De opnieuw ontworpen “Battlestar Galactica” is een uitstekende tv-show, maar een perfecte? Helaas niet. De schrijvers bedachten geen antwoorden op de vragen die ze eerst stelden (zoals welke karakters geheime Cylons waren). Want hoe vaak ze ook nadachten en geweldige tv produceerden, schreven ze zichzelf ook in bepaalde hoeken, vooral toen de show zijn einde naderde.
De eerste tekenen van problemen kwamen voor mij in de aflevering “Epiphanies” van seizoen 2 (toegeschreven aan schrijver Joel Anderson Thompson). In deze aflevering komen twee lopende subplots samen. Ten eerste heeft president Laura Roslin (Mary McDonnell) kanker in een vergevorderd stadium en sterft langzaam. Twee: Galactica’s Cylon-gevangene Sharon Valerii (Grace Park) is zwanger van de allereerste half mens, half Cylon baby.
Wanneer het erop lijkt dat Roslins kanker haar uiteindelijk zal doden, ontdekt haar vice-president Dr. Gaius Baltar (James Callis) in ‘Epiphanies’ een oplossing. Het foetale bloed van Sharon heeft ziekteresistente eigenschappen, zo blijkt, dus Roslin wordt geïnjecteerd met een monster ervan. Binnen enkele uren reist ze van de dood naar een fatsoenlijke gezondheid.
Ronald D. Moore, de mede-maker van ‘Battlestar Galactica’, begon tv te schrijven over ‘Star Trek: The Next Generation’, maar raakte geleidelijk gefrustreerd door zelfgenoegzaam schrijven over ‘Star Trek’. Een van zijn grootste knelpunten? ‘Technobabble’, of het weggooien van technologisch/wetenschappelijk jargon om de plot weg te redeneren. In 2010 zei Moore (via bekabeld): “De technobabble in ‘Trek’ liep compleet uit de hand… Het was gekmakend. De acteurs haatten het. Ik heb echt geprobeerd op de technobabble in ‘Galactica’ te zitten.'”
Maar terwijl ‘Battlestar Galactica’ voortkwam uit Moore’s frustraties met ‘Star Trek’, oude gewoonten kunnen moeilijk afsterven. Baltar’s Cylon-bloedgenezing voor Roslin’s kanker is ongeveer zo technobabbel als maar kan. Een voorbeeld: ‘Star Trek’ zou later (berucht) een soortgelijk ‘magisch bloed’-plot gebruiken in de film ‘Star Trek Into Darkness’ uit 2013.
In Epiphanies redt Baltar president Roslin met technobabble
Ik heb sympathie voor een deel van de problemen waarin de showrunners van ‘Battlestar Galactica’ zaten: kanker of niet, ze konden Roslin niet zo snel doden. Zij was het hart van het verhaal en Mary McDonnell was zonder twijfel een van hun beste acteurs. Een “Battlestar Galactica” zonder scènes tussen Roslin en zowel admiraal Adama (Edward James Olmos) als Baltar is een veel mindere show.
Baltars uiteenzettingsdialoog is ook op zijn minst eleganter geschreven dan het slechtste ‘Trek’-technogebabbel. Hij legt uit hoe Cylon-bloed verschilt van Adama (en het publiek) in termen van leken, en de scène voegt wat tactiliteit toe door Baltar zijn uitleg te laten illustreren met een whiteboard en een stift. Een andere manier waarop ‘Battlestar Galactica’ zich van ‘Star Trek’ afwendde, was door de personages pen en papier te laten gebruiken, en dit blijft daar in ieder geval trouw aan.
In een podcastcommentaar op ‘Epiphanies’ Moore legde uit dat het oorspronkelijke idee was dat het specifiek de foetale stamcellen van Sharon waren die de kanker van Roslin zouden genezen. Dit zou “voortbouwen op de huidige controverse”, waarschijnlijk verwijzend naar de beperkingen die president George W. Bush in 2001 oplegde aan embryonale stamcellen voor medisch onderzoek. (Het verkrijgen van deze cellen vereist de vernietiging van een menselijk embryo, dus er zijn soortgelijke controverses als abortus).
“Battlestar Galactica” schuwde het commentaar op de politiek van zijn tijd nooit. Laura Roslin zelf is daar het bewijs van. Net als Jed Bartlet (Martin Sheen) in ‘The West Wing’ vertegenwoordigt Roslin tijdens de Bush-jaren een verlangen naar een competente en liberale president. Roslin is meelevend maar besluitvaardig en weet wanneer hij overleven boven principe moet stellen. Vergelijkbaar met de ’24’-wens die een zwarte Amerikaanse president cast met het personage David Palmer (Dennis Haysbert) jaren vóór de verkiezing van Barack Obama, vertegenwoordigt Roslin ook het (nog steeds brandende) verlangen naar een vrouwelijke president.
Het genezen van de kanker van Roslin schiep een slecht precedent voor Battlestar Galactica
Als “Epiphanies” het oorspronkelijke stamcelidee had gebruikt, zou dit een meer wetenschappelijke basis hebben gegeven, omdat stamceltransplantaties Zijn een echte kankerbehandeling. Echter, Ronald D. Moore en co. besloot geleidelijk dat het ingaan op de technische details de aflevering zou ondermijnen. Een van de belangrijkste manieren “Battlestar Galactica” probeerde relatief wetenschappelijk accuraat te blijven was door te beknibbelen op details over hoe de sci-fi-technologie werkt, een eigenschap die voortkwam uit Moore’s slechte herinneringen aan ‘Star Trek’-technobabbel.
“Ik denk niet dat een groot deel van het publiek zich bekommert om alle technische details over waarom het bloed van de Cylon-baby de kanker gaat helpen genezen. Ik denk dat het erom gaat dat het gebeurt, waar het vandaan komt en hoe je het uitvoert”, zei Moore in de recappodcast “Epiphanies”. Zelfs een meer gedetailleerde uitleg was hier misschien niet voldoende.
Zeggen dat het stamcellen waren, zou minder een generiek ‘magisch bloed’ van MacGuffin zijn, maar narratief gezien zou het nog steeds lezen als een deus ex machina. (Latijn voor ‘God uit de machine’, en een term voor gemakkelijke plotoplossingen die uit het niets komen.) Deze deus ex machina is op zijn minst verzacht omdat deze niet permanent was: de kanker van Roslin ging alleen maar in remissie.
De president sterft het afgelopen seizoen langzaam zonder foetaal Cylon-bloed om haar deze keer te redden. De show had een noodoplossing nodig om Roslin tot het einde te krijgen, maar haar lot werd bezegeld tijdens haar diagnosescène in de pilot-miniserie. Toch was de last-minute wending van het regeneratieve bloed van de Cylons een voorafschaduwing van nog meer ingewikkelde wendingen die nog zouden komen. In zijn behoefte om Roslin in leven te houden, heeft “Battlestar Galactica” een voorbeeld gesteld voor schrijvers om zich voor te bereiden en hun verhalen niet in de hoek te drukken.
