In de aankomende roman van Julián Delgado Lopera Doe alsof je dood bent en ik draag je, de bekroonde Colombiaanse auteur beschouwt queerheid niet alleen als een familievloek, maar ook als een intergenerationeel lot.
Lezers spelen zich af in het Bogotá van de jaren negentig en volgen vader en dochter Ignacio en Valentina terwijl ze verdriet, depressie, gender en het verlangen om zichzelf te verwezenlijken te midden van een burgeroorlog doorkruisen. Hun verhalen zijn met elkaar verweven en vervoeren de lezer tussen decennia en herinneringen, allemaal via Spanglish proza. Ignacio zit in hun appartement vol rottende kamerplanten en verdwaalt in de tuin vergeten of vergetelheid terwijl hij nadenkt over zijn verleden in Club Aquario, Bogotá’s ondergrondse verzamelplaats voor queer- en transgenders om hun waarheden uit te leven. Tegelijkertijd volgen we Valentina terwijl ze worstelt met het cadeau van de familie, vergezeld van de hulp van Tía Mama, een travestiet (Latijns-Amerikaanse term die zich imperfect vertaalt naar transvrouwelijke mensen) matriarch die tussenbeide komt om voor de tiener te zorgen als Ignacio dat niet kan.
Uiteindelijk gaat de roman over wat er gebeurt als iemand zijn vreemde lot afwijst – en nog belangrijker, wat er gebeurt met nakomelingen die te kampen hebben met intergenerationele onderdrukking. Maar in plaats van zich te concentreren op individuele queer-ontberingen, maakt Lopera duidelijk dat zijn personages – en misschien alle queer- en transgenders – met elkaar verbonden zijn door een verenigende kracht die groter is dan welke unieke ervaring dan ook. De karakters van Doe alsof je dood bent en ik draag je’s staan niet op zichzelf in hun vreemdheid, maar zijn in plaats daarvan verankerd in een lijn van travesti voorouders Daterend van meer dan 500 jaar geleden, toen de eerste transgenders in Amerika door Spaanse kolonisten in de diepte van de Magdalenarivier werden gegooid, schrijft Lopera.
“(Ik heb) die voorouderlijke afstamming erbij gehaald om druk uit te oefenen op het verhaal, want dat is iets dat heel belangrijk voor me is, vooral als ik kijk naar het feit dat transness geen bloedlijn heeft – en hoe noemen we dat dan een voorouderlijke afstamming,” vertelt Lopera. Hen. “Maar we hebben het, we hebben er een zeer sterke band mee.”
Hieronder spreekt de auteur met Hen over het opgroeien in Colombia, het onderzoek om lezers terug in de tijd te vervoeren naar het queer Bogotá van de jaren negentig, en wat het werkelijk betekent om deel uit te maken van een travesti-bloedlijn.
Ik zou graag bij het begin willen beginnen, aangezien de vertaling zo’n grote rol speelt in de roman en het feit dat Spanglish daarin wordt gebruikt. Wat leidde tot uw besluit om het op die manier te schrijven en tot de betekenis ervan?
Ik schreef mijn eerste roman in Spanglish, en dat was mijn initiatie erin. Laat me kijken hoe ver ik hiermee kan gaan en laat me zien hoeveel ik hiermee kan spelen. Ik deed het omdat ik zo Engels leerde. Ik kwam naar de VS toen ik 15 was en arriveerde eerst in Miami. Het Engels om mij heen was heel erg vermengd met Spaans, en dat is de taal waar ik van hield. Toen ik probeerde alleen in het Engels te schrijven, vond ik dat gewoon niet goed klinken. Wat mij heel opwindend in de oren klonk, was dit liminale taalkundige fenomeen dat zich voordeed, namelijk Spanglish, waar zoveel creativiteit en speelsheid was.
Nu ik met dit boek een beslissing moest nemen, omdat het allemaal in Colombia gebeurt. De andere vond plaats in Miami, dus het was een beetje logischer, maar de manier waarop ik Spanglish behandel, is de manier waarop je Frans of Italiaans zou behandelen. Ik dacht: “Hoe ga ik dit rechtvaardigen?” Toen dacht ik: ik hoef niets te rechtvaardigen.
