De afgelopen jaren zijn woorden die ooit geen plaats hadden in gesprekken op de werkvloer langzaam maar zeker op de HR-agenda terechtgekomen: menstruatie, endometriose, perimenopauze, menopauze, borstkanker en – langzamer – mannelijke andropauze of prostaatkanker. Dit zijn geen voorbijgaande trends. Ze duiden op een diepere verschuiving in de manier waarop we werk en de mensen die het doen, begrijpen.
Decennia lang werd het werk ontworpen rond een fictie, die van de ‘neutrale’ arbeider, een abstract individu waarvan werd aangenomen dat hij volledig beschikbaar, consistent en rationeel was en niet werd beïnvloed door lichamelijke beperkingen. Maar deze neutraliteit was nooit echt. Zoals Caroline Criado Perez heeft laten zien in haar briljante boek Onzichtbare vrouwenzijn veel systemen en omgevingen ontworpen rond een mannelijk lichaam dat als standaard wordt beschouwd. En daar horen ook werkplekken bij. Daarom is de impliciete verwachting dat vrouwen zich aanpassen aan een model dat nooit voor hen is ontworpen, aan organisatiestructuren, maar ook aan gereedschappen en uitrusting.
Toch laten mensen hun lichaam niet achter bij de deur als ze de werkplek betreden. Hormonale cycli, zwangerschap, herstel na de bevalling, menopauze en andropauze zijn geen ‘privé’-kwesties zonder professionele gevolgen. Ze beïnvloeden het energieniveau, de cognitieve belasting, de beschikbaarheid en soms loopbaantrajecten op lange termijn. Hun historische onzichtbaarheid heeft enorme kosten met zich meegebracht (zij het grotendeels genegeerd), zowel voor individuen als voor organisaties.
{“blockType”:mv-promo-block”,”data”:{“imageDesktopUrl”https://images.fastcompany.com/image/upload/f_webp,q_auto,c_fit/wp-cms-2/2026/01/PhotoLVitaud-169.jpg”,”image MobileUrl ‘https://images.fastcompany.com/image/upload/f_webp,q_auto,c_fit/wp-cms-2/2026/01/PhotoLVitaud-11.jpg’, ‘eyebrow’, ‘headline’, ‘u003Cstrongu003EAbonneren naar Laetitia@Worku003C/strongu003E”,”dek ‘Vrouwen zijn de drijvende kracht achter de productiviteit van de wereld – het wordt tijd dat we er meer over praten. Ontdek een vrouwgerichte kijk op werk, van verborgen discriminatie tot culturele mythen over ouder worden en zorg. Mis het volgende nummer niet – abonneer u op Laetitia@Work.’ Meer”,”ctaUrl”:http://laetitiaatwork.substack.com”, “theme”:{“bg”:#2b2d30″, “text”:#ffffff”, “eyebrow”:#9aa2aa”, subhed”#ffffff”, “buttonBg”:#3b3f 46″, “buttonHoverBg”:91472265,”buttonText”:false,”slug”},”imageDesktopId”:91472264,”imageMobileId”:91472265,”shareable”:false,”slug””, “wpCssClasses””}}
Het is essentieel op te merken dat gendergerelateerde gezondheid niet alleen over biologische verschillen gaat. Het laat ook zien hoe het werk zelf is gestructureerd. Vrouwen hebben bijvoorbeeld vaker last van aandoeningen aan het bewegingsapparaat, deels omdat zij oververtegenwoordigd zijn in repetitieve banen en vaker een onevenredig groot deel van de onbetaalde zorg en huishoudelijk werk op zich nemen. Werk wordt nooit op zichzelf ervaren. Het is ingebed in echte levens, met cumulatieve vermoeidheid, beperkingen en kwetsbaarheden. Gendergerelateerde gezondheid bevindt zich in die zin op het kruispunt van de biologie en de sociologie van werk.
Aanhoudende taboes
Taboes zijn langzaam aan het verschuiven. Menstruatie, endometriose en menopauze zijn zichtbaarder in het publieke debat dan tien jaar geleden. Toch blijft stilte in veel organisaties de norm. Veel vrouwen blijven terughoudend in het openlijk spreken, omdat ze zich maar al te goed bewust zijn van het risico te worden gereduceerd tot seksistische stereotypen.
Mannelijke thema’s zijn net zo onzichtbaar, zo niet meer. Andropauze, dat wil zeggen de geleidelijke afname van testosteron die gepaard gaat met veroudering, wordt maatschappelijk minder erkend dan de menopauze. De onzichtbaarheid ervan versterkt de mythe dat alleen vrouwenlichamen een “probleem” zijn. In werkelijkheid heeft veroudering gevolgen voor iedereen. Naarmate de beroepsbevolking ouder wordt en de carrières zich uitbreiden, worden organisaties steeds vaker geconfronteerd met meer diverse, ongelijke en niet-lineaire gezondheidstrajecten.
Er is hier sprake van een structurele spanning. Het erkennen van gendergerelateerde gezondheid kan onbedoelde gevolgen hebben. Het kan vooroordelen versterken door vrouwen als minder stabiel af te schilderen. In sommige gevallen wordt zelfs goed ontworpen beleid – zoals verlof wegens endometriose of zwangerschapsverlies – onderbenut omdat werknemers bang zijn voor stigmatisering. In culturen die impliciet seksistisch blijven, vertalen formele rechten zich niet automatisch in daadwerkelijk gebruik.
Er is een meer universele aanpak nodig
Dit is de reden waarom een puur op categorieën gebaseerde benadering zijn beperkingen heeft. Een effectievere lens kan een meer universele benadering van kwetsbaarheid zijn. In plaats van werknemers in vaste groepen te segmenteren (‘vrouwen’, ‘senioren’, ‘zorgverleners’), kan het juister zijn om zich te concentreren op de ‘momenten’ in het leven. Het werkleven wordt gekenmerkt door voorspelbare en onvoorspelbare verstoringen: ziekte, verdriet, scheiding, zorgverantwoordelijkheden, burn-out, herstelperioden. Deze situaties zijn wijdverbreid en herhalen zich. Tegenwoordig is een meerderheid van de werknemers op de een of andere manier zorgverlener. En dat zullen er steeds meer worden naarmate de bevolking ouder wordt. Tegelijkertijd worden carrières langer en nemen de transities toe. Daarom weerspiegelt het stabiele, continue en homogene industriële werkmodel niet langer de realiteit.
Dit is waar het idee van universeel ontwerp komt goed van pas. Oorspronkelijk ontwikkeld in studies naar handicaps, stelt het voor het ontwerpen van systemen vanuit de meest beperkte gebruikers. In de praktijk verbetert wat de toegankelijkheid voor mensen met een beperking verbetert vaak de bruikbaarheid voor iedereen. Toegepast op het werk nodigt deze logica ons uit om schema’s, carrièrepaden, flexibiliteit en herstelperioden te heroverwegen – niet als uitzonderingen, maar als structurele kenmerken. Het doel is robuustheid door inclusiviteit.
En we moeten anders over leeftijd denken
Dit alles vereist ook opnieuw bekijken hoe we over leeftijd denken. Achter gendergerelateerde gezondheid schuilt nog een blinde vlek: leeftijdsdiscriminatie. We hebben nog steeds de neiging om chronologische leeftijd te beschouwen als een maatstaf voor capaciteiten. Toch is leeftijd een zwakke indicator van gezondheid, energie of betrokkenheid. Met de langere levensverwachting wordt de variatie binnen leeftijdsgroepen groter. Een 60-jarige werknemer kan volledig capabel zijn, of aanzienlijk beperkt. Het gemiddelde zegt steeds minder.
Op de lange termijn is het model van de ‘ideale werknemer’ onhoudbaar. Deze volledig beschikbare, altijd gezonde, onbelaste werknemer is nooit representatief geweest voor de werkelijkheid. Maar demografische veranderingen maken deze fictie nog minder levensvatbaar. Organisaties zouden nu de diversiteit van omstandigheden als een structurele norm moeten beheren.
Daarom is gendergerelateerde gezondheid geen nicheonderwerp. Het is een startpunt voor een bredere vraag: hoe duurzaam is werk zoals het nu is ontworpen? Het herkennen van lichamen, leeftijden en levensmomenten is de voorwaarde voor organisatorische veerkracht.
{“blockType”:mv-promo-block”,”data”:{“imageDesktopUrl”https://images.fastcompany.com/image/upload/f_webp,q_auto,c_fit/wp-cms-2/2026/01/PhotoLVitaud-169.jpg”,”image MobileUrl ‘https://images.fastcompany.com/image/upload/f_webp,q_auto,c_fit/wp-cms-2/2026/01/PhotoLVitaud-11.jpg’, ‘eyebrow’, ‘headline’, ‘u003Cstrongu003EAbonneren naar Laetitia@Worku003C/strongu003E”,”dek ‘Vrouwen zijn de drijvende kracht achter de productiviteit van de wereld – het wordt tijd dat we er meer over praten. Ontdek een vrouwgerichte kijk op werk, van verborgen discriminatie tot culturele mythen over ouder worden en zorg. Mis het volgende nummer niet – abonneer u op Laetitia@Work.’ Meer”,”ctaUrl”:http://laetitiaatwork.substack.com”, “theme”:{“bg”:#2b2d30″, “text”:#ffffff”, “eyebrow”:#9aa2aa”, subhed”#ffffff”, “buttonBg”:#3b3f 46″, “buttonHoverBg”:91472265,”buttonText”:false,”slug”},”imageDesktopId”:91472264,”imageMobileId”:91472265,”shareable”:false,”slug””, “wpCssClasses””}}
Nieuwsbron
