‘Sound of Falling’-recensie: het heden en verleden van een familie vermengen zich op griezelige wijze

Er wonen geesten in ‘Sound of Falling’ – je hoeft alleen maar te weten waar je ze moet zoeken. Ambitieuzer kan de verbazingwekkende tweede speelfilm van de Duitse regisseur Mascha Schilinski nauwelijks zijn. Het schetst een impressionistisch portret van vier jonge vrouwen die om de beurt ruim 110 jaar in hetzelfde huis wonen.

Maar waar andere films overdreven kostbaar zijn terwijl ze de onzichtbare draad verzamelen die personages uit verschillende tijdsperioden met elkaar verbindt, is ‘Sound of Falling’ grimmig en onsentimenteel. De film bestrijkt het begin van de 20e eeuw tot het heden, heen en weer glijdend tussen tijdperken met de meest behendige aanraking, en beschouwt de levenden als slechts de nieuwste versie van een fragiele soort die voortdurend heeft gevochten tegen onzichtbare krachten die hem generatie na generatie naar beneden trekken. Veel van de personages uit de film zijn al lang dood en hun hoop en dromen zijn nu uitgewist, terwijl wij ons uur op het podium trotseren en piekeren.

Het winnen van de juryprijs vorig jaar in Cannes laat “Sound of Falling” ons kennismaken met Alma (Hanna Heckt), een kind dat rond 1910 op haar familieboerderij in Noord-Duitsland woonde; adolescent Erika (Lea Drinda), die het huis in de jaren veertig bewoont; flirterige tiener Angelika uit de jaren 80 (Lena Urzendowsky); en Lenka (Laeni Geiseler), een verlegen tween die in de 21e eeuw met haar moeder en zus rondhing. Schilinski houdt de hand van de kijker niet vast en geeft geen titelkaarten die aangeven welke tijdsperiode we bezoeken. “Sound of Falling” begint niet eens chronologisch en opent met Erika terwijl ze stilletjes haar slapende, bedlegerige oom Fritz (Martin Rother) aanbidt, een geamputeerde wiens harige borst en met zweet gevulde navel haar binnendringen. De reden voor de blessure van Fritz zal uiteindelijk worden onthuld, maar niet onmiddellijk. Schilinski zal zich niet haasten terwijl haar epische verhaal zich langzaam ontvouwt.

Op een heel onhandige manier is ‘Sound of Falling’ een slimme verkenning van hoe seksisme en repressie door de eeuwen heen weerklinken. De gewetenloze behandeling van dienstmeisjes in Alma’s tijd vindt ongemakkelijke parallellen in de jaren tachtig, wanneer Angelika zowel geschokt als geïntrigeerd is door de loerende blikken van haar oom Uwe (Konstantin Lindhorst). Maar Schilinski onderstreept nooit haar punten: gebeurtenissen vinden niet plaats omdat de plotwendingen verband houden met een groter thematisch idee, maar eerder omdat de levens van deze vrouwen voor hun tijdsperiode verpletterend alledaags zijn. Alleen door ze in concert te zien, begrijpen we de hele symfonie volledig.

Net als de uitzonderlijke recente drama’s “Aftersun” En ‘Nikkeljongens’, ‘Sound of Falling’ speelt als een daad van opnieuw gecreëerde herinnering. Maar terwijl alle drie de droomachtige films vakkundig de onvolmaakte daad van het herinneren nabootsen, zorgt Schilinski ervoor dat het verleden onherstelbaar lijkt: een geest waarvan we de aanwezigheid kunnen voelen maar niet aanraken. ‘Sound of Falling’ presenteert de agrarische segmenten van Alma en Erika als stoffige museumstukken, waarbij zelfs de delen uit de jaren tachtig en de 21e eeuw overkomen als wazige momentopnamen. De treurige voice-over van talloze personages wordt in de verleden tijd gesproken, waarbij de momenten op het scherm (zelfs de scènes uit het heden) schijnbaar lang daarna worden herinnerd. En de spectrale cinematografie van Fabian Gamper bevat soms POV-shots die de sensatie wekken dat wij, de kijker, fysiek door deze lang verlaten kamers toeren. Wanneer de personages af en toe naar de camera kijken, is het effect huiveringwekkend, waarbij kort maar krachtig de afstand wordt overbrugd tussen toen en nu, tussen hen en ons.

Het publiek zal zich geleidelijk realiseren dat er familiale banden bestaan ​​tussen deze vrouwen, hoewel die details het best ontdekt kunnen worden binnen de temporele drift van ‘Sound of Falling’. Familie staat centraal in het werk van Schilinski. (Letterlijk: zij en Gamper zijn getrouwd en hebben onlangs hun eerste kind verwelkomd.) Tot nu toe uiten haar films echter twijfels over de deugd van die banden. Haar debuut uit 2017, ‘Dark Blue Girl’, betrof een jong meisje dat plannen maakte om te voorkomen dat haar gescheiden ouders weer bij elkaar zouden komen. In ‘Sound of Falling’ steekt incest de kop op, net als zelfmoordgedachten en een meedogenloos verlangen om te ontsnappen. De vier jonge vrouwen ontmoeten elkaar nooit, maar toch delen ze een gevoel van wanhoop. Alma’s verwarring over de geheimzinnige manier waarop volwassenen zich gedragen is niet anders dan Lenka’s onzekerheid een eeuw later als ze bevriend raakt met een meisje (Ninel Geiger) dat veel ouder en wijzer lijkt. Wat als Alma en Lenka konden praten, vraagt ​​‘Sound of Falling’. Wat zouden ze tegen elkaar zeggen?

Dergelijke vragen staan ​​centraal in dit ongrijpbare wonder, dat de kijker uitnodigt om de tekening die Schilinski suggestief schetst te voltooien. Beelden en ideeën herhalen zich in de loop van de tijd: zoemende vliegen, het maken van foto’s, het angstaanjagende gebruik van Anna von Hausswolffs ballad ‘Stranger’ uit 2015. De tekst van het nummer komt niet direct overeen met de schoonheid en pijn die in “Sound of Falling” vervat zit; het is slechts een extra laagje raadsels in een film die niet al zijn raadsels beantwoordt. Maar deze regels zijn een nuttige gids om de spookachtige spreuk ervan te waarderen: “Er beweegt iets tegen mij / Het komt niet overeen met wat ik weet / Het hart veranderen, de geest veranderen / Mijn pad veranderen, mijn ziel veranderen.” Deze film zien betekent transformeren.