In een muziekstudio in Owerri, de hoofdstad van de zuidoostelijke Nigeriaanse staat Imo, is er geen generatorgeluid, geen aanhoudende brandstofgeur en geen flikkerend licht.
Dat wordt als een zeldzaamheid beschouwd in een land waar chronische elektriciteitstekorten aan de orde van de dag zijn.
Muziekproducent Somik Chris Ikesom vertelde DW dat hij, sinds hij is overgestapt op zonne-energie, ongeveer 80% van de tijd niet langer afhankelijk is van back-upgeneratoren.
Hij omschreef zijn ervaring met de openbare stroomvoorziening als “wanneer het komt, gebruiken we”.
Ikesom, die sinds 2007 in de muziekindustrie werkt, vertelde DW dat het rekenen op generatoren tijdens frequente stroomuitval een realiteit is die bekend is bij miljoenen Nigerianen, van wie velen nu actief op zoek zijn naar alternatieven voor haperende elektriciteitsnetten.
Waarom zonne-energie aan populariteit wint in Nigeria
Nigeria heeft Egypte ingehaald als de op één na grootste importeur van zonnepanelen in Afrika, na alleen Zuid-Afrika, zo blijkt uit gegevens gepubliceerd door de mondiale energiedenktank Ember.
LEES | Het Nigeriaanse machtssteunpakket van 2 miljard dollar stelt de hervormingen van Tinubu op de proef
Maar hoewel de cijfers momentum suggereren, is de realiteit ter plaatse complexer.
Installateurs, analisten en gebruikers merken op dat de adoptie van zonne-energie in Nigeria ongelijkmatig versnelt – vaak eerder beperkt door de kosten dan door de rente.
Ikesom zei:
Je weet wat er met generatoren gebeurt.
‘Het kan elk moment beginnen te morrelen, weet je, en je moet je zorgen maken over de brandstofkosten en het lawaai dat daarmee gepaard gaat.’
Naast ongemak veroorzaakte de onstabiele macht ook schade aan zijn bedrijf.
‘Mijn apparatuur is gevoelig voor stroomschommelingen,’ legde hij uit.
“In de loop der jaren ben ik een deel van mijn apparatuur kwijtgeraakt… want soms gaat de generator gewoon af als hij wil afgaan.”
Solar bood iets anders.
“Ik wilde iets stabiels en betrouwbaars”, vertelde hij aan DW.
“Zodat ik gewoon de studio in kan lopen en op elk moment kan doen wat ik wil doen.”
De verandering was onmiddellijk.
“Ik heb geen stroomstoringen meer”, zei Ikesom.
Zijn ervaring illustreert echter ook een centrale beperking.
“Het installeren van zonne-energie is tegenwoordig niet goedkoop”, zegt hij. “Het is heel duur. Heel erg duur. Het loopt in de miljoenen.”
Deze beperking wordt herhaald door zonne-energiebedrijven zelf.
Gbenga Kogbe, CEO van het in Lagos gevestigde energiebedrijf Sunhive, zegt dat de belangstelling voor zonne-energie is gegroeid, maar dat de hogere dieselprijzen geen massale verschuiving teweeg hebben gebracht.
“De afgelopen twaalf tot achttien maanden hebben we een enorme groei gezien in de vraag naar zonne-energie”, vertelde hij aan DW.
Maar het aantal onderzoeken, zo voegde hij eraan toe, is “relatief stabiel gebleven”, grotendeels omdat “de koopkracht van mensen is gekrompen”.
“Het alternatief is niet-consumptie”, zei Kogbe.
‘Ik blijf gewoon in het donker.’
Voor veel huishoudens en kleine bedrijven is de keuze niet tussen generatoren en zonne-energie, maar tussen stroom en helemaal geen stroom.
De kosten voor zonne-energie zijn de afgelopen tien jaar scherp gedaald, maar de initiële investering blijft voor de meeste Nigerianen onbereikbaar.
Eén reactie daarop was een verschuiving van het rechtstreeks verkopen van systemen naar het aanbieden van elektriciteit als een dienst.
Waarom zonne-energie nog steeds ontoegankelijk is voor de meeste Nigerianen
“Dus naar mijn mening is zonne-energie zo dat als je naar zonne-energie kijkt als een beleggingscategorie die individuen moeten kopen, deze voor de overgrote meerderheid van de Nigerianen ontoegankelijk wordt”, aldus Kogbe.
“Maar als je het als een dienst bekijkt, dan kan iedereen er toegang toe krijgen.”
“Het hart van duurzame energie is de batterij”, zegt Kogbe.
“Lithium loopt voorop op het gebied van energieopslag.”
Sunhive is nu bezig met het bezitten van zonne-energie en het rechtstreeks verkopen van energie, waarbij de nadruk ligt op commerciële gebruikers, batterijopslag, elektrische mobiliteit en minigrids op het platteland.
Schaalvergroting blijft lastig.
“De kapitaalkosten in Nigeria zijn behoorlijk hoog”, zegt Kogbe van Sunhive, waarbij hij opmerkt dat bankleningen een bereik van lage tot midden 30% kunnen bereiken.
Valutavolatiliteit is ook van belang. “Zodra de naira in waarde daalt, stijgen de kosten van zonne-energie onmiddellijk.”
Het overheidsbeleid heeft een extra laag onzekerheid toegevoegd.
Ambtenaren van de Rural Electrification Agency hebben publiekelijk gesproken over het aanmoedigen van de lokale assemblage van zonne-energiecomponenten en het verminderen van de afhankelijkheid van geïmporteerde panelen.
Spelers uit de sector zeggen dat de capaciteit beperkt blijft.
“Er is nog geen Tier 1 Nigeriaanse fabrikant van zonnepanelen”, zegt Kogbe.
“De producenten van zonnepanelen in Nigeria hebben waarschijnlijk de capaciteit om aan misschien wel 5% van de vraag te voldoen.”
Om die reden stelt hij dat verregaande importverboden contraproductief zouden zijn.
“Het verbieden van de import van zonne-energie zal de kosten van zonne-energie alleen maar verhogen en niet verlagen”, zei hij.
“Een verbod zou de industrie voor een groot deel kunnen vernietigen, in plaats van de lokale industrie te helpen groeien.”
Mondiale factoren bepalen ook de markt.
Godson Ikiebey, specialist op het gebied van duurzaamheid en klimaatverandering bij PwC Nigeria, waarschuwt dat recente veranderingen in China de prijzen kunnen opdrijven.
“Hoewel de regering de importheffingen op zonnepanelen en bijbehorende accessoires heeft stopgezet… en fiscale stimuleringsmaatregelen voor de productie van zonne-energie, moeten we aandacht besteden aan wat de afschaffing door de Chinese overheid van haar subsidies op de productie van zonnepanelen voor Nigeria zou betekenen in relatie tot de kosten”, vertelde hij aan DW.
Ikiebey voegde eraan toe dat het Nigeriaanse industriële beleid voor schone energie nog steeds in ontwikkeling is.
“Ik denk niet dat het industriebeleid wat betreft de productie van schone energie al weloverwogen is,” zei hij.
“Er bestaat geen duidelijke routekaart voor duurzame financiering voor de productie van zonne-energie.”
Terug in Owerri zegt Ikesom dat zonne-energie de manier waarop hij werkt heeft veranderd.
“Ik maak al meer dan twee jaar actief gebruik van zonne-energie,” vertelde Ikesom aan DW.
“Als ik goed bereken, weet ik dat ik mijn kapitaal, althans tot op zekere hoogte, heb terugverdiend.”
Maar hij is duidelijk over de toetredingsdrempel.
Ikesom zegt dat hij eerlijk is als andere eigenaren van kleine studio’s vragen of ze willen overstappen.
‘De waarheid blijft dat ik de persoon zou vertellen dat het duur is, maar het is het waard’, zei hij.
De import van zonne-energie in Nigeria stijgt en de technologie wordt steeds zichtbaarder op daken en in kleine bedrijven zoals de studio van Ikesom.
Toch blijft de transitie ongelijkmatig en minder bepaald door enthousiasme dan door economische factoren.
Voor veel Nigerianen is de vraag of het betaalbaar is, en of beleid, financiering en industriële capaciteit snel genoeg op elkaar kunnen worden afgestemd om de vraag om te zetten in toegang.
