Een vrouw loopt langs een digitaal scherm met nieuws over de Amerikaanse vredesbesprekingen van Iran langs een weg in Islamabad op 10 april 2026.
Farooq Naeem | Afp | Getty-afbeeldingen
Afgevaardigden uit de VS en Iran zullen zaterdag in Pakistan gesprekken beginnen, omdat grote meningsverschillen het fragiele staakt-het-vuren van twee weken dreigen te ondermijnen.
Teheran heeft Israël er al van beschuldigd de voorwaarden van het staakt-het-vuren te schenden en de onderhandelingen in gevaar te brengen, terwijl de IDF Hezbollah in Libanon blijft aanvallen en daar woensdag meer dan 300 mensen heeft gedood.
Hoewel Libanon werd genoemd in het oorspronkelijke kader voor een staakt-het-vuren dat door Pakistan was opgesteld, beweren de VS en Israël dat dit niet in de overeenkomst was opgenomen.
Dit cruciale meningsverschil dreigt de onderhandelingen te torpederen. Vrede in Libanon is niet duidelijk opgenomen in het Amerikaanse 15-puntenplan, maar er wordt wel expliciet naar verwezen in het Iraanse 10-puntenplan.
Maar Libanon is niet het enige knelpunt tussen de twee partijen. Er blijven ook meningsverschillen bestaan over wie de controle zal uitoefenen over de Straat van Hormuz, en over de toekomst van de nucleaire verrijkingscapaciteiten van Iran.
De oorlog in Libanon duurt voort
Bij de aankondiging van het staakt-het-vuren woensdag plaatste de Pakistaanse premier Shehbaz Sharif op X dat de gevechten in de hele regio – inclusief Libanon – zouden worden onderbroken.
Israël betwistte deze bewering snel en benadrukte dat het uitstel niet van toepassing zou zijn op zijn noordelijke buurman, en ging woensdag over tot het uitvoeren van zijn zwaarste bombardement op het land in decennia.
Iran reageerde door te waarschuwen voor verdere aanvallen en schreef op X dat zijn bondgenoten een ‘onafscheidelijk’ onderdeel van het staakt-het-vuren vormen, en dat schendingen ‘expliciete kosten en STERKE’ reacties met zich meebrengen.
“De Israëlische regering is niet happig op enige toenadering tussen de Verenigde Staten en Iran, en de oorlog in Libanon is een van de belangrijkste kaarten die Netanyahu heeft bij het destabiliseren van vredesinspanningen”, vertelde Maziyar Ghiabi, directeur Perzische studies aan de Universiteit van Exeter, vrijdag aan Squawk Box Europe van CNBC.
In een poging verdere aanvallen op Beiroet te voorkomen herhaalde de Libanese regering haar oproep om directe onderhandelingen met Israël aan te gaan, een aanbod dat Netanyahu sindsdien heeft aanvaard.
Het Libanese front zal waarschijnlijk een rol spelen in de discussies in Islamabad, aangezien de deelname ervan aan een einde aan de gevechten in de hele regio een open vraag blijft.
Controle over Hormuz
De vraag wie de controle heeft over de Straat van Hormuz, een cruciale maritieme route voor olie en gas, is nog niet opgelost.
Iran wil de volledige controle over de doorvaart behouden en een vergoeding heffen op schepen die door de Perzische Golf varen, waarbij de opbrengst wordt gebruikt om de wederopbouw van het land te financieren.
Het eist dat rederijen tol betalen in cryptocurrency in ruil voor veilige doorvoer, meldde de Financial Times woensdagochtend.
Trump daarentegen zei dinsdag in een X-post dat het staakt-het-vuren afhangt van “de VOLLEDIGE, ONMIDDELLIJKE en VEILIGE OPENING van de Straat van Hormuz”.
Het potentieel voor Iran om zware tol te heffen op schepen is een belangrijk knelpunt, vertelde een directeur van een maritieme verzekeringsmaatschappij, die niet bij naam genoemd wilde worden, aan CNBC.
Een dergelijke stap zou decennia van vrije toegang tot de zeestraat als internationale waterweg op zijn kop zetten, waardoor reders gedwongen zouden worden hoge vergoedingen te betalen of de route volledig te vermijden.
Controle over de zeestraat is Irans ‘grootste’ hefboom, zei Amrita Sen, oprichter van het marktinformatieplatform Energy Aspects, donderdag tegen CNBC’s ‘Access Middle East’.
‘Ik denk niet dat tolheffing iets is dat geaccepteerd zal worden door de GCC, door Oman of door een van zijn buurlanden’, zei ze. “Dat is heel, heel moeilijk te slikken, maar over het algemeen is dit een hefboomwerking waarvan ik denk dat Iran deze niet zal opgeven.”
Over nucleaire verrijking
Een ander struikelblok is het lot van het Iraanse nucleaire verrijkingsprogramma.
De Iraanse nucleaire chef zei donderdag dat de eisen van de vijanden van het land voor nulverrijking ‘wishful thinking’ waren.
Het tienpuntenvredesvoorstel van de Islamitische Republiek omvat het ‘recht op verrijking’, een eis die snel werd stopgezet door vice-president JD Vance.
Hoewel Iran heeft beloofd zijn nucleaire programma te beëindigen, is het “onwaarschijnlijk” dat het land zijn voorraad verrijkt uranium zal opgeven, aldus Sanam Vakil, directeur van MENA bij Chatham House.
“Als president Trump garanties krijgt dat Iran inspecteurs terug zal toelaten in zijn nucleaire faciliteiten, of wat daarvan overblijft, en dat Iran dit verrijkte uranium zal vermengen, zullen dat overwinningen zijn”, vertelde ze donderdag aan CNBC’s “Squawk Box Europe”.
“Een verifieerbare, gecontroleerde nucleaire deal is uiteindelijk iets dat hij (Trump) aan het Amerikaanse volk kan verkopen.”
Uiteindelijk zou het meningsverschil over de belangrijkste bouwstenen van het staakt-het-vuren een wankele basis kunnen blijken voor gesprekken over een langetermijnoplossing van het conflict.
