Michael Clarke, gastprofessor aan King’s College London en voormalig hoofd van de RUSI-defensiedenktank, zegt dat er ‘geen duidelijke internationale legitimiteit bestaat voor wat de Amerikanen hebben gedaan’
Als buschauffeur die uitgroeide tot de effectieve dictator van Venezuela, zullen velen blij zijn dat Nicholas Maduro weg is.
Maar de manier waarop hij door Donald Trump werd afgezet, heeft opnieuw een klap toegebracht aan de wereldorde. Naast de aanvallen op Venezuela is dit nog een voorbeeld van het expansionisme van de Amerikaanse president in actie. Hij is serieus over de overname van Groenland. Hij is serieus met het terugnemen van het Panamakanaal. En nu is hier het bewijs dat hij serieus was over de regimeverandering in Venezuela. Er bestaat geen duidelijke internationale legitimiteit voor wat de Amerikanen hebben gedaan. Formeel hebben de VS illegaal gehandeld in Venezuela.
Sommigen zullen beweren dat Maduro, de opvolger van Hugo Chavez, die leiding gaf aan een radicaal-linkse regering die steeds dictatorialer werd, niet legitiem was. Venezuela – in wezen een heel groot, rijk land dat nog veel rijker zou moeten zijn – is een economisch mandje geworden. Mooi en levendig, het was ooit een soort Zwitserland van Zuid-Amerika. Niet meer.
De meesten zijn het erover eens dat Maduro geen democratische legitimiteit had, aangezien de presidentsverkiezingen van 2024 feitelijk door de oppositie werden gewonnen. Maar over het algemeen zou de wereld niet verwachten dat dit op zichzelf een rechtvaardiging zou zijn voor regimeverandering. Op basis daarvan zijn er over de hele wereld veel landen die rijp zijn voor een gedwongen regimeverandering. Het lijdt geen twijfel dat olie in Venezuela hier een grote rol speelt. De Amerikanen willen de positie beschermen van Chevron, de Amerikaanse oliegigant die al jaren in Venezuela opereert. De VS, die maandenlang de militaire druk op Maduro hebben opgevoerd, zijn in een situatie beland waarin zij iets moesten doen.
Dit ging ook nooit echt over verdovende middelen. Nadat hij zo’n grote taskforce in het Caribisch gebied had opgebouwd, kon Trump deze niet laten rusten totdat er iets was bereikt. En op het eerste gezicht, terwijl we nog steeds wachten op de volledige details, lijkt het resultaat verrassend netjes en opgeruimd. Dit lijkt een geweldige tactische overwinning voor Trump. Voor de traditionele bondgenoten van Venezuela – Rusland, China en Iran – betekent dit een nederlaag.
Maar dit alles brengt Groot-Brittannië, dat heeft gezegd niets te maken te hebben met de aanval op Venezuela, in een moeilijke positie. Premier Keir Starmer en Europa zullen zich zorgen maken over de twijfelachtige wettigheid waarmee dit is gebeurd. Het vertrek van Maduro is misschien goed voor Venezuela, maar het is slecht voor de wereldorde zoals die in elkaar zit. De VS zijn een revisionistische macht die probeert de wereldorde te veranderen. Maar in sommige opzichten gedraagt het land zich als een schurkenstaat. Dat is erg moeilijk voor zijn bondgenoten, die altijd op de VS hebben vertrouwd om de vrije wereld te leiden ter verdediging van de vrijhandelsliberale democratieën. Dat doet het niet meer.
