Het is mogelijk dat wij een commissie ontvangen over aankopen via links.
Het uitgangspunt voor Sci-fi-romantiek ‘Upside Down’ uit 2012 van Juan Diego Solanas is een beetje vreemd en het zal even duren om het uit te leggen. De film speelt zich af op twee afzonderlijke planeten die zo dicht om elkaar heen draaien dat ze met elkaar verbonden kunnen worden door een hoge toren. Hoewel er geen ‘boven’ in de ruimte is, hebben de burgers van beide werelden besloten dat de ene planeet de ‘Up Top’-planeet zal zijn, en de andere de ‘Down Below’-planeet. Up Top is waar de rijke burgers van de samenleving wonen, terwijl Down Below de plek is waar de verarmde arbeidersklasse woont.
De natuurkunde werkt ook niet op dezelfde manier in dit universum. Elk object van één planeet zal altijd afhankelijk zijn van de zwaartekracht van zijn oorspronkelijke wereld. Dat betekent dat als iemand van Down Below naar Up Top reist, hij of zij een loodgordel moet dragen om zichzelf vast te houden aan de vloeren van Up Top. Ze noemen dergelijke tegengewichten ‘omgekeerde materie’. Als iemand van Down Below zou plassen tijdens een bezoek aan Up Top, zou de urinestroom omhoog stromen. Dat is iets dat gebeurt in ‘Upside Down’.
Oh ja, en als iemand langere tijd in fysiek contact blijft met omgekeerde materie, wordt deze instabiel en gaat deze heet branden. Mensen van Up Top bezoeken Down Below regelmatig om op de plafonds te dansen, maar het is mensen van Down Below verboden om met Up Toppers te hobbelen.
Naar deze wereld heeft Solanas een “Romeo & Juliet” -verhaal omgezet over een Down Belower genaamd Adam (Jim Sturgess) die Up Top probeert te infiltreren en die een romance heeft met het rijke Eden, gespeeld door Kirsten Dunst. Gezien het feit dat ze Spider-Man een omgekeerde kus gaf in ‘Spider-Man’ uit 2002, Dunst (die er een hekel aan had om die scène te filmen) lijkt iets te hebben met het romantiseren van ondersteboven jongens.
Kirsten Dunst geniet van meer ondersteboven kussen in Upside Down
Ik ben nog niet helemaal klaar met het beschrijven van het uitgangspunt van de film. Het lijkt erop dat de toren die de Up-wereld en de Down-wereld met elkaar verbindt, eigendom is van een goedbetaalde supercorporatie, en dat de Up Toppers een uitbuitende economische regeling hebben getroffen met Down Below, waarbij ze hun olie afnemen en hen elektriciteit verkopen tegen opgeschroefde prijzen. Dus voor het geval de klassenmetafoor niet sterk genoeg was, is er een letterlijk element van financiële uitbuiting rechtstreeks in het scenario verwerkt.
“Ondersteboven” zal de meeste sciencefictionfans gek maken, omdat zelfs basisschoolleerlingen weten dat dit niet is hoe de zwaartekracht werkt. Als iemand zijn thuisplaneet zou verlaten en naar een andere planeet zou gaan, zou hij onder zijn eigen zwaartekracht op de nieuwe planeet kunnen rondlopen. De zwaartekracht is geen ‘eigenaar’ van de burgers van zijn oorspronkelijke planeet. Ach, zelfs de belachelijk onnauwkeurige “Moonfall” begreep de natuurkunde beter dan dit, en Neil deGrasse Tyson noemde die film de minst wetenschappelijk nauwkeurige sciencefictionfilm ooit gemaakt.
Als we eenmaal accepteren dat ‘Upside Down’ echter een fantasie is en niet gebaseerd is op sciencefictionconcepten, kunnen we er misschien een leuke tijd mee beleven. De fantastische ideeën over de zwaartekracht zorgen inderdaad voor een aantal enorm ambitieuze en visueel interessante scènes. Er is een reeks waarin Adam Eden meeneemt naar een berg en haar kust terwijl ze zich aan een rotswand boven zijn hoofd vastklampt. Er is nog een reeks waarin een personage pannenkoeken maakt met ingrediënten die uit de andere wereld zijn gesmokkeld, waardoor de maaltijd door de lucht kan zweven. Het is absurd genoeg om vermakelijk te zijn, en het is zeker origineel.
Ook de cast is een spel. Sturgess en Dunst zijn aantrekkelijke romantische hoofdrolspelers, en de altijd geweldige Timothy Spall speelt een ondersteunende rol. Sigur Rós verzorgde een deel van de muziek.
De meeste critici hadden een hekel aan Upside Down, en het scoorde aan de kassa
Had ik al melding gemaakt van de bizarre extra verwaandheid over een zeldzaam ras roze hommels die een bepaald soort roze stuifmeel maken dat ‘magische’ eigenschappen heeft? En dat Adam een soort roze pollencrème heeft uitgevonden die huidveroudering kan trotseren? Zeker, waarom niet? Gooi roze bijen erin. Ze staan ook in “Upside Down”. Er wordt veel rondgeslopen, samengezworen en er is zelfs sprake van geheugenverlies. De film is ingewikkelder dan zelfs het complexe uitgangspunt doet vermoeden.
Critici waren niet aardig voor “Upside Down”, en het heeft slechts een goedkeuringsscore van 29% op Rotten Tomatoes, gebaseerd op 52 recensies. Anton Bitel, schrijven voor Beeld & Geluidkon de absurde fysica van het uitgangspunt niet omzeilen en noemde ze ‘overduidelijk belachelijk’. Frank Scheck, schrijft voor De Hollywood-verslaggevergenoot van de bizarre natuurkunde, maar vond het centrale liefdesverhaal ‘voetgangers’. Toch had niet iedereen er een hekel aan. Sommige critici, waaronder de jouwe, schreven positievere recensies waarin werd aangehaald hoe amusant raar de natuurkunde was en hoe veel creativiteit nodig was om te visualiseren, zelfs als ze geen enkele wetenschappelijke betekenis hadden. (Helaas is de mijne inmiddels van internet gewist.)
Wat de critici ook zeiden, het hielp niet bij de ophef van ‘Upside Down’. Met een budget van $50 miljoen (!) verdiende de film aan de kassa slechts ongeveer $22 miljoen. Volgens Box Office Mojo werd daarvan slechts $105.095 verdiend in de Verenigde Staten. Dat is een bom van epische proporties. De film is bepaald geen klassieker – ja, hij is zeker belachelijk – maar hij is ambitieus genoeg om een kijkje te rechtvaardigen, vooral als je van klassieke, mythologische sciencefiction houdt. Het is momenteel beschikbaar om te streamen op Prime Video.
