Een opstand heeft doorgaans een lange geschiedenis en kan, als deze effectief genoeg is, veel gelijkgestemde nakomelingen achterlaten. Dat is de verkwikkende sfeer die de Palestijnse filmmaker Annemarie Jacir in haar historische drama ‘Palestine ’36’ ademt, terwijl ze de Arabische Opstand van 1936-1939 tegen de bezetting van het steeds bestraffende, achterbakse bewind van Groot-Brittannië dramatiseert, en een veelzijdig rebellieverhaal presenteert met veel hedendaagse weerklank.
Dat gezegd hebbende, zou de vierde speelfilm van Jacir – boordevol verhaallijnen – wat meer context kunnen verdragen en minder van de onthullende valkuilen waar grote sagen gemakkelijk in trappen. Maar het belangrijkste element dat Jacir’s versie van een ouderwets epos ondersteunt (en het helpt de fouten ervan te weerstaan) is dat we een plek zien die zelden met zoveel omvang, detail en reikwijdte wordt afgebeeld buiten bijbelse heldendichten. Het is alsof de pagina’s van een lang niet meer gebruikt geschiedenisboek eindelijk zijn geopend, waarbij stof plaats maakt voor kleur en doel.
Een deel van die reikwijdte is in het begin te zien in enkele verbazingwekkende journaalbeelden uit die tijd, die overgaan in Jacir’s vaste verhaallijnen. We ontmoeten de in het dorp geboren Yusuf (nieuwkomer Karim Daoud Anaya), een ambitieuze jongeman die zich rusteloos beweegt tussen het bruisende Jeruzalem, waar hij werkt voor een rijke, Brits-vriendelijke Palestijnse zakenman (Dhafer L’Abidine) en zijn journalistevrouw (Yasmine Al Massri), en zijn landelijke huis waar dorpelingen routinematig het doelwit zijn van de Britse autoriteiten. Als het niet de gemene kapitein Wingate (Robert Aramayo) is die op gewelddadige wijze rebellen uitroeit en de lokale bevolking in hokken stopt, zijn het uiterlijk vriendelijke functionarissen zoals de secretaris die toezicht houden op nieuw beleid dat vriendelijker is voor het toenemende aantal Joodse kolonisten dan voor degenen die al eeuwenlang de heuvels bewerken.
De verdeeldheid wordt groter wanneer een arbeidersstaking uitmondt in een gewapende opstand, waarbij Jacir op speelse wijze de verhardende of veranderende loyaliteit van zowel haar boeren- als welgestelde karakters volgt. De Britten, aan de top vertegenwoordigd door de terloops heerszuchtige Hoge Commissaris Wauchope (een perfect gecaste Jeremy Irons), zijn hier beslist de schurken als een koloniale macht die snel de Palestijnen brutaal maakt omdat ze voor zichzelf opkomen. Toch lijkt het afzien van Joodse karakters toen er al een groeiende getransplanteerde minderheid was – het enige wat we zien is een kibboets die in de verte wordt opgericht – een te zorgvuldige vermijding van de contextuele realiteit.
Terwijl “Palestine ’36” uiteindelijk de focus opoffert aan de vele karakters die het heeft, zou je willen dat Jacir de luxe had gehad van het standaard derde uur van een klassiek epos om die complexiteit in een levendig verzetsverhaal op te bouwen. Maar meer van dit materiaal willen, voelt beter dan helemaal niet de kans krijgen om het te zien. Zoals achterhaalde geschiedenisverhalen luiden, is ‘Palestine ’36’ (momenteel een van de laatste films met toegang tot locaties in de echte wereld) zeker meer een bot instrument dan een roman. Maar de brede lijnen en diepgewortelde passies verdienen gemakkelijk hun plaats en verdienen het om meer van dergelijke verhalen te inspireren.
‘Palestina ’36’
In het Arabisch en Engels, met ondertitels
Niet beoordeeld
Looptijd: 1 uur, 59 minuten
Spelen: Opent vrijdag 27 maart bij Laemmle Royal en Laemmle NoHo 7
