Het anti-nucleaire kunstenaarscollectief wiens werk te zien is op Pitzer College in Claremont had nooit voorspeld dat er tijdens hun tentoonstelling een nucleaire proliferatiecrisis zou uitbreken in het Midden-Oosten, of hoe grimmig actueel hun werk daardoor snel zou worden.
‘Atomic Dragons’, die 4 april omhult met een slotsymposium van nucleaire experts, is het werk van SWANS, wat staat voor Slow War Against the Nuclear State. De groep bestaat uit kunstenaars, activisten en academici met banden met de nucleaire industrie, waaronder kinderen en echtgenoten van werknemers in nucleaire industriële complexen – wat een nieuwe draai geeft aan het ‘nucleaire gezin’.
De show onderzoekt de ecologische en menselijke kosten van het atoomtijdperk door een artistieke lens, waarbij het huidige nucleaire risico teruggaat tot de wortels van de Koude Oorlog.
De waarschuwingsroep van de SWANS is altijd duidelijk geweest, maar ‘Atomic Dragons’ kreeg toen een geheel nieuwe betekenis de Verenigde Staten en Israël lanceerden een gezamenlijke aanval op Iran over zijn illegale voorraad nucleair materiaal op 28 februari, drie weken na de opening van de show.
“We staan aan het begin van wat een buitengewoon gevaarlijke periode zal zijn in termen van het Iraanse nucleaire programma”, zei nucleair beleidsexpert Scott Sagan, mededirecteur van Stanfords Center for International Security and Cooperation. “We zullen hier waarschijnlijk een groot, groot conflict over krijgen.”
In een tijd van acute nucleaire angst is SWANS een uitlaatklep waarmee de kunstenaars de angst en de ernst van onze atomaire realiteit verwerken.
Fiona Amundsen, ‘Yoshino Cherry Tree, Sanyo Buntokuden, Hiroshima (liefdevol vastgehouden)’, 2025, uit de serie ‘The Trees are Leaking Light’, 2024-25, 4 x 5 inch negatief verwerkt met zeewier, verzameld uit de oceaanstroom van de afvalwaterlozing in Fukushima, inkjet washi-foto.
(Chloe Shrager)
“Mijn misschien naïeve hoop is dat de kunstwerken een weg kunnen bieden naar een beter begrip van de ernst van wat het betekent om met kernenergie te spelen”, zegt Fiona Amundsen, wier pakkende filmfotografie van drie bomen in Hiroshima die de atoombom van 1945 hebben overleefd, is ontwikkeld met behulp van verontreinigd zeewier dat groeit in de afvalwaterafvoerleiding van Fukushima.
De resulterende afbeeldingen zijn bezaaid met delicate witte gloed: sporenhoeveelheden radioactief tritium die tijdens de chemische verwerking vanuit het nucleaire effluent naar de film zijn overgebracht, wat fysiek getuigt van de doorgaans onzichtbare effecten van straling.
Het werk van Amundsen sluit aan bij de rest van de tentoonstelling, die twee zalen van de liberal arts school vult met visuele en multimediale werken die de persistentie van radioactieve materialen onderzoeken. Er worden ook artefacten uit de geboorte van het nucleaire tijdperk getoond, waaronder voorwerpen die zijn teruggevonden in het naoorlogse Hiroshima en een brief van de vader van de atoombom, Robert J. Oppenheimer.
De kunstwerken zullen net zo goed in beweging komen als in beweging komen.
Elin o’Hara Slavick werkte aan een uitgebreide reeks fotochemische tekeningen van elke bovengrondse kernproef – 528 in totaalwaarvan een selectie in de tentoonstelling te zien is – op geborgen dokapapier van Caltech, het instituut dat dat doet speelde een rol bij de ontwikkeling van de ontstekers voor de Amerikaanse atoombommen die op Japan waren gevallen onder het uiterst geheime Project Camel.
elin o’Hara slavick, selectie uit “Er zijn tot nu toe 528 atmosferische kernproeven geweest”, 2022, fotochemische tekeningen op verouderd en beslagen zilvergelatinepapier.
(Chloe Shrager)
Slavick zei dat ze het achtergelaten zilvergelatinepapier, dat beslagen was ondanks dat het in gesloten dozen was bewaard, in de kelder van de universiteit had gevonden, vlakbij een deur met het opschrift ‘Radiation Science’, wat haar ertoe bracht te geloven dat de blootstelling aan straling uit het verleden van Caltech’s Manhattan Project het fotografische papier vervormde.
SWANS lijkt te fungeren als steungroep voor gezinnen die getroffen zijn door de nucleaire industrie. Veel leden denken dat ze dierbaren hebben verloren door straling, of zelf waarschijnlijk zijn getroffen door blootstelling in hun vroege levensjaren als kinderen van Manhattan Project-ingenieurs. De spanning tussen het anti-nucleaire kunstwerk en de familiale banden van de kunstenaars met de productie van de technologie die zij afwijzen, is een verleidelijke dans op zich.
Judith Dancoff, ‘The Milk Pathway (still)’, 2023, video, koffertje, antieke melkflessen en tempera.
(Chloe Shrager)
Schrijver Judith Dancoff brengt haar hyperthyreoïdie en langdurige reproductieve problemen, van een hypofysetumor, in verband met blootstelling aan straling in haar kindertijd tijdens een zomer doorgebracht op de uraniumverrijkingslocatie Oak Ridge in Tennessee, waar haar vader werkte als student van Oppenheimer. Haar vader stierf jong aan kanker, en het verhaal is verweven in haar aanbevolen SWANS-werk.
Een van de grootste stukken die bij ‘Atomic Dragons’ te zien zijn, is de interactieve wandtentoonstelling van Nancy Buchanan met documenten die haar vader mee naar huis nam van zijn werk bij de overheid als natuurkundige aan het Manhattan Project, naast materiaal uit het FBI-dossier over zijn mysterieuze dood, dat voor de kijkers te zien is onder dreigende rode letters waarin ‘VEILIGHEID’ staat geschreven.
Nancy Buchanan, “Security”, 1987, installatie met bestandsmappen, foto’s, kaartspelden en documenten.
(Chloe Shrager)
De huidige crisis in Iran heeft voor het collectief herinneringen naar de oppervlakte doen borrelen, en de rillingen van de kijkers lopen over de rug.
Velen hebben hun vrees geuit voor een Orwelliaanse stijl eeuwige oorlogof erger nog, het gebruik van het uitgevonden atoomwapen “om alle oorlogen te beëindigenIn een verdraaide poging daartoe, de regio vergiftigen als bijproduct. Maar nucleaire beleidsexpert Sagan zei dat de kans dat het conflict escaleert waarbij kernwapens betrokken zijn ‘buitengewoon laag’ is, zelfs als Iran de mogelijkheid heeft om deze te bouwen.
Iran beschikt over genoeg 60% hoogverrijkt uranium om ongeveer tien kernwapens te bouwen als het verder wordt verrijkt tot 90% wapenkwaliteit, zei hij. Dit kan een kwestie van weken duren, afhankelijk van de staat van de Iraanse verrijkingscentrifuges, waarover Trump beweerde te beschikken.uitgewist”tijdens luchtaanvallen in juni.
Iran zou ook een primitief kernwapen kunnen maken uit minimaal verrijkte materialen voor een offensieve aanval (“60% zou daadwerkelijk een explosie kunnen veroorzaken, het zou alleen niet erg efficiënt zijn”, aldus Sagan), maar George Perkovich, senior fellow van het Nuclear Policy Program van de Carnegie Endowment for International Peace en auteur van “How to Assess Nuclear Threats in the 21st Century”, wijst erop dat “je er meer dan één moet bouwen voordat het bruikbaar is”, vooral onder de toorn van de verwachte reactie van een nucleair bewapend Westen.
Wat waarschijnlijker en waarschijnlijk gevaarlijker is, zeggen experts, is het nu verhoogde langetermijnrisico van mondiale proliferatie. “Deze oorlog zal sommige landen doen beseffen dat als ze hun soevereiniteit willen veiligstellen, ze kernwapens nodig hebben”, zei Sagan.
elin o’Hara slavick, selectie uit “Er zijn tot nu toe 528 atmosferische kernproeven geweest”, 2022, fotochemische tekeningen op verouderd en beslagen zilvergelatinepapier.
(Chloe Shrager)
Sinds 1968 berust de nucleaire wereldorde op de delicate architectuur van de wereld Nucleair non-proliferatieverdraghet afdwingen van de internationale norm dat landen zonder kernwapens niet zullen proberen deze te bemachtigen, en dat landen met kernwapens hun bondgenoten niet zullen helpen bewapenen. Nu zeggen experts dat het rulebook is weggegooid.
“Wat dit doet is dat het het oude systeem doorbreekt dat gebaseerd was op het non-proliferatieverdrag”, zegt Perkovich, die al 44 jaar aan nucleaire kwesties werkt. “Het is nu ‘macht maakt goed’, iedereen staat er alleen voor, vrienden versus vijanden. Ik denk dat de voorwaarden nu veranderen, en we onderhandelen niet.”
Hoewel de timing van de militaire operatie in Iran met de tentoonstelling ‘Atomic Dragons’ niet zozeer kismet als wel brutaal ironisch kan worden omschreven, zei Slavick dat het ‘zieke en trieste’ is dat ‘het altijd actueel is als je een Amerikaan bent.’
“Wij doen dit. Wij voeren oorlogen. Wij zijn het leidende nucleaire land”, zei ze, sprekend tot de kern van de SWANS-boodschap: in een wereld waar nucleair materiaal bestaat, is het niet de vraag of mensen schade zullen ondervinden, maar wanneer.
Er bestaat een historische relatie tussen beeldende kunst en een nucleaire oorlog, zegt Jim Walsh, een senior onderzoeksmedewerker bij het MIT Security Studies Program over de risico’s van kernwapens in Iran en Noord-Korea, die ook spreker is op het slotsymposium van de tentoonstelling. Nu de wereld een ‘meer ontwrichtende periode’ ingaat na de afkoeling van de nucleaire spanningen na de Koude Oorlog, verwacht hij binnenkort ‘een bloei van artistieke projecten’ te zien, nu het nucleaire risico een lokaal hoogtepunt bereikt. “Het is iets superkrachtigs waarbij leven en dood betrokken zijn, de planeet, het hele milieu, liefde en haat”, zei hij.
‘Atomic Dragons’, waarin ook werk te zien is dat tientallen jaren geleden is gemaakt, belicht vragen die vandaag de dag nog net zo relevant zijn als aan het begin van het nucleaire tijdperk: kunnen we de wereld veilig genoeg maken zodat we weer kunnen dromen? Ligt de kracht van een land eerder in zijn leger dan in zijn cultuur? Is angst ons bruto nationaal product?
Symposium: kunst, wetenschap en de nucleaire erfenis
Een lezing door nucleaire expert-panelleden Jim Walsh en David Richardson, evenals een bezichtiging van de kunsttentoonstelling ‘Atomic Dragons’ en een gesprek met de kunstenaars. Er wordt koffie en een lichte lunch geserveerd.
Wanneer: Zaterdag 4 april, 11.00 – 16.00 uur
Waar: George CS Benson-auditorium, Pitzer College
Kaartjes: Gratis reageren
Info: Details over evenementenwebsite



