Ik zat aan mijn bureau te kijken een OpenAI-livestream vlak voor Halloween, het naderen van de 58 minuten van een behoorlijk onspectaculaire uitzending van 62 minuten. Ik moet bekennen dat ik op dit punt nog niet super ingebeld was. Laten we het afronden, mensen, ik ben klaar voor de lunch!
OpenAI-hoofdwetenschapper Jakub Pachocki was net klaar met praten over de rol van AI bij het veroorzaken van massaontslagen toen CEO Sam Altman zich plotseling tot hem wendde en vroeg: “Hoe denk je dat betekenis eruit zal zien? Hoe denk je dat de banen van de toekomst eruit zullen zien? Hoe denk je dat als AI veel van de huidige dingen automatiseert, hoe denk je dat we onze voldoening zullen ontlenen en onze tijd zullen besteden?”
De vraag verblindde mij. Ik had niet verwacht dat een CEO van een miljardair over een dergelijke vraag zou nadenken. En het trok mijn volledige aandacht.
Hoe denk je dat de betekenis eruit zal zien?
Pachocki zweeg even en gaf toen een doordacht antwoord over het vermogen om zoveel meer over de wereld te begrijpen en de ongelooflijke verscheidenheid aan kennis die toegankelijk zou worden naarmate de kunstmatige intelligentie geavanceerder wordt.
De livestream is afgerond. Mijn werkdag ging door.
Maar ik kon het niet loslaten. De vraag achtervolgt me nog steeds – terwijl ik bij het stoplicht in mijn auto zit, tijdens wandelingen met mijn hond, en erover nadenk in de momenten voordat ik in slaap val. Ik zet vrienden in de hoek om te vragen wat zij denken over doel, betekenis en vervulling.
Hoe zal betekenis eruit zien in het tijdperk van AI?
Mis geen enkele van onze onpartijdige technische inhoud en laboratoriumbeoordelingen. CNET toevoegen als favoriete Google-bron.
Dit betekent meer dan AI-automatisering
Ik heb hier lang over nagedacht. Dus hier is mijn antwoord, Sam.
Betekenis en doel zijn geworteld in de dingen die we persoonlijk waarderen en waar we energie in steken. We zullen het vinden in de dingen die generatie AI niet kan automatiseren, maar we zullen het ook vinden in doe die dingen nog steeds ondanks AI.
Automatisering vermindert niet noodzakelijkerwijs de waarde van iets met de hand doen. We zijn al eeuwenlang bezig met het mechaniseren van ambachten, maar toch breien mensen nog steeds dekens, rollen ze deeg met de hand, smeren ze olie op canvas en schrijven ze met de hand brieven, omdat dat zo bevredigend is. De uitvoering wordt niet gevonden in de uitvoer. Het is te vinden in onze deelname.
Terwijl generatieve AI in alle hoeken en gaten van ons leven doorsijpelt, ben ik veel meer geraakt door processen en ambachten dan ooit tevoren. Op een moment waarop zoveel onlinecultuur het gevoel heeft dat er hersenrot is, ben ik anime gaan kijken omdat het kunstenaarschap onthutsend is, aardewerklessen gevolgd om met mijn handen te werken, en interviews met filmgeluidsontwerpers gelezen omdat ik gefascineerd ben door de manier waarop zij de wereld horen en deze in cinema vertalen. Dit zijn allemaal dingen die machines kunnen imiteren en misschien zelfs feilloos kunnen uitvoeren, maar wat ik betekenisvol vind, is het feit dat ik deel uitmaak van het proces. Ik ben betrokken bij de tijd, de moeite, de nieuwsgierigheid, de poging.
Betekenis is niet exclusief voor wat AI niet kan doen. Het zit hoe dan ook in wat we verkiezen te doen. Niet omdat de technologie niet geavanceerd genoeg is, maar omdat deze niet menselijk is. Er is iets aan het getuige zijn van menselijke vaardigheden, menselijke aandacht en menselijke zorg dat nu kostbaarder aanvoelt dan ooit tevoren. Dit is geen nostalgie. Het is gewoon herkenning.
De waarde in de analoge en gedeelde ervaringen
Wanneer ChatGPT binnen enkele seconden essays kan uitspugen, Sora fotorealistische video’s kan toveren, NotebookLM verbindingen tussen hele bibliotheken kan blootleggen, en generatieve chatbots zoals Claude, Gemini en Grok steeds meer cognitief en creatief werk op zich kunnen nemen, voelt het tastbare en onvolmaakte voor mij opnieuw suggestief. Ik leer opnieuw hoeveel ik analoge ervaringen nodig heb.
Vorige maand werd ik in het Toledo Museum of Art in Ohio gefascineerd door een meer dan dertig minuten durende demonstratie van glasblazen. De kunstenaar werkte met gesmolten glas bij temperaturen van meer dan 2000 graden en gaf het vorm met adem, gereedschap en tientallen jaren aan belichaamde kennis. Ik zag hoe hij onvolkomenheden compenseerde met ernst en finesse, en wat een fout had kunnen zijn, veranderde in opzettelijke ontwerpelementen. De menigte om mij heen was volkomen stil en gebiologeerd. We keken niet alleen naar een voorwerp dat werd gemaakt. We keken hoe een mens in realtime met de natuurkunde, het toeval en zijn eigen beperkingen onderhandelde. Geen enkele AI kan die specifieke onderhandeling, die specifieke wals met materialiteit en risico repliceren. Het punt was niet dat AI geen glas kan blazen, het ging erom dat wij allemaal aanwezig waren en deze ervaring deelden.
De schaarste van het analoge zal zelfs nog kostbaarder worden naarmate het digitale zich naar het oneindige verspreidt. Terwijl ik dit commentaar aan het schrijven was, ontving ik per post een briefje van mijn beste vriend, Sydney. De aanblik van haar handschrift – voor mij net zo bekend als het mijne, met zijn kenmerkende inslag en de manier waarop ze haar Y’s in een lus legt – deed me huilen. Dat handschrift bevat haar. Haar hand bewoog over dat papier. Ze dacht aan mij terwijl ze die brieven vormde. Een AI zou perfect haar script kunnen vervalsen, maar niet het feit dat zij daar met de pen in de hand aan mij had gedacht.
AI-chatbots kunnen een groot deel van uw ‘denken’ overnemen en uw werktaken overtreffen, dus laten we allemaal praktische bezigheden en vaardigheden omarmen waarbij het lichaam centraal staat. Het zou mij niet verbazen als vechtsporten, boksen, yoga, klimmen, wandelen en dansen steeds populairder worden als krachtig tegengif tegen AI-oververzadiging.
Bedenk dat de hersenen ook een fysieke realiteit zijn. Zelfs een zittende schrijver die met dictie en syntaxis speelt, zal betekenis vinden als hij probeert, kiest, verwijdert en vormgeeft. Een AI-model kan proza opstellen of een video genereren van iemand die danst of bokst, maar het kan geen spiergeheugen genereren, of de manier waarop een danser muziek interpreteert op dat specifieke, onherhaalbare moment, of hoe een schrijver worstelt met een zin totdat deze zegt wat hij nodig heeft. Dat is voorbehouden aan ons mensen.
De menselijke delen
Dit is waar ik steeds op terugkom: Betekenis komt alleen voort uit wat ons beweegt. En kunstgrepen zullen nooit zijn wat ons beweegt. Niet echt, niet op de manieren die er toe doen.
Doel, identiteit, betekenis, verlossing en zoveel meer dat belangrijk is, zijn verweven in de puinhoop, de inefficiëntie, de frustratie, het misverstand. Dit zijn niet alleen kenmerken van de mensheid, want fouten, eigenaardigheden en mislukkingen komen ook naar voren in generatieve AI-outputs. Maar voor ons mensen hebben deze fouten een zeer reële inzet. Op het spel staan onze inspanningen, ons ego, onze hoop… de duur van ons leven terwijl we leren en groeien, ouder worden en moe worden en rust nodig hebben, en dat in zo’n eindige hoeveelheid tijd. Als we een fout maken, proberen we het opnieuw, en dat proces verandert ons en biedt waarde.
Ik heb veel nagedacht over het Japanse concept van wabi-sabi, dat schoonheid vindt in imperfectie en vergankelijkheid. Het is iets dat ik ontdekte tijdens het kijken naar de film The Smashing Machine, toen het personage van Emily Blunt een mooie blauwe kom in vele delicate stukjes breekt. Later in de film schenkt ze de herstelde keramische kom, gerepareerd met goud, en legt ze de kunst van kintsugi uit, een techniek die geworteld is in wabi-sabi en waarbij lak wordt gebruikt die is bestrooid met goud, zilver of platina in poedervorm om gebroken aardewerk te herstellen. Het resultaat is vaak asymmetrisch en de gebreken liggen voor de hand: bewijs dat het door mensenhanden is gemaakt, onderhevig aan menselijke fouten en beperkingen.
We worden geraakt door bewijzen van andere bewustzijnsvormen, zoals het onze. Door het bewijs dat er iemand anders was, oplet, keuzes maakt, sporen achterlaat. Door de wetenschap dat iets moeite, risico of tijd kost – juist die dingen die AI wrijvingsloos maakt. In een wereld waar AI ‘geoptimaliseerde’ beelden, ‘geoptimaliseerd’ proza en ‘geoptimaliseerde’ kunst kan genereren, wordt het imperfecte zoveel waardevoller. Het merkteken van een menselijke hand zal de handtekening van de betekenis zelf worden.
Sam, in het tijdperk van AI zal betekenis eruit zien alsof alles waarvoor AI is ontworpen om te elimineren. De traagheid. De inefficiëntie. De imperfectie. Het risico. De menselijke delen. De belichaamde, door en door menselijke ervaringen die we blijven doen, niet omdat we hebben maar omdat het doen ervan ons op zoveel wonderbaarlijke manieren verandert.
