DE symboliek was duidelijk afgelopen juni toen Emmanuel Macron, omringd door fabrieksarbeiders, een slanke lithiumbatterij in zijn rechterhand en een mijnbouwlamp in zijn linkerhand hield. Hij was in Douai, een Noord-Franse stad met een mijnbouwgeschiedenis die teruggaat tot de 18e eeuw. De stad is nu ook de locatie van een batterijfabriek, waardoor Frankrijk alle onderdelen ervan zou kunnen produceren elektrische voertuigen in eigen land. Deze fabriek, zo verklaarde Macron, vertegenwoordigde een ‘economische en ecologische revolutie’.
Macron erkende onmiddellijk dat Frankrijk dit niet alleen voor elkaar had gekregen: “We hebben investeerders van de andere kant van de wereld binnengehaald. Ze hebben hun technologieën overgedragen. Ze hebben geholpen mensen op te leiden”, zei Macron, gebarend naar een man naast hem.
De man was Zhang Lei, de oprichter van Envision, een vooraanstaand Chinees bedrijf dat windturbines en lithium maakt batterijen. De batterijafdeling investeert tot € 2 miljard in deze fabriek in Douai en, nog belangrijker, heeft de expertise ingebracht voor efficiënte massaproductie. Hij en Macron pakten markeringen en ondertekenden hun namen op de eerste batterij die in Douai werd geproduceerd. “Bedankt, voorzitter, omdat u ons vertrouwde en omdat u precies deed wat u zei dat u zou doen”, zei Macron, terwijl hij Zhang recht in de ogen keek.
In 2026 is het oké om te nerds op feestjes over batterijen. Lithiumbatterijen draaien zonne- en wind in 24/7 stabiele energiebronnen. Auto’s op batterijen schudden de auto-industrie, die miljarden waard is, op Elon Musk de rijkste man op aarde. Lithiumbatterijen hebben zelfs een Nobelprijs gewonnen, en de Amerikaanse regering categoriseert lithium nu als een ‘kritisch mineraal’.
De opkomende getijden van Lithium brachten één groep boten meer omhoog dan andere: het Chinese bataljon batterijbedrijven. Na tientallen jaren van stille groei zijn bedrijven zoals Katl, DOORDGotion High-Tech en Envision zijn nu de belangrijkste leveranciers voor ’s werelds elektrische voertuigen en energienetwerken. Volgens het Internationaal Energieagentschap werd in 2024 meer dan 80 procent van de batterijcellen in de wereld in China geproduceerd. Nu breiden deze bedrijven zich uit tot buiten de Chinese grenzen. In het afgelopen decennium hebben ze minstens 68 fabrieken buiten China gebouwd of aangekondigd, volgens gegevens verzameld door WIRED en de Rhodium Group, een in New York gevestigde denktank.
Volgens de Rhodium Group vertegenwoordigen de fabrieken gezamenlijk een investering van meer dan 45 miljard dollar in de rest van de wereld. Ze weerspiegelen ook een grote verschuiving in hoe dominantie in de productie eruit ziet. “Gemaakt in China‘was vroeger (en is dat nog steeds vaak) een label voor goedkope arbeidskrachten, namaakproducten en gadgets van $ 5. Nu betekent het ook de modernste technologie die overal ter wereld is geassembleerd.
“Wij geloven dat dit een nieuwe fase is. Dat hebben we nog nooit echt gezien bij Chinese buitenlandse investeringen”, zegt Armand Meyer, senior onderzoeksanalist bij Rhodium Group. Volgens zijn berekeningen was 2024 het eerste jaar dat Chinese EV- en batterijbedrijven meer geld besteedden aan het bouwen van fabrieken buiten China dan daarbinnen. “Ze zijn klaar om de binnenlandse markt te verlaten en zijn net zo competitief als traditionele westerse spelers, of zelfs competitiever”, vervolgt Meyer. “Wij denken dat dit nog maar het begin is.”
Tegenwoordig is een deel van het beste batterijonderzoek ter wereld afkomstig van Chinese universiteiten en bedrijven, zegt Brian Engle, voorzitter van NAATBatt International, een Amerikaanse handelsvereniging voor de batterij-industrie. En dat komt omdat China er al vroeg op gokte.
Toen Engle in 2019 een bezoek bracht aan een laboratorium van de beste technische school van China, zag hij meer dan zestig afgestudeerde studenten batterijcellen bouwen en testen. Verrast wendde hij zich tot een Amerikaanse academicus die op tournee was en vroeg haar hoeveel Amerikaanse universiteiten ze op één hoop moesten gooien om evenveel batterijgerichte postdoctorale studenten te vinden. ‘En ze zei dat we dat niet konden,’ herinnerde hij zich. “Dat konden we simpelweg niet.”
Het is dus misschien geen verrassing dat Chinese batterijbedrijven dominant zijn – en dat de concurrentie tussen hen hevig is. Tegenwoordig zorgen lokale prikkels en lagere verzendkosten ervoor dat het openen van een fabriek in het buitenland winstgevender kan zijn dan thuis blijven. CATL, ’s werelds grootste fabrikant van lithiumbatterijen, meldde in een recente financiële indiening dat de winstmarge in het buitenland 29 procent bedraagt, tegenover bijna 23 procent in China. Andere Chinese bedrijven, waaronder Gotion en EVE Energy, hebben ook hogere winstmarges in het buitenland gerapporteerd.
Macron is niet de enige politicus die de komst van een Chinese batterijfabriek aankondigt. Het liefdesfeest is vrijwel mondiaal: de Braziliaan Luiz Inácio Lula da Silva reed in een BYD-voertuig met de oprichter van het bedrijf. De Spaanse president hield hand in hand met de CEO van CATL. De gouverneur van Illinois, JB Pritzker, deelde een podium met de voorzitter van Gotion om een fabriek in Manteno, Illinois aan te kondigen.
Maar er ontstaan problemen als blauwdrukken in enorme fabrieken veranderen. Fabrieksprojecten omvatten vaak beloften om lokaal personeel in dienst te nemen, maar soms brengen bedrijven migrantenarbeid binnen. In Hongarije meldden lokale media in juli dat CATL meer dan 100 werknemers in een fabriek had ontslagen, voor het merendeel Hongaren, wat de gemeente ertoe aanzette een onderzoek te starten en de fabriek te overvallen. CATL wordt ook geconfronteerd met protesten en een rechtszaak in Hongarije vanwege het watergebruik en de ecologische voetafdruk – kwesties waarmee batterijfabrieken wereldwijd vaak worden geconfronteerd.
De situatie klinkt misschien vreemd bekend. Toen Apple zijn technologie-imperium op de ruggen van Chinese fabrieken bouwde, moest het land er rekening mee houden of het profiteerde van de overwinningen van Apple of werd uitgebuit. Terwijl de Chinese batterijtechnologie de wereld overneemt, zijn het Chinese bedrijven die nu deze vragen opwerpen: wie er uiteindelijk van profiteert en wie wie uitbuit.
Wat zeg je?
Laat ons weten wat je van dit artikel vindt in de reacties hieronder. U kunt ook een brief sturen naar de redactie via mail@wired.com.
