De toch al gespannen situatie in het Midden-Oosten escaleerde woensdag scherp nadat Israël een Iraanse productiefaciliteit in het South Pars-gasveld had getroffen, dat Iran aan de overkant van de Golf deelt met Qatar. De aanval komt te midden van een steeds groter wordende regionale crisis die werd veroorzaakt door een gezamenlijke militaire operatie van de VS en Israël eind februari, waarbij de lang dienende leider van Iran, ayatollah Ali Khamenei, om het leven kwam.South Pars, het grootste gasveld ter wereld, is een belangrijke bron van binnenlandse energie voor Iran, dat al kampt met frequente gas- en elektriciteitstekorten.
De Amerikaanse president Donald Trump uitte zijn verbazing over de staking door te zeggen: “De Verenigde Staten wisten hier niets van” en ontkende elke betrokkenheid. Volgens AP-rapporten was Washington echter vooraf op de hoogte gebracht van de plannen van Israël om zich op de offshore-gasinstallatie te richten, maar nam hij niet deel aan de operatie.
“De Verenigde Staten wisten niets van deze specifieke aanval, en het land Qatar was er op geen enkele manier bij betrokken, noch had het enig idee dat het zou gebeuren”, schreef Trump in Truth Social.
Opiniepeiling
Moet de internationale gemeenschap ingrijpen in het conflict tussen Israël en Iran?
Sinds de lancering van de grootschalige militaire campagne op 28 februari heeft Iran zijn vergeldingsmaatregelen uitgebreid tot buiten de militaire doelen en ook de olie- en gasinfrastructuur in de hele regio omvat, wat mondiale zorgen doet rijzen gezien het belang van de Golf in de energievoorziening.Horloge: Iraanse raket treft Ras Laffan in Qatar, ’s werelds grootste LNG-hubDe aanval op South Pars markeert de eerste keer in het conflict dat een grote productiefaciliteit voor fossiele brandstoffen rechtstreeks het doelwit is.
Wat is de afgelopen dagen het doelwit geweest?
Dinsdag dwong een Iraanse drone-aanval de opschorting van de activiteiten op het Shah-gasveld in Abu Dhabi af. De locatie produceert ongeveer 1,28 miljard standaard kubieke meter gas per dag en levert ongeveer 20 procent van het gas in de VAE en 5 procent van ’s werelds gegranuleerde zwavel dat in meststoffen wordt gebruikt.Woensdag heeft Israël het Iraanse South Pars-gasveld getroffen. Het veld is het grootste ter wereld en vormt de ruggengraat van het Iraanse energiesysteem.
Waarom de staking van de South Pars ertoe doet
Het South Pars-gasveld, het grootste bekende ter wereld, beslaat ongeveer 9.700 vierkante kilometer in de Perzische Golf.De schade aan South Pars zou het toch al ernstige energietekort van Iran kunnen verergeren. Het veld is goed voor 70 procent van de Iraanse gasproductie. Uit de eerste rapporten blijkt dat secties die bijna 12 procent van de totale productie voor hun rekening nemen, mogelijk getroffen zijn.De staking heeft ook de vrees doen ontstaan voor een bredere escalatie, waarbij beide partijen zich nu richten op de kritieke energie-infrastructuur. Deskundigen waarschuwen dat dergelijke aanvallen op de lange termijn gevolgen kunnen hebben voor de mondiale energiemarkten.De olieprijzen zijn na de staking al gestegen, gedreven door zorgen over verstoringen van de aanvoer. Analisten zeggen dat als productiefaciliteiten grote schade oplopen, het herstel jaren kan duren.Volgens het Guinness World Records bevat het naar schatting ongeveer 51 biljoen kubieke meter gas.De olieprijzen zijn al enorm gestegen na het nieuws over de staking, waarbij ruwe Brent-olie met ruim 5 procent is gestegen tot boven de $110 per vat.Het veld wordt gedeeld door Iran en Qatar, waarbij de Qatarese kant voor het eerst werd ontdekt in 1971.De aanval markeert ook de eerste gerapporteerde aanval op de kernenergie-infrastructuur van Iran.
Hoe de regio reageert
Iran heeft gewaarschuwd voor verdere vergeldingsmaatregelen en heeft grote olie- en gaslocaties in Saoedi-Arabië, de VAE en Qatar als potentiële doelwitten genoemd. Explosies werden later gemeld in Riyad.Qatar gaf Israël de schuld van de aanval en noemde het een “gevaarlijke en onverantwoordelijke” escalatie die de mondiale energieveiligheid bedreigt. De VAE waarschuwden ook dat de staking risico’s met zich meebrengt voor zowel de regionale stabiliteit als de mondiale energievoorziening.
Waarom reparaties misschien niet snel zijn
Als de schade eenmaal is aangericht, is reparatie nooit eenvoudig en kunnen de nasleep lang en verwoestend zijn. Ondanks de omvang en het belang ervan blijft de hamvraag: kan het South Pars-gasveld snel worden gerepareerd?
Uit ervaringen uit het verleden blijkt dat het herstel veel langer kan duren dan verwacht. Na de invasie van Irak in 2003 stortte dat in Saddam Hoesseinbleek het herstel van de beschadigde energie-infrastructuur een langzaam en complex proces.De regering-Bush had beloofd dat de wederopbouw zou worden gefinancierd uit olie-inkomsten. Maar zelfs met de toegang tot faciliteiten en de bijna twee miljard dollar die aan olieprojecten werd uitgegeven, duurde het echter ruim twee jaar voordat de productie terugkeerde naar het niveau van voor de oorlog.Meer recentelijk hebben de inspanningen om de Oekraïense energie-infrastructuur te herstellen na Russische aanvallen ook te maken gehad met grote vertragingen, waarbij tekorten aan apparatuur en logistieke knelpunten de voortgang vertragen.Deze voorbeelden benadrukken dat het herstellen van grootschalige energiesystemen na conflicten een moeilijke en tijdrovende taak is, wat aanleiding geeft tot bezorgdheid over hoe snel South Pars zich kan herstellen.
Grotere impact dan alleen energie
De energieproductie in de Golf gaat niet alleen over economie; het speelt een sleutelrol in de politieke stabiliteit en regionale betrekkingen. Landen zijn afhankelijk van energie-inkomsten om hun economieën te ondersteunen en het sociale evenwicht te behouden.Het South Pars-veld heeft in het verleden ook als brug gefunctioneerd tussen Iran en Qatar. De laatste aanval heeft zorgen doen rijzen over de manier waarop diepere conflicten niet alleen de energievoorziening kunnen ontwrichten, maar ook de kwetsbare regionale banden.Nu beide partijen doorgaan met stakingen en tegenaanvallen dreigt de situatie verder te escaleren, waardoor de kritieke mondiale energie-infrastructuur steeds meer onder druk komt te staan.
