Recensie ‘Exit the King’: Absurditeit viert hoogtij bij A Noise Within

Exit the King van Eugène Ionesco, nu in heropleving bij A Noise Within onder leiding van Michael Michetti, draait om een ​​eeuwenoude koning wiens gezondheid er net zo slecht aan toe is als zijn koninkrijk.

Een dokter (Ralph Cole Jr.) heeft verklaard dat hij nog 90 minuten te leven heeft – niet toevallig de lengte van het stuk. En zijn krankzinnige majesteit is niet van plan om die goede nacht zachtmoedig in te gaan.

Koning Berenger de Eerste (Henri Lubatti) leeft al eeuwen in de veronderstelling dat het zijn koninklijk voorrecht is om de dood voor onbepaalde tijd uit te stellen. Als de dokter tegen hem zegt: ‘Sire, u bent ongeneeslijk’, reageert hij met dezelfde ontkenning die hem in staat heeft gesteld de vernietiging te negeren die onder zijn nalatige leiding heeft plaatsgevonden.

Ionescode in Roemenië geboren Franse toneelschrijver, is (samen met Samuel Beckett) een van de pijlers van het Theater van het absurde, een categorie die theaterwetenschapper Martin Esslin formuleerde om rekening te houden met een nieuw soort naoorlogse toneelschrijven. De toneelschrijvers die hij erbij betrokken had, hadden op het eerste gezicht niet zoveel gemeen. Niemand zou Harold Pinter ooit verwarren met Jean Genet, of Beckett met Ionesco. Maar ze deelden een afkeer van conventionele plots, coherente karakterpsychologie en zelfs rationele argumenten.

De existentiële filosofie van Camus en Sartre, vanzelfsprekende waarheden voor deze absurdistische schrijvers, wordt niet zozeer door de inhoud dan wel door de stijl van hun toneelstukken overgebracht. Taal is niet langer een communicatiemiddel, maar een teken van de onoverbrugbare afstand tussen mensen

Ionesco’s soort absurdisme is schatplichtig aan de klassieke Franse farce, die op krankzinnige wijze wordt ingezet om de onzinnige aard van het menselijk bestaan ​​te bespotten. In ‘Exit the King’ confronteert hij de onhoudbare realiteit van de dood met hetzelfde dwaze delirium van zijn bekendere werken, zoals ‘The Bald Soprano’, ‘The Chairs’ en ‘Rhinoceros’.

In het Frans is de titel van het stuk, “Le Roi se meurt”, duidelijk. “The King Is Dying” is de samenvatting van het plot die nodig is. ‘Exit the King’, een veel voorkomende regie, heeft echter het voordeel dat het de brutale theatraliteit van het stuk op de voorgrond plaatst. Op de karakteristieke manier van Ionesco verloopt het werk via intensivering, een gestage versnelling van de situatie, in plaats van via traditionele narratieve ontwikkeling.

Berenger, een personage dat in verschillende van zijn toneelstukken in verschillende gedaanten voorkomt, is Ionesco’s versie van Everyman. Hier wordt hij gekroond en zwaait hij met een scepter, maar de schichtigheid tegenover de ultieme realiteit van het leven – het onvermijdelijke einde ervan – maakt hem tot een verhoogde versie van ons allemaal.

Op zijn onwillige reis naar de finish wordt hij vergezeld door een groep personages die hem om de beurt kwellen en kalmeren. Zijn belangrijkste tegenstander is zijn bijtende eerste vrouw, koningin Marguerite (Joy DeMichelle), die opereert als een soort martinet-death-doula. Als ze niet onder één hoedje speelt met de zenuwslopend blasé dokter, is ze het in ieder geval eens met het onverbiddelijke tijdschema dat hij heeft opgesteld.

Koningin Marie (Erika Soto), zijn tweede vrouw, probeert de koning te beschermen tegen het slechte nieuws, maar ze is geen partij voor de heerszuchtige bazigheid van Marguerite. Juliette (KT Vogt), een slordige bediende die uitgeput is door haar arme leven en onophoudelijke arbeid, en een bewaker (Lynn Robert Berg), die ondanks de apocalyptische gang van zaken aan het hof op belachelijke wijze blijft staan ​​tijdens de ceremonie, completeren de cast van komische grotesken.

Berenger zal niet uit deze problemen kunnen komen, hoewel het afwenden van het ongewenste een van zijn specialiteiten is. Kijken hoe hij op kinderlijke wijze probeert zijn afspraak met de dood te ontvluchten is waar het om draait, en Lubatti stort zich halsoverkop in de rol in een voorstelling waarin hij in een reeks balletachtige valpartijen over het podium raast.

Individueel is er veel gedurfd goed werk van de acteurs. Soto’s Marie pruilt en piept van overgave. Juliette van Vogt kreunt als een werkpaard dat weet dat het bestemd is voor de lijmfabriek. Bergs Garde overdrijft misschien met de luidruchtigheid waarmee hij elke toegang tot het hof aankondigt, maar overdrijven is de gewoonte van Ionesco.

Lubatti’s Berenger is een oude baby, dol op driftbuien en woedeaanvallen. En alleen Marguerite van DeMichelle heeft het noodzakelijke bevel om deze weerbarstige monarch onder controle te krijgen. De personages lijken op die in een stapel wildcards ontworpen door Salvador Dalí, maar op de een of andere manier komt het spel dat Ionesco voorbereidt hier nooit van de grond. De clownerie is misschien iets te inspannend. De inspanning tempert een deel van de vrolijkheid.

De mise-en-scène is weelderig voorbereid met rococo-vrolijke accenten. Het scenische ontwerp van Tesshi Nakagawa is als een speelgoedkoninkrijk dat het publiek in een staat van fantasie brengt. De kostuums van Angela Balogh Calin bereiden de weg voor voor Ionesco’s grapjes.

Maar ‘Exit the King’ is niet gemakkelijk opnieuw op te wekken. Toen het toneelstuk klaar was op Broadway in 2009regisseur Neil Armfield en een cast onder leiding van Geoffrey Rush traden op alsof ze in een koortsdroom zaten. (Rush werd beloond met een Tony voor zijn ongebreidelde extravagantie.) Dergelijke omverwerpende energie kan nodig zijn om Ionesco’s visie spontaan tot antiek leven te laten ontbranden.