President Donald Trump wordt geconfronteerd met misschien wel de meest intimiderende vraag van de oorlog met IranZal hij Amerikaanse troepen in Iran op de grond zetten om zo’n 970 pond verrijkt uranium veilig te stellen dat Teheran mogelijk zou kunnen gebruiken om kernwapens te bouwen?
Trump heeft aangeboden wisselende redenen voor het starten van de oorlogmaar hij is consistent geweest in het onder woorden brengen dat een primair doel van het meedoen aan de militaire actie van Israël is ervoor te zorgen dat Iran “nooit een kernwapen zal hebben.”
De president is voorzichtiger geweest over de mate waarin hij bereid is te gaan om zijn belofte na te komen om het Iraanse wapenprogramma voor eens en voor altijd te vernietigen, inclusief het in beslag nemen of vernietigen van het bijna bomwaardige nucleaire materiaal dat Iran bezit.
Aangenomen wordt dat een groot deel ervan begraven ligt onder het puin van een bergfaciliteit die werd getroffen door Amerikaanse bombardementen die Trump afgelopen juni had bevolen en die beweerde dat hij het nucleaire programma van Teheran had ‘uitgewist’.
Het is een riskant, ingewikkeld project dat volgens veel nucleaire experts niet kan worden uitgevoerd zonder een aanzienlijke inzet van Amerikaanse troepen in Iran, een gevaarlijke en politiek beladen operatie voor de Republikeinse president, die heeft gezworen de VS niet te zullen verwikkelen in het soort langdurige en bloedige conflicten in het Midden-Oosten die nog steeds een grote rol spelen in de Amerikaanse psyche.
Tegelijkertijd blijven wetgevers en deskundigen bezorgd dat als de Iraanse hardliners uit de gevechten tevoorschijn komen, ze gemotiveerder dan ooit zullen zijn om kernwapens te bouwen, terwijl ze de VS en Israël willen afschrikken van toekomstige militaire actie, een dynamiek die het overnemen van de controle over het verrijkte uranium van Iran nog belangrijker maakt. Die voorraad zou Iran in staat kunnen stellen maar liefst tien kernbommen te bouwen, mocht het land besluiten zijn programma te bewapenen.
Sommige wetgevers, zoals senator Richard Blumenthal, D-Conn., zeggen dat ze diep bang blijven dat de president de natie op een pad heeft gezet waarbij troepen in Iran moeten worden ingezet voor wat hij de verwarde en chaotische doelstellingen van Trump noemde.
“Sommige van de doelstellingen die hij blijft nastreven kunnen eenvoudigweg niet worden bereikt zonder een fysieke aanwezigheid daar – het veiligstellen van het uranium kan niet worden gedaan zonder een fysieke aanwezigheid”, zegt Blumenthal, lid van de Senaatscommissie voor strijdkrachten.
Ondertussen benadrukken Republikeinse bondgenoten van Trump dat er plannen zijn om met het verrijkte uranium om te gaan. James Risch, voorzitter van de Senaatscommissie voor Buitenlandse Betrekkingen, R-Idaho, noemde woensdag “een aantal plannen die op tafel zijn gelegd.” Hij weigerde verder in te gaan.
Anderen erkenden de complicaties van het inzetten van troepen in Iran.
“Niemand heeft mij een briefing gegeven over hoe je het zou doen zonder laarzen op de grond”, zei senator Rick Scott, R-Fla., Lid van de Senaatscommissie voor Armed Services. “Dat betekent niet dat het niet kan. Maar niemand heeft mij er ooit over geïnformeerd.”
Scott voegde eraan toe dat het niet houdbaar is om de voorraad te laten blijven: “Ik denk dat het nuttig zou zijn om er vanaf te komen.”
Trump en zijn adviseurs zijn streng stompzinnig
Bijna drie weken na een conflict dat honderden mensen het leven heeft gekost, oude allianties op de proef heeft gesteld en de wereldeconomie pijn heeft gedaan, zijn Trump en zijn topadviseurs streng stom geweest over hun beraadslagingen over de uraniumvoorraad van Iran.
“Daar ga ik het niet over hebben”, zei Trump vorige week toen hem werd gevraagd naar het verrijkte uranium. “Maar we hebben ze harder getroffen dan vrijwel welk land in de geschiedenis dan ook is getroffen, en we zijn nog niet klaar.”
Later die dag, tijdens een optreden in Kentucky, leek Trump te beweren dat de stakingen de dreiging al hadden geneutraliseerd. “Ze hebben geen nucleair potentieel”, zei hij.
Ondertussen vertelde minister van Defensie Pete Hegseth eerder deze week aan verslaggevers dat de regering er geen zin in ziet om te telegraferen “wat we bereid zijn te doen of hoe ver we bereid zijn te gaan” terwijl we beweren dat “we zeker opties hebben.”
Deskundigen zeggen dat het haalbaar is, maar dat het niet gemakkelijk zal zijn
Richard Goldberg, die tijdens de eerste ambtstermijn van Trump als directeur voor de bestrijding van Iraanse massavernietigingswapens fungeerde voor de Nationale Veiligheidsraad, zei dat het in beslag nemen of vernietigen van het verrijkte uranium zeker haalbaar is, als de president besluit die weg in te slaan.
De Amerikaanse en Israëlische strijdkrachten hebben vooruitgang geboekt in de richting van het scheppen van de omstandigheden – namelijk het tot stand brengen van totale luchtsuperioriteit – die het voor operators van speciale operatiekrachten mogelijk zouden maken, die zijn getraind in het opblazen van centrifuges en het omgaan met nucleair materiaal, om een dergelijke operatie uit te voeren als de president besluit die weg in te slaan.
De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat een inspanning ter plaatse naar verwachting veel gecompliceerder zal zijn dan andere recente spraakmakende blikseminslagoperaties, zoals de verovering van Nicolás Maduro uit Venezuela in januari of de moord op Osama bin Laden in mei 2011, aldus Goldberg. En de waarschijnlijke noodzaak om puin te verwijderen om bij de bussen met verrijkt uranium te komen, voegt nog een extra laag complexiteit toe, omdat hiervoor zwaar bouwmaterieel nodig zou zijn.
“Maar als je daadwerkelijk eigenaar bent van het luchtruim en je luchtsteun en drones en al het andere in de lucht kunt hebben voor een vrij brede omtrek, dan zou je waarschijnlijk veel kunnen doen”, zegt Goldberg, die nu senior adviseur is bij de Foundation for Defense of Democracies, een havikachtige denktank uit Washington.
Rafael Grossi, hoofd van het Internationaal Atoomenergieagentschap, vertelde verslaggevers in Washington deze week dat de veronderstelling is dat een groot deel van het verrijkte uranium achterblijft in het drietal Iraanse kerncentrales dat vorig jaar door de VS werd gebombardeerd.
“De indruk die we hebben is dat het niet is verplaatst,” zei Grossi, eraan toevoegend dat een groot deel van het materiaal zich onder het puin van de Iraanse fabriek in Isfahan bevindt, terwijl kleinere hoeveelheden zich bevinden in de Natanz- en Fordow-faciliteiten die vorig jaar tijdens de Amerikaanse aanvallen werden vernietigd.
Tulsi Gabbard, directeur van de Nationale Inlichtingendienst, getuigde woensdag voor een commissie van de Senaat en zei in haar voorbereide opmerkingen dat de Amerikaanse aanvallen op Iran het nucleaire verrijkingsprogramma van Iran hadden “uitgewist” en ondergrondse faciliteiten hadden begraven.
Gabbard zei dat de VS in de gaten houden of de Iraanse leiders zullen proberen hun nucleaire programma opnieuw op te starten, maar zei dat ze niet hebben geprobeerd hun nucleaire verrijkingsvermogen opnieuw op te bouwen. Ze voegde eraan toe dat de administratieve autoriteit die toezicht houdt op de Iraanse regering is gedegradeerd door de aanvallen van Israël op zijn leiders, maar nog steeds intact is.
Brandan Buck, een senior medewerker buitenlands beleid bij het Cato Instituut, zei dat een poging om het verrijkte materiaal te extraheren of te verdunnen waarschijnlijk meer dan 1.000 troepen op elke Iraanse locatie zou vergen en tijd zou vergen om te voltooien.
Aan de andere kant brengt het niet handelen om het verrijkte uranium veilig te stellen ook risico’s met zich mee. Mochten de hardliners van Iran aan de macht blijven, en met verrijkt materiaal, dan zullen ze nu een grotere motivatie hebben om een kernwapen te bouwen.
“Trump heeft zichzelf tussen een rots en een harde plek geplaatst”, zei Buck. “Al die tijd heeft hij maximalistische doelstellingen nagestreefd, maar hij wilde minimale inspanningen leveren om de kosten laag te houden.”
Associated Press-schrijvers Stephen Groves, Matthew Lee en Lisa Mascaro hebben bijgedragen aan dit rapport.
—Aamer Madhani en Seung Min Kim, Associated Press
