Jarenlang werd de Methana-vulkaan in Griekenland gecategoriseerd als een slapende vulkaan, omdat deze altijd vredig en inactief leek vanwege de nabijheid van de Saronische Golf in de buurt van Athene. Er werd altijd aangenomen dat het honderden jaren lang geen tekenen van vulkanische activiteit vertoonde, maar de huidige bevindingen van wetenschappers hebben bewezen dat dit slechts een misvatting was. Uit geologisch onderzoek blijkt dat er tijden waren waarin de vulkaan decennialang de rust aan het oppervlak handhaafde, gedurende welke tijd magma zich onder het aardoppervlak ophoopte.
De Griekse Methana-vulkaan ontwaakt na 100.000 jaar verborgen magma-activiteit
De laatste geregistreerde vulkaanuitbarsting van Methana vond plaats rond 250 v.Chr. Het werd opgemerkt in verschillende oude Griekse teksten, en sindsdien is er geen oppervlakteactiviteit meer geweest van de Methana-vulkaan. Als zodanig leidde de relatieve vredigheid ervan tot de veronderstelling dat het geen bedreiging voor de mens vormt.Volgens de studie gepubliceerd in Science Advances, getiteld ‘Een vulkaan ontwaakt na meer dan 100.000 jaar ‘stille’ groei van magmareservoirs’, moderne wetenschappers beweren dat dit idee verkeerd is. Wetenschappers van ETH Zürich voerden een grondig onderzoek uit naar de geologie van Methana en ontdekten iets volkomen onverwachts. De afgelopen 700.000 jaar heeft de Methana-vulkaan talloze stadia van vulkanische activiteit ondergaan, van elkaar gescheiden door lange rustige perioden.Een van de meest intrigerende ontdekkingen was de periode waarin Methana ongeveer 100.000 jaar lang geen enkele activiteit aan de oppervlakte vertoonde, maar binnenin de aarde allesbehalve stil was.
Wat zirkoonkristallen onthullen over Methana’s verborgen ondergrondse activiteiten
Om de geschiedenis van Methana te begrijpen, zijn er onderzoeken uitgevoerd naar meer dan 1.250 zirkoonkristallen verkregen uit oude vulkanische gesteentestromen. Dergelijke kristallen ontwikkelen zich in magma en kunnen informatie over geologische processen lange tijd vasthouden. De studie van het proces van de afbraak van radioactief uranium maakt het mogelijk het tijdstip van de uitbarsting te schatten.Het bleek dat zelfs in die tijden dat er geen uitbarstingen van de vulkaan waren, de vorming van zirkoon actief was. Het geeft aan dat er magmabeweging onder de vulkaan plaatsvond. Wetenschappers gaan ervan uit dat Methana in die periode niet inactief was, maar in een toestand terechtkwam waarin magma zich ondergronds ophoopte, maar niet naar de oppervlakte kwam.
Waarom magma ondergronds gevangen kan blijven
Methana ligt bovenop een subductiezone, waarbij de ene plaat onder de andere beweegt. Door het smelten van sommige delen van de zeebodem ontstaat magma, dat zich vervolgens naar het oppervlak verplaatst. In tegenstelling tot andere magma’s is dit specifieke magma uitzonderlijk vol water.Wanneer magma dat erg waterig is naar boven beweegt, beginnen de gassen zich te vormen als gevolg van de drukverlaging. In veel opzichten lijkt het magma op frisdrank, omdat de gassen belletjes veroorzaken, waardoor het erg dik wordt. Het magma stijgt niet naar het aardoppervlak; in plaats daarvan komt het vast te zitten in de aarde. Als gevolg hiervan ontstaan er magmakamers diep in de vulkaan.
Methana-onderzoek suggereert dat sommige ‘uitgestorven’ vulkanen mogelijk nog steeds ondergronds actief zijn
Doorgaans worden uitgedoofde vulkanen gedefinieerd als vulkanen die de afgelopen 10.000 jaar niet zijn uitgebarsten. De geschiedenis van Methana vormt een uitdaging voor deze definitie. Het duurt wel 100.000 jaar voordat een vulkaan een periode van stilte ingaat, wat erop wijst dat perioden van rust niet betekenen dat de vulkaan is uitgestorven.Er wordt gespeculeerd dat de mogelijkheid bestaat dat vulkanen die als uitgestorven zijn gedefinieerd, daadwerkelijk actieve magmakamers onder hun oppervlak hebben. Zo’n magmakamer kan eenvoudigweg in een rusttoestand verkeren en vereist bepaalde omstandigheden om tot uitbarsting te komen.
