Ooit een geweldige, fictieve man verklaard: “Ik geloof vrijwel alles wat ik lees.” David St. Hubbins, zanger en gitarist van Spinal Tap, bespotte op dezelfde manier het oprechte vertrouwen van rocksterren AI futuristen maken nu de spot met het kritisch denken zelf.
Op dit moment heeft het grootste deel van de technologie-industrie de lijn van St. Hubbins overgenomen zonder de ironie. Google integreert AI in Chrome. Technologieleiders roepen het einde van websites uit. Honderden links zullen uiteenvallen in enkele antwoorden, het verkeer zal verdwijnenwordt het open web uitgehold. De toekomst behoort toe aan degene die wordt opgenomen in de reactie van de AIniet degene die de beste site bouwt.
Zucht.
We hebben de afgelopen tien jaar geleerd dat je niet alles op Facebook kunt geloven. Nu staan we op het punt dezelfde fout te maken met ChatGPT, Claude en Gemini.
Schoon verhaal. Verkeerde conclusie. Het gaat ervan uit dat mensen zullen stoppen met kritisch nadenken over informatie, alleen maar omdat deze in een mooier pakketje arriveert.
Hetzelfde probleem, nieuwe verpakking
De nepnieuwscrisis heeft ons iets geleerd: een gepolijste presentatie staat niet gelijk aan betrouwbare informatie. Mooie opmaak, zelfverzekerde toon en deelbare afbeeldingen bieden geen garantie op waarheid.
We moesten de basismediageletterdheid opnieuw leren. Controleer de bron. Begrijp de methodologie. Zoek naar vooroordelen. Lees meerdere perspectieven. Denk kritisch na. Nu komen er antwoordmachines met een verleidelijke belofte: “Maak je daar geen zorgen over. Vertrouw gewoon op wat we je vertellen.” Dit is nepnieuws 2.0.
De waarschuwing voor werkslop
Harvard bedrijfsrecensie gedocumenteerd wat er gebeurt als mensen stoppen met het ondervragen van AI-uitvoer. Ze noemen het ‘workslop’, inhoud die er professioneel uitziet maar inhoud mist. Verfijnde dia’s, gestructureerde rapporten, gearticuleerde samenvattingen die onvolledig zijn, context missen en vaak verkeerd zijn.
Werknemers zijn nu gemiddeld twee uur bezig met het opruimen van elk exemplaar. Eén beschreef het als ‘het creëren van een mentaal luie, langzaam denkende samenleving’.
Een ander zei: „Ik moest tijd verspillen aan het controleren ervan met mijn eigen onderzoek, en vervolgens meer tijd verspillen aan het zelf opnieuw doen van het werk.”
Dit is wat er gebeurt als we kritisch denken uitbesteden. De lak ziet er goed uit. De stof is er niet. Iemand stroomafwaarts betaalt de prijs. Als AI intern niet op betrouwbare wijze goed werk kan produceren, waar context en verantwoordelijkheid bestaan, waarom zouden we er dan blindelings op vertrouwen als er geen van beide bestaat?
Hoge inzetten vereisen verificatie
Stel je voor dat je arts een AI-samenvatting gebruikt voor je diagnose. Voor contractadvies vertrouwt uw advocaat op ChatGPT. Uw financieel adviseur vertrouwt de aanbevelingen van Gemini zonder dit te controleren. Je zou toch eisen dat ze dit verifiëren? Controleer bronnen. Methodologie tonen. Bewijs dat ze niet zomaar accepteren wat het algoritme zegt.
Medische beslissingen, juridische kwesties, financiële keuzes en veiligheidsproblemen vereisen allemaal brontransparantie. Je moet het werk zien. Je hebt context nodig. Je moet verifiëren. Een chatinterface verandert niets aan die fundamentele behoefte. Het maakt het alleen maar gemakkelijker om die stappen over te slaan.
Het bestaan van deze feiten wijst op een duidelijke, maar tegenculturele conclusie.
Websites gaan nergens heen
Ja, ontdekkingspatronen veranderen. Ja, het verkeer verandert. Ja, AI brengt bepaalde inhoud naar boven terwijl andere wordt begraven. Dat maakt websites niet overbodig. Het maakt ze belangrijker.
De sites die doodgaan zullen het verdienen: SEO kweekt spelalgoritmen, inhoudfabrieken die afval produceren. De sites die overleven zullen bieden wat gecomprimeerde antwoorden niet kunnen: verifieerbare bronnen, transparante methodologieën, diepgaande context die niet kan worden samengevat zonder de betekenis te verliezen.
Toen nepnieuws de sociale media domineerde, was de oplossing niet ‘stoppen met het gebruik van bronnen’. Het was ‘beter worden in het evalueren ervan’. Hetzelfde hier. Antwoordengines zijn een nieuw toegangspunt en geen vervanging voor verificatie. Het slimme antwoord op een AI-antwoord is niet ‘bedankt, ik geloof je’. Het is “interessant, laat me nu dieper graven.”
Wij zijn niet zo lui
De ‘websites zijn dood’-stelling gaat uit van iets sombers: dat mensen niet langer nieuwsgierig, kritisch en voorzichtig zullen zijn als het gaat om informatie die ertoe doet. Dat we gewoon accepteren wat Google ons vertelt.
Mensen willen dingen diepgaand begrijpen, niet alleen het antwoord weten. Ze willen meningen vormen, en deze niet van algoritmen erven. Ze willen claims verifiëren als de inzet hoog is. Daarvoor is het nodig om naar bronnen te gaan. Perspectieven vergelijken. Kritisch denken in plaats van de technologie voor je te laten denken. Dat kun je niet allemaal in een chatvenster doen.
De lat is zojuist hoger geworden
AI-antwoordmotoren vermoorden geen websites. Ze onthullen welke nooit de moeite waard waren om te bezoeken.
De vraag is niet of websites overleven. Het gaat erom of uw website iets biedt wat een algoritme niet kan: echte expertise, transparante bronnen en inhoud die zo waardevol is dat mensen het volledige verhaal willen, en niet alleen de samenvatting.
Dat hebben we geleerd met nepnieuws. Nu leren we het opnieuw met antwoordmachines.
Vertrouw, maar verifieer. Verifieer altijd.
