Het slagveld wordt steeds transparanter: drones en sensoren genereren een constante stroom aan data en de kant die deze het snelst kan verwerken heeft het voordeel.
ADVERTENTIE
ADVERTENTIE
In een interview met Euronews zei de inspecteur van de Duitse legerLuitenant-generaal dr. Christian Freuding zei dat moderne oorlogsvoering steeds meer wordt bepaald door snelheid en het vermogen om sneller beslissingen te nemen dan de vijand.
“We zien een slagveld dat steeds transparanter wordt, in sommige gevallen bijna ‘glasachtig’”, zei hij, verwijzend naar het toenemende gebruik van sensoren, drones, satellieten en elektronische surveillance, die allemaal continu gegevens leveren – vaak in realtime.
Afzonderlijke systemen zijn tegenwoordig minder belangrijk dan de hoeveelheid beschikbare informatie en de snelheid waarmee deze wordt verwerkt. De Bundeswehr omschrijft deze aanpak als ‘datacentrische oorlogsvoering’. Gegevens worden ‘de centrale hulpbron’ en in feite een vorm van ‘munitie’.
“Degenen die meer kunnen zien en vooral informatie sneller en op een meer gestructureerde manier kunnen verwerken om een duidelijker operationeel beeld op te bouwen, kunnen beslissingen nemen en sneller handelen. Kortom: zij winnen”, aldus Freuding. Voor het Duitse leger wijst dit op een revisie.
In de toekomst zal informatie naadloos door het hele systeem moeten stromen, van de eerste sensor tot het uiteindelijke effect op het slagveld, ‘van korps- tot bedrijfsniveau’.
Volgens Freuding is digitalisering is daarom niet langer slechts een ‘kwestie van gemak’, maar een ‘voorwaarde voor succes in de strijd’ moderne oorlogsvoering is “meer genetwerkt, meer geautomatiseerd, sneller en op grotere diepte uitgevoerd.”
Soldaten opereren onder voortdurend toezicht, terwijl ze worden geconfronteerd met een aanhoudende dreiging van een breed scala aan wapensystemen, van ‘aanvalsgeweren en direct vuur tot indirect vuur, glijbommen en ballistische raketten.”
‘Staal alleen genereert geen gevechtskracht’
“Daarom moeten we sneller zijn dan de vijand. We kunnen dit alleen bereiken door onze commando- en informatiesystemen te verbeteren, zodat ze grote hoeveelheden gegevens kunnen verwerken, onder meer met behulp van kunstmatige intelligentie”, vertelde Freuding aan Euronews.
Sinds Rusland grootschalige invasie van Oekraïne, Duitsland en de Bundeswehr hebben een grote verschuiving ondergaan, die nog is versneld tijdens de tweede ambtstermijn van de Amerikaanse president Donald Trump, waarin hij herhaaldelijk twijfelde aan de relevantie van de NAVO.
Bijgevolg wordt verwacht dat de Bundeswehr snel zal groeien, zowel qua personeel als qua uitrusting. Volgens Freuding is het probleem niet alleen een tekort aan materieel, maar vooral een gebrek aan geïntegreerd gevechtsvermogen.
“Staal alleen genereert geen gevechtskracht”, voegde hij eraan toe, waarbij hij opmerkte dat een gevechtstank alleen effectief is als deze wordt ondersteund door getraind personeel, functionerende commandosystemen en een robuuste logistieke keten.
Er blijven echter aanzienlijke hiaten bestaan, vooral op het gebied van de economie lucht verdedigingindirect vuur, tegen-onbemande systemen en elektromagnetische oorlogsvoering. Een resultaat, zei Freuding, van ‘meer dan drie decennia van onderinvestering’.
Decennia lang stond het Duitse leger politiek aan de zijlijn en was het ondergefinancierd, deels gevormd door het ‘vredesdividend’ van na de Koude Oorlog, een verminderd gevoel van dreiging en een focus op overzeese inzet in plaats van op territoriale verdediging.
Gecombineerd met structurele tekortkomingen en chronisch onderinvesteringen heeft dit geleid tot aanzienlijke capaciteitstekorten die pas sinds 2022 zijn aangepakt.
Munitie rolde in ‘ongewoon snel tempo’ uit
Om deze tekortkomingen aan te pakken, benadrukte Freuding de behoefte aan “functionele capaciteit over de hele linie” binnen brigades, divisies en korpsen.
Hij doelt hiermee op robuuste logistiek, effectieve luchtverdediging en voldoende technische ondersteuning. Het doel, zo betoogde hij, is niet alleen een volledig uitgeruste strijdmacht, maar ook een aanhoudende materiële reserve om verliezen in oorlogstijd te compenseren. Volgens hem kan echte ‘gevechtsbereidheid’ alleen op die basis worden bereikt.
Het leger is daarom ook bezig met het opbouwen van nieuwe capaciteiten – inclusief de introductie ervan rondhangende munitie.
Rondhangende munitie bestaat in wezen uit drones die zijn uitgerust met explosieven en die boven een gebied kunnen zweven voordat ze een doelwit identificeren en raken, voordat ze zichzelf bij een botsing vernietigen.
Ze zijn een bepalend kenmerk geworden van de Russische oorlog tegen Oekraïne, waar Moskou zogenaamde troepen heeft ingezet ‘Shahed’-dronesen zijn ook op grote schaal door Iran gebruikt in het conflict in het Midden-Oosten.
Deze, zo merkte Freuding op, maken het mogelijk om ‘individuele vijandelijke doelen precies over lange afstanden aan te vallen tegen relatief lage kosten’ en vertegenwoordigen ‘een nieuw tijdperk’.
Volgens de Duitse legerchef heeft het proces zich in een “ongewoon snel tempo” ontwikkeld. Na de initiële organisatieplanning in september 2024 werd al een besluit genomen door de inspecteur-generaal van de Bundeswehr, Carsten Breuer, de superieur van Freuding.
Binnen slechts zes maanden was de noodzakelijke planningsbasis gelegd.
Tegelijkertijd waren de trainingen met industriële partners en het testen al aan de gang, waardoor de eerste systemen al in 2025 in “driecijferige cijfers” konden worden aangeschaft. Met de goedkeuring van een financieringsvoorstel van € 25 miljoen in februari 2026 werd eindelijk de weg vrijgemaakt voor volledige aanbesteding vanaf oktober 2026.
Duitsland versterkt de Litouwse brigade om de NAVO te versterken
De eerste eenheid die met de nieuwe systemen wordt uitgerust, zal dat zijn 45e Gevechtstankbrigade in Litouwen. Tegen 2027 zullen ongeveer 4.800 soldaten, naast ongeveer 200 burgerpersoneel, permanent gestationeerd zijn in Rūdninkai, ongeveer 30 kilometer van de Wit-Russische grens.
Volgens Freuding is de snelle opbouw van de brigade vooral bedoeld om één ding te bereiken: het versterken van de afschrikking door een permanente aanwezigheid op de oostflank van de NAVO. Voor hem is de brigade is “een zichtbaar teken van de Duitse leiderschapsverantwoordelijkheid”, aangezien afschrikking alleen werkt als deze geloofwaardig is en in de praktijk wordt ondersteund.
Die tijd brengt echter een prijs met zich mee, een prijs die men in Duitsland het eerst thuis voelt.
Om de brigade eind 2027 operationeel te maken, maakt het leger gebruik van bestaande structuren, iets wat Freuding omschreef als ‘voorfinanciering’: sleutelpersoneel wordt overgeplaatst vanuit bestaande eenheden en uitgezonden naar Litouwen. Hetzelfde geldt voor uitrusting, die ook uit actieve formaties moet worden gehaald.
“Dit is pijnlijk”, gaf Freuding toe, aangezien de gaten in Duitsland zowel personeel als materieel treffen.
Toch betoogde hij dat de stap noodzakelijk is om aan het krappe tijdschema te voldoen, met als doel deze tekorten daarna ‘snel’ weer te dichten.
Conceptueel gezien wordt de brigade, hoewel niet helemaal nagebootst, grotendeels gevormd door lessen uit de oorlog in Oekraïne. De slagveldFreuding zei dat het veel transparanter is geworden, waarbij hij nogmaals benadrukt dat onbemande systemen nu centraal staan en dat aanvallen over veel grotere afstanden kunnen worden uitgevoerd.
Tegelijkertijd is hij duidelijk dat de oorlog in Oekraïne “geen blauwdruk” is, en dat het doel niet is om die oorlog te kopiëren, maar om relevante lessen eruit te trekken en deze te vertalen naar de eigen capaciteiten van de Bundeswehr. Deze lessen worden al meegenomen in de structuur, training en uitrusting van de brigade in Litouwen, en in de bredere ontwikkeling van het leger, legde Freuding uit.
De brigade in Litouwen is daarom meer dan alleen een politiek signaal aan de NAVO-bondgenoten en ontpopt zich ook als een proeftuin voor de toekomstige koers van de Bundeswehr.
Afschrikking is meer dan cijfers
Voor Freuding gaat afschrikking niet over het overhalen van één enkele hendel – of dat nu meer troepen, meer uitrusting of snellere aanschaf betekent – maar over het combineren van verschillende elementen tegelijk. Het berust op onmiddellijke paraatheid in de zin van ‘vecht vanavond’, aanhoudende groei van personeel en materieel, en voortdurende innovatie om toekomstige capaciteiten te garanderen.
“Afschrikking komt voort uit de wisselwerking van meerdere factoren”, zei hij tegen Euronews, waarbij hij waarschuwde dat geen enkele op zichzelf werkt: “Gereedheid zonder groei is niet duurzaam. Groei zonder volledige uitrusting blijft ineffectief. Innovatie zonder solide structuren leidt nergens toe.”
Wat er uiteindelijk toe doet, zo betoogt hij, is de algehele kracht van de strijdmacht: moderne uitrusting, professionele training, robuuste logistiek en het vermogen om op grote schaal digitaal bevel te voeren. Pas dan wordt afschrikking tastbaar.
Tegenover wat hij omschreef als de ernstigste veiligheidsuitdaging sinds het einde van de Koude Oorlog, is de boodschap van Freuding bot: ‘De dreiging is reëel. De vijand zal niet wachten tot wij er klaar voor zijn.’
De taak nu, zei hij, is om elke dag beter te worden, omdat het leger in staat moet zijn ’te zegevieren en te winnen’.
