Sinds Reporters Without Borders 25 jaar geleden begon met het volgen van hun World Press Freedom Index, is de mondiale rating nog nooit zo laag geweest de score van 2026. Van een samenvatting van hun analyse:
Voor het eerst in de geschiedenis van de Reporters Without Borders (RSF) World Press Freedom Index valt meer dan de helft van de landen in de wereld nu in de “moeilijke” of “zeer serieuze” categorieën voor persvrijheid. In 25 jaar tijd is de gemiddelde score van alle 180 onderzochte landen en gebieden in de Index nog nooit zo laag geweest. Sinds 2001 heeft de uitbreiding van steeds restrictievere juridische arsenalen – vooral die welke verband houden met het nationale veiligheidsbeleid – het recht op informatie gestaag uitgehold, zelfs in democratische landen. De juridische indicator van de Index is het afgelopen jaar het meest gedaald, een duidelijk teken dat journalistiek wereldwijd steeds meer gecriminaliseerd wordt. In Amerika is de situatie aanzienlijk geëvolueerd: de Verenigde Staten zijn zeven plaatsen gedaald en verschillende Latijns-Amerikaanse landen zijn dieper weggegleden in een spiraal van geweld en repressie.
De Verenigde Staten staat op de 64e plaats van de 180 landen, een zielige vertoning voor een land dat beweert het Eerste Amendement te waarderen:
De Amerikaanse president Donald Trump heeft zijn herhaalde aanvallen op de pers en journalisten omgezet in een systematisch beleid, waardoor de VS zijn gedaald naar de 64e plaats (-7). De detentie van de Salvadoraanse journalist Mario Guevara, die later werd gedeporteerd, heeft bijgedragen aan de verslechtering van het toch al gespannen veiligheidsklimaat, gekenmerkt door politiegeweld. De drastische bezuinigingen op het personeelsbestand van het Amerikaanse Agency for Global Media (USAGM) hadden mondiale gevolgen en leidden tot de sluiting, opschorting en inkrimping van internationale omroepen zoals Voice of America (VOA), Radio Free Europe/Radio Liberty (RFE/RL) en Radio Free Asia (RFA) in landen waar zij tot de laatste betrouwbare informatiebronnen behoorden.
Enkele andere conclusies uit het rapport van 2026:
Syrië heeft na Assad de grootste verbetering in de persvrijheid gezien van alle landen en gebieden in de 2026 Index, met een stijging van 36 plaatsen op de ranglijst.
In 2002 woonde 20% van de wereldbevolking in een land waar de staat van de persvrijheid als ‘goed’ werd gecategoriseerd. Vijfentwintig jaar later woont nog geen 1% van de wereldbevolking in een land dat onder deze categorie valt.
In sommige landen is de informatieruimte de afgelopen 25 jaar gekrompen als gevolg van politieke veranderingen en steeds draconische regimes. Dit is met name het geval geweest in Hong Kong (140e, -122) sinds Peking zijn controle over het gebied heeft verscherpt; in El Salvador (143e), waar 105 plaatsen zijn gedaald sinds 2014 en het begin van de oorlog tegen maras, oftewel ‘bendes’; en in Georgië (135e), dat 75 plaatsen is gedaald doordat het harde optreden tegen de pers de afgelopen jaren is toegenomen.
Vijfentwintig jaar na de aanslagen van 11 september 2001 in de Verenigde Staten is het uitbreiden van de reikwijdte van defensiegeheimen en de nationale veiligheid een middel geworden om de berichtgeving over kwesties van algemeen belang in veel landen te verbieden. Deze trend, die vooral voorkomt in autoritaire regimes, heeft ook aan kracht gewonnen in democratieën en gaat doorgaans hand in hand met misbruik van de wet tegen journalisten, met name in naam van de bestrijding van terrorisme.
(thx, margaret)
