Hoewel het erop lijkt dat er enige overeenstemming is bereikt om de obsessie van Donald Trump met de overname van Groenland te kalmeren, details worden nog steeds onthuld. Dus de mogelijkheid dat de opkomende handelsoorlog over de kwestie, die al aan het oplaaien was vóór de aankondiging van een overeenkomst, opnieuw zou kunnen oplaaien.
Als dat zo is, hebben de leiders in de Europese hoofdsteden gekeken welke hefbomen beschikbaar zijn om te proberen de Amerikaanse president ervan te weerhouden in de richting van agressievere actie te gaan. Enkele van de belangrijkste Amerikaanse exportproducten zijn de technische apps, diensten en platforms, waardoor deze als eerste in de vuurlinie komen te staan. Amerikaanse sociale-mediaplatforms zijn daar bijvoorbeeld verantwoordelijk voor ruim een derde van de gehele waarde van de S&P – wat betekent dat elke impact daarop schadelijk zou kunnen zijn voor de bredere Amerikaanse economie.
Binnen Brussel, het centrum van de Europese wetgevingsbesluitvorming, is er discussie geweest over hoe sommige van de meer bizarre ideeën van de VS in overeenstemming kunnen worden gebracht met de mondiale orde, zegt Zach Meyers, onderzoeksdirecteur bij het Centre on Regulation in Europe, en merkt op: “Omdat ze vooral diensten leveren in plaats van fysieke producten, zouden wederzijdse tarieven niet werken.”
De Europese Unie zou wat kunnen gebruiken is beschreven als zijn “grote bazooka”: het zogenaamde Anti-Dwanginstrument. Dat is “specifiek ontworpen om dit soort geopolitiek pesten af te schrikken en aan te pakken”, zegt Meyers, en omvat “een enorm menu aan andere beperkingen op de manier waarop Big Tech (bedrijven) in Europa opereren, zoals beperkingen op het exploiteren van IP-rechten, op het kunnen concurreren bij overheidsopdrachten en het beperken van inkomende investeringen.”
De Europese leiders hebben echter de inzet van de bazooka in deze huidige schermutseling uitgesteld, uit angst dat dit de geopolitieke temperatuur zou kunnen verhogen en een even (of meer) schadelijke reactie van Trump zou uitlokken.
Maar het onvermogen om de ene methode te gebruiken, en de schuwheid over het gebruik van een andere, betekent niet dat er geen manieren zijn om Trump terug naar de realiteit te brengen.
In tegenstelling tot de onbezonnen, geopolitiek veranderende Truth Social-posts die de wereld op zijn as draaien, zou iedere Europese reactie waarschijnlijk veel subtieler zijn, maar niet minder belangrijk, betogen experts.
“Er zal geen sprake zijn van ‘met de deur dichtslaan’, omdat het verbieden van grote Amerikaanse platforms veel Europese consumenten boos zou maken, bedrijven zou ontwrichten en de eigen digitale economie van Europa zou ondermijnen”, zegt Francesca Musiani, senior onderzoeker bij het Franse Nationale Centrum voor Wetenschappelijk Onderzoek – om niet te zeggen wat het zou doen met de bloeddruk van de Amerikaanse president. “Subtielere strategieën geven Europa enige ruimte om de markt open te houden, maar maken succes daarbinnen steeds moeilijker.”
Musiani voegt hieraan toe: “Als een handelsoorlog tussen Europa en de Verenigde Staten de technologiesector zou binnendringen, zou deze zich waarschijnlijk meer als een langzame, schurende campagne ontvouwen: legaal, meedogenloos procedureel en erg duur voor Amerikaanse bedrijven.” Een dergelijke oorlog zou waarschijnlijk worden gevoerd via de alomvattende, op technologie gerichte wetten van de Europese Unie, waaronder de Digital Markets Act en Digital Services Act; beide werden in 2022 aangenomen, maar werden recentelijk ten uitvoer gelegd.
Europa overweegt ook een handvol andere wetgevingspakketten, waaronder: een Wet Digitale Netwerkendie van toepassing zou zijn op telecommunicatieaanbieders, en een gewijzigde Cybersecurity Act deze week voorgesteld.
De neiging van het continent om hard op te treden tegen technologie heeft al tot veel ophef geleid van Trump-bondgenoten, die het “buitenlandse censuur.” Maar de invoering en handhaving zouden aanzienlijk kunnen worden opgevoerd als de Europese wetgevers dit nodig achten. “Niets zou worden opgevat als vergelding, eerder als ‘consumentenbescherming’ of ‘concurrentie’, maar de doelstellingen zouden duidelijk zijn”, zegt Musiani.
Lang voordat Trump zijn retoriek over de overname van Groenland opvoerde, had Europa overwogen belasting te heffen op technologiebedrijven die in Europa actief zijn. Dat zou waarschijnlijk de volgende hefboom zijn, meent Musiani, inclusief “belastingen op digitale diensten die in meer lidstaten zouden kunnen worden uitgebreid of geharmoniseerd, waardoor online reclame, clouddiensten en marktplaatsen zouden worden getroffen.”
Dit zijn allemaal kortetermijnmaatregelen die bedoeld zijn als noodoplossing, terwijl het grotere doel op de langere termijn wordt bereikt: het ontkoppelen van de Europese technologiestapel van een overmatige afhankelijkheid van Amerikaanse entiteiten.
“Op de lange termijn zal het enorme verlies aan transatlantisch vertrouwen, veroorzaakt door de dreigementen van Trump, vrijwel zeker de groeiende druk op Europa ondersteunen om assertiever op te treden om zijn eigen technologiesector een impuls te geven”, zegt Meyers. Dat zou de vorm kunnen aannemen van “koop Europese”-regels, maar krijgt al vorm in de beweging daartoe een Europese tech-stack ontwikkelen waarvoor geen geld hoeft te worden betaald aan, of de dreiging gegijzeld te worden door, Amerikaanse hardwareleveranciers.
Voor Trump, wiens focus meestal ligt op zijn eigen persoonlijke kortetermijn- en onmiddellijke winsten, is die impact op de langere termijn misschien niet voorop. Maar het zou voor de Amerikanen moeten zijn die hij vertegenwoordigt.
