Kinderen fietsen en spelen in maart in het Roj-kamp in een Koerdisch gebied in het noordoosten van Syrië. Het detentiekamp huisvest vrouwen en kinderen van ISIS-leden.
Claire Harbage/NPR
onderschrift verbergen
bijschrift wisselen
Claire Harbage/NPR
ROJ CAMP, Syrië – Dit geïsoleerde detentiekamp ziet er niet naar uit dat het een erfenis zou zijn van de eens zo machtige militante groepering ISIS. Kinderen spelen in de kale ruimtes tussen gescheurde tenten. Een jongen trapt tegen een voetbal. Een klein meisje, van top tot teen bedekt met een allesomhullende mantel, trapt woedend op een fiets.
Het kamp ligt in een van de laatste delen van het door de Koerden bezette grondgebied in Syrië. De kwestie van ISIS-families is al jaren een hardnekkig probleem. In januari van dit jaar werd het een acuut gevaar toen troepen onder bevel van de nieuwe Syrische regering oprukten, waardoor er in delen van de regio een veiligheidsvacuüm ontstond. Koerdische functionarissen zeggen dat dit heeft geleid tot een heropleving van de militante groep ISIS, terwijl de Amerikaanse troepen zich hebben teruggetrokken.
Omdat kinderen de meerderheid van de kampbewoners vormen, is het ook een urgente humanitaire kwestie.
Volgens Save the Children zijn ongeveer 60% van de ongeveer 2.300 kampbewoners kinderen.
Claire Harbage/NPR
onderschrift verbergen
bijschrift wisselen
Claire Harbage/NPR
“Ik heb het heel moeilijk. Ik ben echt bang voor mijn situatie, en ook voor die van mijn zoon”, zegt Hoda Muthana, een van de drie Amerikaanse vrouwen in het kamp die volgens de autoriteiten hier worden vastgehouden. “Ik ben gewoon heel wanhopig om hier weg te komen.”
Muthana, 31, werd geboren in New Jersey, de dochter van een Jemenitische diplomaat. De Amerikaanse regering heeft haar staatsburgerschap ingetrokken nadat ze in Syrië was vastgehouden, en zei dat haar nooit het Amerikaanse paspoort had mogen worden afgegeven waarmee ze reisde.
In 2014 nam ISIS, een van de meest gewelddadige militante groeperingen ter wereld, grote delen van Irak en Syrië over. Ruim 50.000 buitenlanders stroomden naar het islamitische kalifaat dat het had uitgeroepen vanuit zijn basis in de Iraakse stad Mosul. De groep maakte haar laatste standpunt in Syrië nadat ze door Amerikaanse en Iraakse troepen uit Irak was verdreven. In 2019 namen Amerikaanse en Syrisch-Koerdische troepen het laatst overgebleven grondgebied terug. Strijders die niet omkwamen in de eindstrijd in Baghuz, Syrië, werden gevangengezet en hun families werden vastgehouden.
Bedreigingen voor onthoofding
Het belangrijkste kamp voor ISIS-families, al-Hol, werd in februari gesloten te midden van gevechten tussen Syrische regeringstroepen en Syrisch-Koerdische strijders. Bewoners ontsnapten of werden overgebracht naar andere faciliteiten.
Maar het Roj-kamp bevindt zich nog steeds in het gebied dat nog steeds in handen is van door Koerden geleide strijdkrachten die zich in 2012 losmaakten van de controle van het Syrische regime en nu het risico lopen opgenomen te worden in de door Arabieren geleide federale regering van Syrië.
“Er was een enorme impact na wat er in al-Hol gebeurde”, zegt Chavare Afrin, de nom de guerre van het hoofd van de veiligheid in Roj Camp. Zoals de meeste strijders gebruikt ze haar voornaam niet vanwege veiligheidsredenen en de dreiging van wraak door ISIS.
Leden van de Syrische regeringstroepen staan bij het lege Al-Hol-kamp, dat op 25 februari door de Syrische autoriteiten werd gesloten. Syrië bevestigde vorige maand de massale ontsnapping van familieleden van vermoedelijke Islamitische Staat-leden uit het Al-Hol-kamp na de terugtrekking van Koerdische troepen die toezicht hadden gehouden op de faciliteit.
Bakr Alkasem/AFP via Getty Images
onderschrift verbergen
bijschrift wisselen
Bakr Alkasem/AFP via Getty Images
Ze zegt dat ISIS-aanhangers in het kamp hun koffers hebben gepakt, in de overtuiging dat ze gered zouden worden door elementen van de nieuwe Syrische regering. President Ahmed al-Sharaa is een voormalige Al-Qaeda-commandant die afstand deed van de ideologie voordat hij de macht overnam. En een aanzienlijk aantal veiligheidstroepen van de Syrische regering zijn voormalige soennitische moslimstrijders met islamitische militante groeperingen.
“Ze vertelden ons dat ze voordat ze vertrokken alle veiligheidsmensen zouden onthoofden”, zegt Afrin in het door de Koerden geleide kamp.
Ze zegt dat de kampveiligheid niet is geschonden omdat, in tegenstelling tot Al-Hol, dat werd omringd door Arabische dorpen die hielpen bij ontsnappingen, Koerden de meerderheid vormen van het gebied waar Roj is gevestigd.
Mensen lopen langs een pad voordat ze op 15 februari het Roj-kamp in al Malikiyah, Syrië, binnengaan. Deze families, die banden hadden gehad met Islamitische Staat, behoren tot de elf Australische families die uit het Roj-kamp zijn gerepatrieerd. De overdrachtsoperaties kregen te maken met uitdagingen en obstakels, wat ertoe leidde dat de families naar het kamp werden teruggebracht totdat het probleem was opgelost.
Amjad Kurdo/Midden-Oosten Afbeeldingen/AFP via Getty Images
onderschrift verbergen
bijschrift wisselen
Amjad Kurdo/Midden-Oosten Afbeeldingen/AFP via Getty Images
Australiërs proberen te vertrekken
In februari kreeg een groep Australische vrouwen en hun kinderen een paspoort en mocht het kamp vertrekken. Ze werden teruggestuurd bij een controlepost van de Syrische regering en konden nergens heen en keerden terug naar het Roj-kamp.
“Het was een uitzonderlijk geval omdat de familieleden ons benaderden en zeiden dat ze met de Australische regering hadden gesproken en dat ze erin waren geslaagd tijdelijke paspoorten voor hun familieleden te bemachtigen”, zegt Mila Ibrahim, medevoorzitter van de kampadministratie. “Dit is de reden waarom we, om humanitaire redenen, hebben gezegd dat ze, aangezien ze de paspoorten hebben, het prima vinden om die mee te nemen.”
Mila Ibrahim is medevoorzitter van de kampadministratie in Roj.
Claire Harbage/NPR
onderschrift verbergen
bijschrift wisselen
Claire Harbage/NPR
Een van de vrouwen, die op advies van de advocaten van de groep in Australië weigert haar naam te noemen, zegt dat zij en haar kinderen hadden gedroomd van de dag dat ze zouden kunnen vertrekken.
“Elke avond als we ze in slaap brengen, vertellen we ze dat het op een dag onze laatste nacht hier zal zijn. En die nacht kwam en we haalden onze kinderen uit bed. We kleedden ze aan. We namen ze mee en we vertrokken”, zegt ze, terwijl ze buiten een tent staat en gekleed is in een lichtpaarse mantel.
Ze wilde haar naam niet noemen omdat zij en anderen door advocaten in Australië het advies hadden gekregen om niet met de media te praten.
Ze zegt dat er 11 vrouwen en 18 kinderen waren. Toen ze het verlaten kamp verlieten en langs akkers reden, slikte haar dochter, geboren in het kamp, naar eigen zeggen de lucht in door het open raam van hun voertuig.
“Ze slikte gewoon de lucht in. Ze zegt ‘Mama, het is zo lief’ en dan ziet ze voor het eerst een huis… en dan stopt de auto en worden we omgedraaid, en hoe leg je dan aan een zesjarige uit dat je teruggaat?” zegt ze.
Een controlepost van de Syrische regering keerde het konvooi terug en zei dat hun vertrek niet was gecoördineerd met de Syrische regering. Toen het verhaal bekend werd, noemde de Australische regering de families een potentieel veiligheidsrisico en zei dat het hen niet zou helpen terug te keren.
Het kamp is volledig afhankelijk van hulp, ontwricht na bezuinigingen door USAID vorig jaar en opnieuw door gevechten tussen Syrische en Koerdische strijdkrachten in februari.
Claire Harbage/NPR
onderschrift verbergen
bijschrift wisselen
Claire Harbage/NPR
Bereid om thuis voor de rechter te staan
De afgescheiden, door Koerden geleide regio in Syrië beschikte niet over een internationaal erkend rechtssysteem, en geen van de buitenlandse kampbewoners of gevangenen die ervan werden beschuldigd ISIS-strijders te zijn, is van enige misdaad beschuldigd.
De Australiërs en andere gedetineerden die om repatriëring vragen, zeggen dat ze bereid zijn gerechtigheid te ondergaan in hun thuisland.
Bijna alle ongeveer 2.300 inwoners van Roj zijn buitenlanders. Ongeveer 60% van de kampbewoners zijn kinderen, volgens Save the Children, een van de weinige hulporganisaties die daar nog actief zijn. Het kamp bestaat uit rijen gescheurde plastic tenten die op kale aarde zijn opgezet.
Het kamp is volledig afhankelijk van hulp, ontwricht na bezuinigingen door USAID vorig jaar en opnieuw door gevechten tussen Syrische en Koerdische strijdkrachten in februari.
NPR kreeg van de kampautoriteiten toestemming om slechts twee uur in Roj door te brengen, niet genoeg tijd om de sectie te bezoeken waar volgens de bewakers de meest geradicaliseerde vrouwen en kinderen zijn.
Terwijl sommige vrouwen die hier kwamen vrijwillig de ISIS-ideologie omarmden en deze aan hun kinderen doorgaven, zeggen vele anderen dat ze uit onwetendheid of onder valse voorwendselen naar de regio zijn gelokt.
Een meisje bij Roj houdt een foto vast van een bloem die ze heeft geschilderd. Op de achterkant staat ‘Hallo vrienden’.
Claire Harbage/NPR
onderschrift verbergen
bijschrift wisselen
Claire Harbage/NPR
Thuisonderwijs in een detentiekamp
Als wij er zijn, is het Ramadan, de heilige maand waarin veel moslims overdag vasten. De meeste vrouwen rusten uit in hun tenten. Maar de afdeling waar we ons bevinden zit vol met nieuwsgierige en vriendelijke kinderen; velen van hen krijgen thuisonderwijs van hun moeder. Volgens kampfunctionarissen komen de families hier uit bijna 60 landen.
Een klein meisje rent een tent uit met een schilderij in haar hand dat ze heeft gemaakt met een vrolijk geschilderde bloem. Op de achterkant staat geschreven: “Hallo vrienden.”
Veel vrouwen proberen hun kinderen thuisonderwijs te geven, ondanks een gebrek aan internet of schoolboeken.
“Het is een constante strijd om hem dicht bij mij te houden en hem gewoon een kind te laten zijn. Het is echt moeilijk”, zegt Muthana over haar zoon Adam. “Ik heb hem weggehouden van mensen die feitelijk hun ideologie behouden en hun kinderen leren om deze ideologie uiteindelijk onder andere kinderen te verspreiden.”
Muthana zegt dat als ze mag terugkeren naar de Verenigde Staten, ze zal proberen jongeren te helpen deradicaliseren.
“Mijn doel is om jongere mensen, tieners die voor deze ideologie vallen, te helpen wakker te worden en te beseffen dat het niet de waarheid is – dat het niet de echte versie van de islam is”, zegt ze.
Bij Roj hangt wasgoed aan een metalen hek.
Claire Harbage/NPR
onderschrift verbergen
bijschrift wisselen
Claire Harbage/NPR
De Verenigde Staten en andere landen hebben geholpen bij het financieren van de kampen voor ISIS-gedetineerden, maar zijn niet betrokken bij het runnen van de kampen. Oudere tienerjongens zijn overgeplaatst naarmate ze ouder worden. Omdat er onvoldoende deradicaliseringsprogramma’s zijn, zijn sommigen in gevangenissen geplaatst met volwassen ISIS-verdachten.
Van een gedetineerdenpopulatie die ooit tienduizenden bedroeg, hebben alleen Rusland, Kazachstan en enkele andere Oost-Europese landen grote aantallen van hun onderdanen gerepatrieerd onder de ISIS-families.
De VS hadden relatief weinig burgers die zich bij ISIS hadden aangesloten. Europese landen hebben enkele tientallen tot enkele honderden teruggenomen, in het geval van Frankrijk.
Autoriteiten uit wat tot voor kort de autonome, door Koerden geleide regio in het noordoosten van Syrië was, roepen andere regeringen al jaren op om de gevangenen terug te nemen.
“We hebben uw plicht gedaan, we zijn erin geslaagd ze naar dit stadium te brengen, en nu is het hun plicht voor alle landen om hun burgers terug te brengen”, zegt Afrin, het Koerdische hoofd van de kampveiligheid.
