The Righteous: Marc Chagall redden van de nazi’s

Marc Chagall zei ooit dat als hij niet Joods was, hij misschien geen kunstenaar zou zijn geweest. Zijn geloof had een diepgaande invloed op zijn werken als ‘The Praying Jew’, maar ook op een nog nooit eerder vertoond werk dat Chagall aan zijn kleindochter, Bella Meyer, gaf.

“Hij vertelt het verhaal van Shabbat, vanuit zijn herinneringen”, zei Meyer over de tekening.

Ze herinnerde zich hoe haar grootvader aan het werk was: ‘Ik zag hem schilderen, en ik vond het geweldig. Ik was dol op hem.’

Maar het geloof van haar grootvader bracht hem ook in de problemen. In Rusland, waar hij werd geboren, werd Chagall gevangengezet omdat hij niet over zijn Joodse verblijfspapieren beschikte. Later verhuisde hij naar Parijs. ‘Frankrijk betekende voor hem vrijheid’, zei Meyer – vrijheid, dat wil zeggen, totdat de nazi’s in 1940 Parijs binnen marcheerden.

“Voor hem was hij Fransman, en niet Joods”, zei Meyer.

De nazi’s zagen dat niet zo. Ze overwogen het werk van Chagall ‘ontaarde kunst’. In 1941 spoorde de Vichy-politie hem op in Marseille in het zuiden van Frankrijk en hield hem opnieuw vast. Zonder de moed van vreemden – vooral niet-joden, die hun eigen leven riskeerden om hem en zijn schilderijen in veiligheid te helpen smokkelen – zou dat misschien wel het laatste zijn geweest dat we ooit over Marc Chagall hoorden.

Jad VashemIsraëls officiële gedenkteken voor de slachtoffers van de Holocaust, heeft een naam voor zulke reddingswerkers: De Rechtvaardigen onder de Volkeren. Er waren echter niet zoveel rechtvaardige redders; het is gemakkelijker om horror buiten beschouwing te laten met blinde ogen dan met ogen wijd open. Vergeleken met de zes miljoen vermoorde joden zijn er minder dan 30.000 niet-joden die erkend zijn voor hun hulp.

Met behulp van opgenomen en getranscribeerde interviews uit het Amerikaanse Holocaust Museum bracht filmmaker Nick Davis 45 buitengewone verhalen over niet-joden die deed hulp tot leven.

“Een van hen zei: het maakte hem niet uit of ze joods, katholiek of eskimo’s waren; het waren vervolgde mensen en je moest helpen”, zei Davis.

Zijn film heet “Dit gewone ding.”

“We hebben genoeg aandacht besteed aan de slechteriken – Hitler, Himmler, Göring – en we denken niet zo veel aan de goede mensen die hebben geholpen.” – Tina Strobos, Nederland

“Op een soort oppervlakkig niveau had ik zoiets van: ‘Eh, hebben we niet genoeg Holocaust-films gezien?'” zei Davis. “Maar toen ik naar de verhalen keek die we gingen vertellen, is echte goedheid wat je doet als niemand kijkt.”

Oscarwinnaar Hellen Mirren vertolkt de offers van Irene Gut Opdyke uit Polen, die gedwongen werd de minnares te worden van een oudere SS-officier om zijn stilzwijgen te kopen nadat hij ontdekte dat zij Joden in zijn villa verborgen hield.

“Ik zal je niet vertellen dat het gemakkelijk was. Niet alleen omdat hij een oude man was, maar ik wist dat er twaalf levens van mij afhankelijk waren… Ik heb nooit gesproken over wat ik tijdens de oorlog heb gedaan. En dat zou ik nog steeds niet doen, als ik dat artikel in de krant niet had gelezen waarin stond dat de Holocaust niet heeft plaatsgevonden.” – Irene Gut Opdyke

Alex en Mela Roslan boden onderdak aan drie Joodse broers in Warschau. Ze konden geen dokter bellen als de zaken slecht waren, uit angst ontdekt te worden. Wat er met hen, en met veel te veel anderen, is gebeurd, wordt gedramatiseerd door Jeremy Irons:

“Hij zegt: ‘Ik zou me beter voelen als je me vasthield.’ Ik pakte hem op en hij stierf in mijn armen. We hebben hem zittend in de kelder begraven, omdat iemand mij vertelde dat dit de manier is om een Jood te begraven. ” – Alex Roslan, Polen

Dwork gelooft dat wat de motivatie van de reddingswerkers ook was, in het geval van de Holocaust het doel vaak de middelen heiligde.

Ik vroeg: “Dus er is niet noodzakelijkerwijs een lijn die ze allemaal met elkaar verbindt, afgezien van het feit dat ze goede zielen moeten hebben gehad?”

‘Soms hadden ze niet eens een goede ziel!’ zei Dwerk. “Soms motiveerde hebzucht hen. En ik zeg drie hoera’s voor hebzucht, omdat het dankzij de hebzucht was dat ze hun leven in gevaar brachten, of zichzelf in gevaar brachten.”

Haar nieuwste boek, “Heiligen en leugenaars: het verhaal van Amerikanen die vluchtelingen hebben gered van de nazi’s” (WW Norton), gaat over Amerikaanse hulpverleners die Joodse vluchtelingen hielpen redden. Van de meeste Amerikanen heb je waarschijnlijk nog nooit gehoord. ‘Denk er eens over na: de bekendste van de Amerikanen is Varian Fry, en heel weinig mensen kennen hem,’ zei ze.

Varian Fry maakt de cirkel rond, want hij was de man die hielp bij het organiseren van de ontsnapping van Marc Chagall uit Frankrijk. Hij was de eerste Amerikaan die de titel The Righteous Among the Nations kreeg. Zijn zoon James nam de eer namens zijn vader in ontvangst.

Op de vraag waarom hij denkt dat zijn vader niet meer werd herkend, antwoordde James Fry: “Ik denk dat het land verder wilde en zich wilde concentreren op de wederopbouw en het leven weer normaal wilde maken. Mensen wilden het zich niet herinneren, denk ik.”

Varian Fry sprak zelden over zijn tijd tijdens de oorlog, hoewel schilderijen van Chagall soms op mysterieuze wijze in het huishouden van Fry verschenen, vermoedelijk als bedankje.

Achteraf gezien zegt James dat zijn vader last had van buitensporige aanvallen van gerechtvaardigde verontwaardiging, tot het punt waarop hij gelooft dat de moed van zijn vader gedeeltelijk voortkomt uit zijn bipolaire stoornis. “Ik denk dat hij een deel van zijn manische energie heeft aangewend om iets te doen waarvan de meeste mensen dachten dat het niet de moeite waard was om te proberen,” zei hij.

En het is dat – het deel dat het proberen niet waard is – dat elke discussie over deze Rechtvaardigen onder de Volkeren achtervolgt. Wat zou Jij Doen?

Nick Davis zei: “Ik heb een vrouw en twee geweldige dochters, en ik weet niet of ik hun leven zou riskeren voor een volslagen vreemde. Laat me dat corrigeren: ik weten Ik zou hun leven niet riskeren voor een volslagen vreemde.”

Bella Meyer zei: “Ik wou dat ik de moed had om er zelfs maar een klein greintje van te doen.”

We zullen nooit weten hoeveel het er waren; degenen die Joden verborgen hielden op zolders, kelders of kruipruimtes overleefden zelden hun vrijgevigheid. Maar degenen die dat wel deden, deden meer dan alleen een leven redden; ze creëerden kansen voor het leven, kunst en schoonheid voor de komende jaren.

Op de vraag wat ze tegen Varian Fry zou zeggen als ze nu een gesprek met hem kon voeren, antwoordde de kleindochter van Chagall: ‘Ik zou hem gewoon omhelzen en hem bedanken voor zijn bestaan.’

Om een ​​trailer van “This Ordinary Thing” te bekijken, klik op de onderstaande videospeler:

Voor meer informatie:

Verhaal geproduceerd door Amiel Weisfogel. Redacteur: Steven Tyler.

Zie ook: