Veelbelovende kortingen tot 40% op een beruchte dure kunstvorm, fiscale stimuleringsmaatregelen voor film- en televisieproductie – nu aangeboden door bijna vier dozijn landen – hebben een belangrijke rol gespeeld bij het lokken van de industrie uit de traditionele hoofdstad Los Angeles locaties over de hele wereld. Maar er is een addertje onder het gras. Of beter gezegd: een test.
Culturele tests, beoordeeld door het filmbureau van een land, zijn bedoeld om te bepalen of een productie voldoende banden heeft met een bepaald land om een belastingvermindering te ontvangen. Maar ze onthullen ook welke factoren een land prioriteit geeft om entertainmentproducties aan te trekken.
In het Verenigd Koninkrijk, dat een korting van 25,5% biedt voor films en tv-programma’s met een hoog budget en een korting van grofweg 40% voor speelfilms die minder dan 31,5 miljoen dollar kosten, is de test opgedeeld in vier pijlers: inhoud, bijdragen, hubs en beoefenaars. Er zijn 35 punten mogelijk voor de test; voor een productie zijn er 18 nodig om te slagen.
Van deze pijlers zijn er slechts twee expliciet gecentreerd rond Groot-Brittannië: ‘Bijdrage’ vereist specifiek een verbinding met het Britse erfgoed en ‘hubs’ verwijst naar een percentage van de productie of postproductie dat in Groot-Brittannië plaatsvindt. Punten voor ‘inhoud’ – die elementen evalueert die op het scherm te zien zijn, zoals de nationaliteit van de personages of de setting – en ‘beoefenaars’ – die de nationaliteiten van de cast en crew identificeren – kunnen worden verdiend via vertegenwoordiging door Groot-Brittannië of een andere staat van de Europese Economische Ruimte.
“Het gaat niet alleen om de locatie van de productie, de locatie van de activiteit. Het gaat ook om wie erbij betrokken is en wat we zien”, zegt Lloyd Gunton, de vice-president van incentives voor de productiefinancieringsorganisatie Entertainment Partners.
Gunton merkt op dat zelfs relatief losse banden met Groot-Brittannië punten kunnen helpen verzamelen, bijvoorbeeld als een project gebaseerd is op de werken van Shakespeare of in de Engelse taal. “Dus ook al is het… een Amerikaanse versie van ‘Hamlet’, geheel theoretisch, het speelt zich af in Amerika, maar we hebben alle VFX in Groot-Brittannië gedaan, de postproductie in Groot-Brittannië, een Britse regisseur, een Britse hoofdrolspeler en een Britse componist, opeens hebben we die productie gekwalificeerd”, legt Gunton uit.
Veel andere Europese landen hebben vergelijkbare raamwerken voor hun culturele tests. Hongarije, dat de afgelopen tien jaar aanzienlijk is gegroeid als knooppunt voor internationale productie, verdeelt de test voor een korting van 30% tussen culturele inhoud en productieomstandigheden. Er zijn 32 mogelijke punten, waarvan 24 onder de laatste categorie.
“Culturele inhoud is belangrijk, maar (het is) belangrijker om met onze professionals samen te werken”, zegt Csaba Káel, voorzitter van het Nationaal Film Instituut, en erkent dat de meeste producties in aanmerking komen via de categorie productievoorwaarden.
Er worden punten toegekend voor cast en crew die Hongaarse staatsburgers zijn, staatsburgers van een andere EER-lidstaat en/of staatsburgers van niet-EER-lidstaten die een prijs hebben gewonnen op een internationaal filmfestival. Dit zou een Canadese regisseur als Denis Villeneuve, wiens Dune-films in Hongarije draaien, kwalificeren als winnaar van prijzen op het Toronto International Film Festival en het Cannes Film Festival.
Terwijl grote internationale producties als ‘Dune’ en ‘Poor Things’ de Hongaarse filmindustrie hebben helpen groeien naar 20.000 werknemers, is Káel ook trots op kleinschaligere films als ‘The Brutalist’, waarin het verhaal van een Hongaarse immigrant centraal staat. “Als voorzitter van het Nationaal Filminstituut en filmcommissaris dring ik erop aan om meer van dit soort inhoud te maken. Omdat onze geschiedenis, niet alleen Hongarije maar ook Centraal-Europa, zeer interessant is en (er zijn) zeer opwindende verhalen die niet erg bekend zijn.”
Het Australische systeem combineert het aanmoedigen van lokale verhalen met grootschalige economische inbreng via twee afzonderlijke stimuleringsprogramma’s. De korting van 30% voor het Location Offset-programma, gericht op producties met een groot budget die meestal uit het buitenland komen, bepaalt of je in aanmerking komt uitsluitend op basis van het geld dat wordt uitgegeven aan Australische goederen en diensten voor de productie; de korting van 40% op de Producer Offset maakt gebruik van een culturele test. “Die test gaat eigenlijk over het vertellen van Australische verhalen en in hoeverre lokaal intellectueel eigendom deel uitmaakt van het project en of er Australisch creatief leiderschap is”, zegt Liana Dubois, algemeen directeur voor Australië en Nieuw-Zeeland bij Entertainment Partners.
In plaats van een puntensysteem te gebruiken, beschrijft Dubois het proces van Screen Australia om voor de culturele test te slagen als meer een ‘holistische beoordeling’ van de omstandigheden van de productie.
De Australische regering beschouwt de economische impact en culturele ontwikkeling als symbiotisch: “De buitenlandse investeringen, de mogelijkheden voor de ontwikkeling van vaardigheden en de infrastructuur die deze producties met zich meebrengen zijn van onschatbare waarde voor het versterken van de lokale industrie en haar vermogen om lokale verhalen te vertellen”, zei een woordvoerder van het Australische ministerie van Infrastructuur, Transport, Regionale Ontwikkeling, Communicatie, Sport en Kunst in een verklaring aan The Envelope.
Deze missie leidde tot een wet uit 2025 die streamingdiensten met meer dan 1 miljoen Australische abonnees verplicht om 10% van hun totale uitgaven voor het land te investeren in lokale inhoud.
“Er moeten nog een paar stukjes van de puzzel op hun plaats vallen, maar ik hoop zeker dat de wereldwijde streamingplatforms het publiek zullen omarmen waartoe ze hier in Australië toegang hebben”, zegt Dubois.
Het bredere doel van culturele tests is om de hoge waarde van belastingvoordelen te benutten tegen het internationale bereik en de economische kansen die amusementsproducties kunnen bieden. Bovenop de basiskorting van 15% biedt Thailand aanvullende prikkels tot respectievelijk 5% voor producties waarin wordt gefilmd in toeristische provincies; Thaise staatsburgers in dienst nemen op sleutelposities; of een positief imago, toerisme en ‘zachte macht’ bevorderen. De mogelijkheid om toegang te krijgen tot grotere kortingen stimuleert op zijn beurt producties om de culturele test te doorstaan. Aan deze voorwaarden wordt zichtbaar voldaan door seizoen 3 van ‘The White Lotus’, waarin de tropische pracht van het land wordt benadrukt en tientallen miljoenen dollars in de lokale economie worden gestort.
‘Zachte macht’ zou wel eens de meest treffende omschrijving kunnen zijn van het doel van een culturele test. Het bestaat als een economische kwalificatie en wordt een instrument voor het opbouwen van culturele invloed in een mondialiserend medium. Of het nu prioriteit geeft aan investeringen in lokale economieën of artistieke output, het heeft uiteindelijk hetzelfde netto-effect: het vergroten van het belang van elk land in zijn culturele stempel.
