Van links: Gaulier-studenten Alayna Perry, Brian Byrne en Joseph Bucci krijgen feedback op een korte sketch met een taart in het gezicht.
Rebecca Rosman voor NPR
onderschrift verbergen
onderschrift wisselen
Rebecca Rosman voor NPR
ÉTAMPES, Frankrijk — De man die vanavond de leiding heeft, heet Carlo Jacucci. Je staat op het podium. Hij is het publiek. En er is bijna geen kans dat je hem een plezier zult doen, wat op de een of andere manier precies is waarom je hier bent.
‘De spelen beginnen’, zegt Jacucci, een nuchtere Frans-Italiaan, tegen zijn leerlingen, terwijl hij op een trommel tussen zijn benen tikt.
De podiumverlichting gaat helder aan. De muziek begint. Een groep clowns met rode neus in verschillende kostuums begint een ritueel dat al meer dan 40 jaar de hartslag van deze plek is.
Zach Zucker treedt op Stamptown op het Fringe-festival in Edinburgh, Schotland, in augustus vorig jaar. Zucker studeerde aan de Franse École Philippe Gaulier en zijn reizende variétéshow sluit aan bij de filosofie van de school.
Jacinta Oaten
onderschrift verbergen
onderschrift wisselen
Jacinta Oaten
Dit is de École Philippe Gaulier, een school vernoemd naar de oprichter, een leraar die geloofde dat komedie en clownerie niet beginnen met grappen, maar met het plezier om belachelijk te zijn. Of, zoals Gaulier het noemt, het vinden van ‘jouw idioot’.
Artsen, priesters, acteurs – ze komen van over de hele wereld om deze filosofie te bestuderen in het verder slaperige dorpje Étampes, ongeveer een uur met de trein ten zuiden van Parijs. De luidste geluiden na zonsondergang komen uit een kamer vol Engelssprekenden die leren op hun gezicht te vallen.
Een beroerte in 2023 dwong Gaulier, nu begin 80, om fulltime te stoppen met lesgeven. Maar de school draait nog steeds op het systeem dat hij heeft gebouwd – gedragen door de leraren die hij heeft opgeleid – en geeft vorm aan elke oefening, elke kritiek. en nerveuze student die hoopt op een lach.
Studenten zoals de Braziliaanse actrice Gabriela Flarys. Ze staat op het podium in een oversized oranje-witte flamencojurk met ruches, wat Jacucci ertoe aanzet haar de bijnaam ‘oranje broccoli’ te geven.
De act van Flarys verloopt niet goed. Haar toneelpartners zijn een man verkleed als Romeinse krijger en een andere als mariachi met een extra grote sombrero. Het uitgangspunt betreft een liefdesdriehoek.
Leden van de Stamptown ensemble treedt op op het Fringe-festival in Edinburgh, Schotland, in augustus 2025. De spreekstalmeester van de show is Zach Zucker, een aluin van de Franse École Philippe Gaulier.
Jacinta Oaten
onderschrift verbergen
onderschrift wisselen
Jacinta Oaten
‘Welkom iedereen op het slechtste moment van de klas,’ zegt Jacucci vlak. “We hebben het bereikt.”
Het drietal staart hem aan. Ze zijn in de war. Beschaamd.
Het slechtste moment heeft hier een naam – le flop. Het is het deel waar iedereen bang voor is, wanneer je voelt hoe je rode neus begint te hangen terwijl de dode lucht de kamer vult. Maar het is ook waar het echte werk begint.
Jacucci kiest Flarys uit. Ze heeft meer emotie nodig. Hij zegt dat ze boos op hem moet worden. Wat er daarna gebeurt, voelt bijna als een exorcisme.
“Carlo!” schreeuwt ze terwijl ze Jacucci’s voornaam roept. “Ik ben kwaad!”
Ze wordt luider. En luider. Totdat er iets losbarst. Dan wordt ze rustig.
‘Wacht,’ zegt ze tegen de menigte, pakt dan een scheerschuimtaart en gooit die naar het gezicht van de mariachi.
De kamer lacht met haar mee. Zelfs Jacucci kijkt verbijsterd.
“Ik, ik ben geschokt”, zegt hij. ‘Ik wist niet dat je kon veranderen.’
Pijnlijk maar ook verfrissend
Student Tufan Nadjafi kleedt zich als stierenvechter tijdens de les aan École Philippe Gaulier in Étampes, Frankrijk. Beroemde alumni van de school zijn onder meer acteurs Sacha Baron Cohen, Emma Thompson en Helena Bonham Carter.
Rebecca Rosman voor NPR
onderschrift verbergen
onderschrift wisselen
Rebecca Rosman voor NPR
Lesgeven is het tweede bedrijf van Jacucci.
Hij was al jarenlang een artiest en kwam tientallen jaren geleden als student voor het eerst naar Gaulier. Hij zegt dat hij de ervaring pijnlijk, maar ook verfrissend vond.
“(Gaulier) had er geen probleem mee om mij de waarheid te vertellen over wat hij zag”, zegt hij.
“Ik voelde meteen dat dit een werk is waarmee je vooruitgang kunt boeken, omdat je met je beperkingen wordt geconfronteerd.”
Gauliers methode heeft een onwaarschijnlijke lijst van alumni opgeleverd: onder wie acteurs Rachel Weisz en Emma Thompson, beide Oscarwinnaars, en Helena Bonham Carter en Sacha Baron Cohen.
Er komt ook een nieuwe generatie op.
Tien jaar geleden werkte Zach Zucker voor het productiebedrijf van Baron Cohen in Los Angeles toen Gaulier naar de stad kwam om een workshop te geven. Zucker heeft zich aangemeld.
“En vijf minuten later zag ik Philippe zijn magie uitoefenen, en ik kon gewoon niet geloven wat ik zag”, zegt Zucker.
Zucker had getraind op Amerikaanse improvisatiescholen, waaronder Second City en Upright Citizens Brigade. Maar dit voelde anders. Op andere plaatsen leer je hoe je kunt slagen. Gaulier, zegt hij, leerde mensen hoe ze moesten falen.
“Iedereen is goed in goed zijn”, zegt Zucker. “Maar als je goed kunt zijn in slecht zijn, dan is niets slecht – en is het eigenlijk leuker.”
Zucker verhuisde uiteindelijk naar Étampes, waar hij twee jaar bij Gaulier studeerde.
Tegenwoordig is hij de circusdirecteur van Stamptowneen reizende vaudeville-show die sterk aansluit bij de Gaulier-filosofie. Zijn alter ego, Jack Tucker, bombardeert herhaaldelijk het podium – en maakt van de mislukking een onderdeel van de act.
Het is een grap die aanslaat: de show wordt voor het eerst uitgezonden Netflix-special later dit jaar.
Julia Masli schreef zich tien jaar geleden in voor de school nadat ze hoorde dat er geen auditieproces was.
“Dus ik heb me meteen aangemeld en dat was eigenlijk mijn enige opleiding”, zegt ze.
In haar one-woman-show Hahahahahahahaha!nodigt Masli het publiek uit om hun problemen te delen, die ze vervolgens in realtime helpt oplossen. De show werd een doorbraakhit op het Edinburgh Fringe-festival.
Ondanks haar succes geeft Masli toe dat ze jarenlang moeite heeft gehad om te lachen. De brutale training van Gaulier hielp haar zich daarop voor te bereiden.
Ze herinnert zich dat ze hem vertelde dat ze uit Estland kwam.
“Hij bleef maar zeggen dat het een heel grijs land is, en dat daar niemand grappig is”, herinnert ze zich.
De École Philippe Gaulier, opgericht in 1980, heeft een reputatie opgebouwd door studenten te leren falen – en door te gaan.
Rebecca Rosman voor NPR
onderschrift verbergen
onderschrift wisselen
Rebecca Rosman voor NPR
Masli kwam er al snel achter dat haar leraar nooit genoegen zou nemen met minder dan briljant.
Het plezier om belachelijk te zijn
Gaulier is geboren in Het door de nazi’s bezette Parijs in 1943. Hij volgde een opleiding tot serieus acteur, maar merkte dat het publiek lachte telkens wanneer hij op het podium verscheen.
Gaulier ging studeren en werkte later bij de mimeleraar Jacques Lecoq. In 1980 richtte Gaulier zijn eigen school op, die vestigingen had in Parijs, Londen en de afgelopen 15 jaar in Étampes.
Dat betekent niet dat iedereen voor dit werk gemaakt is.
“Het plezier om belachelijk te zijn… om een speciaal humeur te hebben… dat is aan sommige mensen gegeven”, zegt Gaulier vertelde de BBC in 2015. “Maar niet veel.”
Michiko Miyazaki Gaulier, zijn vrouw en oud-leerling, leidt nu de dagelijkse leiding van de school en houdt het schema – en de Gaulier-methode – op koers. Ze belooft dat iedereen met iets vertrekt.
“Mensen komen hier om te veranderen”, zegt ze. “Misschien weten ze niet wat, maar ze willen veranderen.”
Terug in Jacucci’s klaslokaal zijn de leerlingen nog steeds aan het uitzoeken hoe die verandering eruit ziet.
Na de les is Frank Benson, de Romeinse krijger, nog steeds op adem aan het komen.
“Het was zwaar vandaag”, zegt Benson, die uit Australië kwam om hier te studeren. “Soms ga je naar buiten en flopt het heel hard, en dat is niet zo leuk.”
Maar, zegt hij, hij begint er aan te wennen. De teleurstelling gaat nu sneller voorbij.
In een andere hoek van de kamer veegt Flarys, ook wel oranje broccoli genoemd, het zweet van haar gezicht.
Ze heeft een bekentenis: dit is eigenlijk haar derde periode op school. Zelfs met meer dan 15 jaar ervaring met optredens, is er iets dat haar hier terug laat komen.
Wat heeft ze geleerd?
Ze zegt: “Niets is een vergissing als je ermee speelt.”
