Door Brian Myers
| Gepubliceerd
In een toespraak tot andere wetenschappers onthulde een spreker op een recente conventie in The Woodlands, Texas dat een eerder over het hoofd geziene botsing op het maanoppervlak aanzienlijke risico’s voor het leven op de maan zou kunnen voorspellen. Een enorme krater, nog geen twee jaar oud, heeft een impactzone met puin dat zich wijd en zijd verspreidt, waardoor sommigen geloven dat de toekomstige bewoning van de enige satelliet op aarde riskanter is dan eerder werd gedacht. Op zijn minst helpt deze ontdekking om het noodzakelijke risicobeheer dat nodig is voor korte en lange verblijven op het oppervlak van het in een baan om de aarde draaiende object verder te schetsen.
De nieuwe krater is ruim 200 meter breed en overschrijdt de lengte van twee voetbalvelden. Het werd ontdekt in maart 2026, maar er wordt aangenomen dat het bijna twee jaar eerder is gevormd. De beelden van de krater werden in april of mei 2024 vastgelegd door een camera aan boord van NASA’s Lunar Reconnaissance Orbiter.
Het oppervlak in kaart brengen voor toekomstige missies
In een rapport gegeven op de Lunar and Planetary Sciences Conference op 17 maart 2026 gaf planetaire wetenschapper Mark Robinson een gedetailleerde beschrijving van de krater aan zijn collega’s. Naast dat de krater 225 meter breed is, heeft het langwerpige gat een gemiddelde diepte van 43 meter. Wat misschien wel de meest interessante ontdekking is, betreft het materiaal dat in en rond de randen van de krater is waargenomen.
Bijna overal rond de afgronden van de krater zijn steile hellingen te zien. Voor Robinson betekent dit dat het object dat insloeg op het maanoppervlak en de krater veroorzaakte, op een plek terechtkwam die voornamelijk uit vulkanisch gesteente bestond. De lava, die lang geleden was gestold, kromp toen hij van bovenaf werd geraakt en de krater werd gevormd. Maar de langwerpige vorm van de krater suggereert dat er volgens Robinson een mix van maanmateriaal onder de grond aanwezig is. Als de inslagzone volledig uit rotsen zou bestaan, zou de krater meer cirkelvormig zijn geweest.
Met duizenden afbeeldingen om te onderzoeken, is het gemakkelijk te begrijpen waarom deze nieuwe krater aanvankelijk door onderzoekers werd gemist. De Lunar Reconnaissance Orbiter, gelanceerd in 2009, dient als het langst overgebleven functionele object in een baan om de maan. Volgens NASA is het met succes ‘in kaart gebracht’ Maan’s oppervlak en mat de temperatuur, samenstelling en stralingsomgeving in ongekend detail.’ Deze complexe taken zorgen er samen voor dat het selecteren van veiligere locaties voor toekomstige landingen van astronauten efficiënter wordt. De gegevens geven ook betere berekeningen over waar zonlicht het beste kan worden opgevangen, waardoor er optimaal gebruik kan worden gemaakt van de apparatuur die tijdens komende missies zal worden geland.
Voorzorgsmaatregelen om te overwegen
NASA meldt ook dat een krater van deze omvang slechts ongeveer eens in de 139 jaar voorkomt. De impactzone van deze specifieke krater is ook uitgestrekt. De inslag genereerde een ring van ejecta (inslagpuin) die honderden meters verwijderd was van het midden van de inslagzone. Wat nog verbazingwekkender is, is het totale gebied van verstoring. Robinson en andere wetenschappers hebben inslagen en andere verschijnselen waargenomen tot wel 120 kilometer van de krater zelf.
Met een exosfeer bestaande uit argon, helium en neon creëert het vacuüm rond het oppervlak van de maan geen omgeving die kleinere asteroïden zal verbranden zoals de atmosfeer van de aarde dat doet. Dit betekent dat objecten van dezelfde grootte die de baan van beide planetaire lichamen binnenkomen een grotere impact zullen hebben op het maanoppervlak dan op die van de aarde.
Dit zijn geen nieuwe onthullingen, aangezien wetenschappers al tientallen jaren op de hoogte zijn van de impact van asteroïden en ander puin op het maanoppervlak. Wat het echter wel betekent, is dat er extra voorzorgsmaatregelen moeten worden genomen bij het bouwen van permanente structuren op het maanoppervlak. Een 2005 studie toonde slechts een kans van 1% op een schadelijke impact van een asteroïde of meteoroïde, hoewel uit hetzelfde artikel bleek dat deze waarschijnlijkheid met één procent toeneemt met elk gebouw dat wordt gebouwd.
De studie meldt ook dat er dagelijks inslagen plaatsvinden op het oppervlak van de maan. Hoewel de kans op impact op een toekomstige structuur ‘zeer klein’ is, vormen impacts zonder enige waarschuwing catastrofale risico’s voor personen of voorraden binnen een dergelijke structuur. De studie besluit met het opnieuw benadrukken van het belang van het overwegen van de vorm, grootte en materiële basis voor elke mogelijke maanstructuur, vooral als deze bedoeld is om door mensen te worden bewoond.
NASA heeft gepland dat astronauten van de komende Artemis-missies aan boord van het Gateway Space Station zullen wonen, dat in een baan om de maan zal draaien. Maar met geplande missies zal dat ook de oppervlakte omvatten bewoning systemenRobinson en andere wetenschappers lijken het erover eens te zijn dat aanvullende voorzorgsmaatregelen moeten worden genomen om potentiële structurele schade door vallende voorwerpen te minimaliseren of te elimineren.
