vroegere zelf. In de jaren die volgden kregen we veel minder westerns, maar we kregen ook enkele van de beste voorbeelden van de vorm die ooit voor film zijn gebruikt. In deze films was de simplistische moraal van de vroege Wayne Westerns vervangen door een meer complexe, rauwe en vaak cynische benadering die kenmerkend was voor het tijdperk van de revisionistische western. Interessant genoeg waren deze meer realistische, oneerbiedige films echter al lang vóór de hertog op de markt verschenen, en ‘The Wild Bunch’ is daar een goed voorbeeld van.
The Wild Bunch was een brute western in de stijl van revisionisme
Samen met de regisseur van zijn ‘Dollars’-trilogie, Sergio Leone, was Clint Eastwood een van, zo niet de belangrijkste figuur in de revisionistische westerse beweging. Zijn vertolking van de moreel twijfelachtige Man zonder Naam was werkelijk revolutionair in vergelijking met het eenvoudige archetype van de goede kerel, vertegenwoordigd door John Wayne. De antiheld van Eastwood arriveerde voor het eerst in 1964, en in de loop van dat decennium zou hij helpen het revisionistische tijdperk in te luiden dat de jaren zeventig en daarna ging domineren. Maar het waren niet alleen Eastwood en Leone die dat deden.
Afgezien van het feit dat de zaden van deze beweging werden geplant in films als ‘High Noon’ uit 1952 en ‘The Searchers’ uit 1956, was er ook Sam Peckinpah. Het werk van de regisseur uit 1969, ‘The Wild Bunch’, was van cruciaal belang bij de ontwikkeling van de western tot een gewelddadiger en rauwer genre, en fungeerde bij de deconstructie van de mythe van het Oude Westen als een voorbode van wat er de komende decennia zou gebeuren – een spirituele voorloper van ‘Unforgiven’.
Het was ook gewoon ronduit grafisch. De film speelt zich af in het Texas van 1913, tijdens de nadagen van het Oude Westen, waarin een groep bandieten onder leiding van Pike Bishop (William Holden) een laatste overval beraamt. De bende bestaat uit de Nederlandse Engstrom (Ernest Borgnine) en de broers Lyle (Warren Oates) en Tector Gorch (Ben Johnson), die allemaal snel ontdekken dat hun laatste misdaad eigenlijk een opzet is van Bishop’s voormalige partner Deke Thornton (Robert Ryan). De groep wordt achtervolgd door Thornton en verstopt zich op Mexicaans grondgebied, waar ze het niet alleen opnemen tegen de meedogenloze premiejager, maar ook tegen een corrupte Mexicaanse generaal. ‘The Wild Bunch’ culmineert in een gruwelijke en brute finale wat ervoor zorgde dat de film van Peckinpah voor controverse zorgde.
The Wild Bunch is het bekijken waard, of je nu van Unforgiven houdt of niet
Een groot deel van de vete tussen Clint Eastwood en John Wayne kwam voort uit de film ‘High Plains Drifter’ uit 1973. Kennelijk vond de hertog de western van Eastwood, waarin het archetype van de cowboy werd gedeconstrueerd, op zijn zachtst gezegd onaangenaam. Maar als hij een hekel had aan ‘High Plains Drifter’, John Wayne had absoluut een hekel aan ‘The Wild Bunch’.
Sam Peckinpah had hetzelfde kunnen voorspellen. De film toont vuurgevechten niet als spannende confrontaties tussen good guys en bad guys, maar als brutale, bloedige gevechten. Voor Peckinpah was dat echter precies waar het om ging. In het boek “Als ze bewegen … Dood ze !: het leven en de tijden van Sam Peckinpah,” de directeur wordt als volgt geciteerd:
“Het doel van de film is om deze façade van filmgeweld open te trekken, mensen erbij te betrekken, zodat ze in het voorspelbare reactiesyndroom van de Hollywood-televisie terechtkomen, en het vervolgens zo te verdraaien dat het niet meer leuk is, alleen maar een golf van ziekte in de onderbuik… het is lelijk, wreed en bloedig afschuwelijk.”
Net zoals William Munny van Eastwood in ‘Unforgiven’ rekening houdt met de vreselijke misdaden uit zijn verleden, houdt ‘The Wild Bunch’ ook rekening met Hollywoods eigen zuivering van geweld, en met de omarming door de samenleving van dat geweld. In die zin was het niet alleen een revisionistische western, maar ook een poging om culturele normen te herzien.
In termen van een meer directe verbinding met de film van Eastwood uit 1992 toont “The Wild Bunch” echter op vergelijkbare wijze ouder wordende bandieten die moeite hebben om zich staande te houden in de laatste dagen van het Oude Westen. Of je nu als ‘Unforgiven’-fan kijkt of niet, ‘The Wild Bunch’ blijft enorm belangrijk.
