Hoe West-Afrikaanse mensenhandelaars handelen op de naam van QNET

Foday Musa zag er gebroken uit toen hij luisterde naar het laatste gesproken bericht dat hij van zijn zoon ontving.

Het duurt 76 seconden en de jongeman klinkt wanhopig. Hij huilt en smeekt om de hulp van zijn vader.

“Het is zo moeilijk om te horen. Zijn stem horen doet me pijn”, vertelde Musa aan BBC Africa Eye, dat exclusieve toegang kreeg tot een politie-eenheid die hem hielp bij zijn zoektocht naar twee van zijn kinderen die het slachtoffer waren geworden van oplichters.

Het was in februari 2024 dat Musa’s 22-jarige zoon en 18-jarige dochter, samen met vijf anderen, werden gerekruteerd uit hun afgelegen dorp in de Faranah-regio in centraal Guinee door agenten die hen werk in het buitenland beloofden.

De banen zijn er nooit gekomen en de zogenaamde recruiters bleken mensenhandelaren te zijn. De groep werd over de grens naar Sierra Leone gebracht en gevangen gehouden.

“Mijn hart is gebroken. Ik kan niet stoppen met huilen. Als je naar mijn ogen kijkt, zie je de pijn”, zei Musa.

Zijn zaak werd opgepikt door het mondiale politiebureau Interpol in Guinee, dat hun eenheid in Sierra Leone om hulp vroeg. Dus reisde Musa afgelopen augustus naar Makeni, in centraal Sierra Leone, in een poging ze te vinden.

Duizenden mensen in West-Afrika worden gelokt door een mensenhandelzwendel, algemeen bekend als QNET.

QNET, opgericht in Hong Kong, is zelf een legitiem wellness- en lifestylebedrijf – het stelt mensen in staat zich aan te melden om hun producten te kopen en deze online te verkopen.

Het bedrijfsmodel heeft enige kritiek gekregen – in West-Afrika gebruiken criminele bendes de naam echter als dekmantel voor hun illegale activiteiten.

De mensenhandelaars richten zich op mensen met de belofte van werkkansen in plaatsen als de VS, Canada, Dubai en Europa, en vragen hen grote sommen geld te betalen voor administratiekosten voordat ze aan de slag gaan.

Als ze eenmaal betaald hebben, worden ze vaak naar een buurland gesmokkeld en krijgen ze te horen dat ze pas naar het buitenland kunnen reizen als ze anderen voor het plan hebben gerekruteerd.

Maar zelfs als ze familie en vrienden erbij halen, komen de banen nooit tot stand.

QNET zelf heeft een campagne in de hele regiomet billboards en media-advertenties. Deze zijn allemaal bespat met de slogan “QNET Against Scams” en het bedrijf heeft beschuldigingen afgewezen dat het verband houdt met mensenhandel.

Musa en zijn uitgebreide familie hadden de mensenhandelaars al $25.000 (£19.000) gegeven – dit omvatte de toetredingskosten en het extra geld dat werd betaald om zijn kinderen thuis te krijgen. Zelf naar Sierra Leone reizen was zijn laatste hoop.

Mahmoud Conteh, hoofd van het onderzoek bij de eenheid tegen mensenhandel van Interpol binnen de politie van Sierra Leone, zei dat de zaak een prioriteit was voor zijn eenheid.

“Het is heel gemakkelijk voor deze mensenhandelaars om over al onze grenzen te manoeuvreren bij deze illegale grensovergangen”, zei hij tegen de BBC.

Toen Conteh een tip kreeg dat een groot aantal jonge mensen werden vastgehouden op een locatie in Makeni, sloot Musa zich aan bij de politie die het pand binnenviel, in de hoop zijn kinderen te vinden.

Tassen en kleding lagen verspreid over de vloeren. Er wordt aangenomen dat er in elke kamer 10 tot 15 mensen sliepen.

Het Interpol-team verzamelde iedereen in het pand en ontdekte dat sommigen van slechts 14 jaar daar woonden.

“De meerderheid bestaat uit Guineeërs. Er is slechts één Sierra Leone onder hen. De rest is Guineërs”, zei Conteh.

Musa’s kinderen waren er niet bij, hoewel een jongeman zei dat ze er de week ervoor waren geweest – de eerste mogelijke waarneming van zijn kinderen in een jaar.

De groep werd voor screening overgebracht naar het politiebureau voordat 19 van hen naar huis werden gebracht in Guinee.

De politie zegt het afgelopen jaar ruim twintig van dit soort invallen te hebben uitgevoerd, waarbij honderden slachtoffers van mensenhandel zijn gered.

Vaak zijn slachtoffers door de mensenhandelaars over de grenzen heen gebracht, maar anderen, zoals de 23-jarige Aminata, een Sierra Leone wiens naam is veranderd om haar identiteit te beschermen, worden binnen hun eigen land verhandeld.

Zittend op een plastic stoel met de hellingen van Makeni’s Wusum Hills achter haar in de verte, vertelde Aminata aan de BBC hoe een vriendin haar medio 2024 had voorgesteld aan mensen die beweerden QNET te vertegenwoordigen.

Ze had succes in een sollicitatiegesprek en kreeg te horen dat ze een cursus zou volgen voordat ze naar de VS zou vliegen voor verdere studie en werk.

Het enige addertje onder het gras was dat ze $ 1.000 moest betalen om mee te doen aan het programma.

Ervan overtuigd dat het legitiem was, gaf haar familie haar het geld dat ze hadden gespaard voor haar collegegeld.

“Als ze je voor het eerst rekruteren, geven ze je te eten en zorgen ze voor je. Maar naarmate de tijd verstrijkt, houden ze op”, zei ze tegen de BBC, en zei verder dat ze op dat moment een “extra stap” moest zetten om te overleven.

‘Je moet je lichaam verkopen en met mannen naar bed gaan, zodat je geld kunt krijgen, zodat je voor jezelf kunt zorgen.’

Aminata zei dat haar werd verteld dat als ze wilde reizen, ze andere mensen voor het plan moest werven.

Om dit te doen, gaven de mensenhandelaren haar een internationaal nummer, zodat het leek alsof ze zich al in het buitenland bevond toen ze contact met hen opnam.

“Ze brengen je naar het vliegveld en je kleedt je goed alsof je op reis gaat. Ze geven je een paspoort en geven je valse reispapieren”, legde ze uit.

“Vervolgens maken ze je foto, zodat je deze naar je vrienden en familie kunt sturen.”

Aminata slaagde erin zes vrienden en familieleden over te halen zich bij het plan aan te sluiten, terwijl ze nog steeds hoopte dat de baan in de VS werkelijkheid zou worden. Dat is nooit gebeurd.

“Ik voelde me vreselijk omdat ze hun geld verspilden en vanwege mij leden.”

Ze werd ongeveer een jaar vastgehouden ergens aan de rand van Freetown, de hoofdstad van Sierra Leone, voordat het tot haar doordrong dat de baan nooit zou komen.

Toen Aminata er niet in slaagde iemand anders te rekruteren, leek het erop dat ze niet meer van nut was voor de mensenhandelaars – en toen ze besloot te ontsnappen, werd ze niet tegengehouden.

Het was moeilijk om naar huis terug te keren na alles wat er was gebeurd, vooral omdat iedereen dacht dat ze in het buitenland had gewoond.

‘Ik was bang om terug naar huis te gaan’, zei ze.

‘Ik had mijn vrienden verteld dat ik naar het buitenland was gereisd. Ik had hetzelfde tegen mijn familie gezegd. Ik dacht aan al het geld dat ze me hadden gegeven om daar te komen.’

Er zijn geen statistieken over het aantal slachtoffers van dit soort arbeidsfraude, maar er zijn in de media in heel West-Afrika voortdurend berichten over bendes die mensen oplichten die wanhopig willen geloven dat deze buitenlandse banenplannen echt zijn.

De BBC sloot zich aan bij de politie tijdens een tiental invallen gedurende drie dagen in Makeni en ontmoette honderden jongeren die door de regio waren verhandeld vanuit landen als Burkina Faso, Guinee, Ivoorkust en Mali.

De politie zei in totaal twaalf vermoedelijke mensenhandelaars te hebben gearresteerd.

Maar de realiteit is dat er slechts een paar succesvolle vervolgingen zijn en dat de autoriteiten in de regio die over onvoldoende middelen beschikken, vaak een zware strijd moeten leveren bij het aanpakken van dergelijke oplichting.

Volgens statistieken van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken zijn er tussen juli 2022 – toen de wet tegen mensenhandel in Sierra Leone werd aangenomen – en april 2025 slechts vier veroordelingen wegens mensenhandel uitgesproken.

Musa heeft zijn kinderen nooit gevonden en had geen andere keuze dan eind september zonder hen naar Guinee terug te keren.

Conteh, van Interpol, heeft de BBC sindsdien verteld dat de mensenhandelaars niet lang daarna de kinderen van Foday hebben vrijgelaten.

De BBC heeft sindsdien bevestigd dat Musa’s dochter is teruggekeerd naar Guinee, maar ze is niet teruggekeerd naar haar dorp – en wilde niet worden geïnterviewd.

Ze heeft geen contact opgenomen met haar vader, wat wijst op de schaamte die veel van de slachtoffers voelden die bij de zwendel betrokken waren.

De verblijfplaats van Musa’s zoon is onbekend.

Voor hun vader blijft het een wanhopige situatie.

“Na alles wat er is gebeurd, wil ik eigenlijk gewoon dat alles voorbij is en mijn kinderen weer zien”, zei Musa.

‘We zouden het leuk vinden als ze nu terug naar het dorp komen, ik zou het leuk vinden als ze hier bij mij zijn.’

Aanvullende rapportage door Paul Myles, Chris Walter, Olivia Acland en Tamasin Ford