Achttien maanden geleden was dat aannemelijk kunstmatige intelligentie zou een kunnen nemen ander pad dan sociale media. Toen, AIDe ontwikkeling van het bedrijf was niet geconsolideerd onder een klein aantal grote technologiebedrijven. Ook had het bedrijf geen gebruik gemaakt van de aandacht van de consument, het in de gaten houden van gebruikers en het leveren van advertenties.
Helaas neemt de AI-industrie nu een pagina uit het draaiboek voor sociale media en heeft zij haar zinnen gezet op het genereren van inkomsten uit de aandacht van de consument. Toen OpenAI zijn ChatGPT Zoeken functie eind 2024 en zijn browser, ChatGPT Atlasin oktober 2025 begon het met een race om online gedragsgegevens vast te leggen om reclame aan te drijven. Het is onderdeel van een jaar lang ommekeer door OpenAIwiens CEO Sam Altman noemde de combinatie van advertenties en AI ooit ‘verontrustend’ en belooft dat nu advertenties kunnen worden ingezet in AI-apps terwijl het vertrouwen behouden blijft. De ongebreidelde speculatie onder OpenAI-gebruikers die denken dat ze betaalde plaatsingen in ChatGPT-reacties zien, suggereren dat ze niet overtuigd zijn.
In 2024 startte AI-zoekbedrijf Perplexity experimenteren met advertenties in zijn aanbod. Een paar maanden daarna, Microsoft introduceerde advertenties op zijn Copilot DAAR. Die van Google AI-modus voor zoeken bevat nu steeds meer advertenties, net als de Rufus-chatbot van Amazon.
Als een veiligheidsdeskundige En data wetenschapperzien wij deze voorbeelden als voorbodes van een toekomst waarin AI-bedrijven profiteren van het manipuleren van het gedrag van hun gebruikers ten behoeve van hun adverteerders en investeerders. Het herinnert ons er ook aan dat de tijd om de richting van de AI-ontwikkeling te sturen van particuliere uitbuiting naar algemeen nut snel opraakt.
De functionaliteit van ChatGPT Search en zijn Atlas-browser is niet echt nieuw. Metacommerciële AI-concurrent Verbijsteringen zelfs ChatGPT zelf hebben al jaren vergelijkbare AI-zoekfuncties, en beide Googlen En Microsoft versloeg OpenAI met voorsprong door AI te integreren met hun browsers. Maar die van OpenAI zakelijke positionering signaleert een verschuiving.
Wij zijn van mening dat de ChatGPT Search- en Atlas-aankondigingen zorgwekkend zijn, omdat er eigenlijk maar één manier is om geld te verdienen met zoeken: het advertentiemodel meedogenloos ontwikkeld door Google.
Advertentiemodel
Geregeerd een monopolist bij de Amerikaanse federale rechtbank heeft Google meer verdiend dan 1,6 biljoen dollar aan advertentie-inkomsten sinds 2001. Je zou Google kunnen zien als een bedrijf voor internetzoekopdrachten, of een bedrijf voor streaming video (YouTube), of een e-mailbedrijf (Gmail), of een bedrijf voor mobiele telefoons (Android, Pixel), of misschien zelfs een AI-bedrijf (Gemini). Maar deze producten zijn ondergeschikt aan het bedrijfsresultaat van Google. Het advertentiesegment is doorgaans verantwoordelijk voor 80% tot 90% van de totale omzet. Al het andere is aanwezig verzamelen gebruikersgegevens en richten de aandacht van gebruikers aan zijn advertentie-inkomstenstroom.
Na twintig jaar in deze monopoliepositie is het zoekproduct van Google veel beter afgestemd op de behoeften van het bedrijf dan op die van zijn gebruikers. Toen Google Zoeken decennia geleden voor het eerst verscheen, was het een onthullende functie in zijn vermogen om onmiddellijk nuttige informatie te vinden op het nog in opkomst zijnde internet. In 2025 zijn de zoekresultatenpagina’s dat wel gedomineerd door lage kwaliteit en vaak door AI gegenereerde inhoud, spamsites die uitsluitend bestaan om verkeer naar Amazon-verkopen te leiden – een tactiek die bekend staat als affiliatemarketing– en betaalde advertentieplaatsingen, wat soms wel het geval is niet te onderscheiden van organische resultaten.
Tal van adverteerders En waarnemers lijken te denken dat AI-aangedreven adverteren de toekomst van de advertentiebranche is.
De AI-reclameplannen van Big Tech schudden de industrie wakker.
Zeer overtuigend
Betaalde advertenties in AI-zoekopdrachten, en AI-modellen in het algemeen, kunnen er heel anders uitzien dan traditionele internetzoekopdrachten. Het heeft het potentieel om uw denken, bestedingspatronen en zelfs persoonlijke overtuigingen op veel subtielere manieren te beïnvloeden. Omdat AI een actieve dialoog kan aangaan en uw specifieke vragen, zorgen en ideeën kan aanpakken in plaats van alleen maar statische inhoud te filteren, is het potentieel voor invloed ervan veel groter. Het is als het verschil tussen het lezen van een leerboek en het voeren van een gesprek met de auteur ervan.
Stel je voor dat je met je AI-agent praat over een aanstaande vakantie. Heeft het een bepaalde luchtvaartmaatschappij of hotelketen aanbevolen omdat deze echt het beste bij u past, of krijgt het bedrijf voor elke vermelding een smeergeld? Als u naar een politieke kwestie vraagt, is het antwoord dan gebaseerd op de politieke partij die het bedrijf een vergoeding heeft betaald, of op basis van de vooringenomenheid van de bedrijfseigenaren van het model?
Er zijn steeds meer aanwijzingen dat AI-modellen minstens zo effectief zijn als mensen in het overtuigen van gebruikers om dingen te doen. Een meta-analyse uit december 2023 van 121 gerandomiseerde onderzoeken meldde dat AI-modellen dat wel zijn zo goed als mensen bij het veranderen van de percepties, attitudes en gedragingen van mensen. Een recentere meta-analyse van acht onderzoeken gelijkaardig geconcludeerd er was “geen significant algemeen verschil in overtuigende prestaties tussen (grote taalmodellen) en mensen.”
Deze invloed kan veel verder gaan dan het vormgeven van de producten die u koopt of op wie u stemt. Net als op het gebied van zoekmachineoptimalisatie kan de prikkel voor mensen om te presteren voor AI-modellen mogelijk toenemen vormgeven aan de manier waarop mensen schrijven en met elkaar communiceren. De manier waarop we ons online uiten zal waarschijnlijk steeds meer gericht zijn op het trekken van de aandacht van AI’s en het verdienen van een plaats in de reacties die ze teruggeven aan gebruikers.
Een andere weg vooruit
Veel hiervan is ontmoedigend, maar er kan veel worden gedaan om dit te veranderen.
Ten eerste is het belangrijk om te erkennen dat de huidige AI dat wel is fundamenteel onbetrouwbaarom dezelfde redenen als zoekmachines en sociale-mediaplatforms.
Het probleem is niet de technologie zelf; snelle manieren om informatie te vinden en te communiceren met vrienden en familie kunnen prachtige mogelijkheden zijn. Het probleem zijn de prioriteiten van de bedrijven die eigenaar zijn van deze platforms en voor wier voordeel ze worden geëxploiteerd. Erken dat u geen controle heeft over welke gegevens aan de AI worden doorgegeven, met wie deze worden gedeeld en hoe deze worden gebruikt. Het is belangrijk om dat in gedachten te houden wanneer u apparaten en services met AI-platforms verbindt, hen vragen stelt of overweegt de dingen te kopen of te doen die zij voorstellen.
Er is ook veel dat mensen van overheden kunnen eisen om schadelijk zakelijk gebruik van AI aan banden te leggen. In de VS zou het Congres dat wel kunnen de rechten van de consument verankeren om controle te krijgen over hun eigen persoonlijke gegevens, zoals de EU al heeft gedaan. Het zou ook een gegevensbescherming kunnen creëren handhavingsinstantieals in wezen elke andere ontwikkelde natie heeft.
Regeringen over de hele wereld zouden dat kunnen doen investeren in publieke AI–modellen gebouwd door overheidsinstanties die universeel worden aangeboden voor algemeen nut en op transparante wijze onder publiek toezicht. Ze zouden ook kunnen beperken hoe bedrijven kunnen samenspannen om mensen uit te buiten die AI gebruiken, bijvoorbeeld door advertenties voor gevaarlijke producten zoals sigaretten te verbieden en door de openbaarmaking van betaalde aanbevelingen te eisen.
Elk technologiebedrijf probeert zich te onderscheiden van de concurrentie, vooral in een tijdperk waarin de baanbrekende AI van gisteren snel een commodity wordt die op de telefoon van elk kind kan draaien. Eén onderscheidende factor is het opbouwen van een betrouwbare service. Het valt nog te bezien of bedrijven als OpenAI en Anthropic winstgevende bedrijven kunnen ondersteunen dankzij AI-abonnementsdiensten zoals de premium-edities van ChatGPT, Plus en Pro, en Claude Pro. Als ze consumenten en bedrijven willen blijven overtuigen om voor deze premiumdiensten te betalen, zullen ze vertrouwen moeten opbouwen.
Dat vereist het maken van echte toezeggingen aan de consument op het gebied van transparantie, privacy, betrouwbaarheid en veiligheid, die consistent en controleerbaar worden nageleefd.
En hoewel niemand weet wat de toekomstige bedrijfsmodellen voor AI zullen zijn, kunnen we er zeker van zijn dat consumenten niet in het geheim of anderszins door AI willen worden uitgebuit.
Bruce Schneier is adjunct-docent openbaar beleid bij Harvard Kennedyschool.
Nathan Sanders is aangesloten bij het Berkman Klein Center for Internet & Society in Harvard Universiteit.
Dit artikel is opnieuw gepubliceerd van Het gesprek onder een Creative Commons-licentie. Lees de origineel artikel.
