Ondanks wat Timothée Chalamet misschien denkt, de productie van het epos van Richard Wagner door de Metropolitan Opera Tristan en Isolde zorgt dit seizoen voor veel ophef.
Dat is niet in de laatste plaats te danken aan de gedurfde keuzes van regisseur Yuval Sharon, waaronder geavanceerde videoprojecties en een meeslepend decorontwerp van Es Devlin.
Sharon gelooft dat het noodzakelijk is om vooruit te denken, vooral omdat de kunsten met een harde economische realiteit worden geconfronteerd. Hij gelooft ook dat dit heeft bijgedragen aan de indrukwekkende kaartverkoop van de productie.
“Mensen zagen allemaal dat hier iets nieuws wordt geprobeerd dat je gewoon moet zien”, vertelt hij Snel bedrijf. “Ik denk dat dat zijn eigen beloning is.”
In een tijdperk waarin de beroemde Met Opera in New York te maken kreeg met ontslagen, loonsverlagingen, uitgestelde producties en een controversiële financiële overeenkomst met Saoedi-Arabië, kunnen de opmerkingen van Chalamet, ook al zijn ze afwijzend en respectloos, een kern van harde waarheid bevatten.
Volgens berichtgeving van de New York Times, dalende kaartverkoop maken deel uit van het probleem: een daling van 20 miljoen dollar in tien jaar tijd. En live-optredens zijn niet de enige ticketinkomsten die afnemen; ook live-uitzendingen van opera in bioscopen zijn gedaald.
Vanwege de hoge productiekosten kan opera niet overleven van alleen de ticketinkomsten. Bedrijven zoals de Met zijn ook afhankelijk van investeringskapitaal. Helaas heeft de Met ook haar kapitaal met een derde uitgeput, van 340 miljoen dollar in 2022 naar 212 miljoen dollar nu. Tijden rapporten.
Sharon is zich bewust van deze begrotingscrisis, maar ziet deze ook als een kans.
‘De operawereld is belachelijk, en we zullen er nooit geld mee verdienen… Dat hoort er een beetje bij,’ zegt hij. “Maar een deel daarvan betekent ook dat het om het experimenteren gaat. En voor mij is dat zo bevrijdend.”
“Het vertellen van verhalen moet dit eisen”
Het lijkt alleen maar natuurlijk om de grenzen van de technologie te verleggen om de opera verder te innoveren. Voor de doorgewinterde fans is de meer dan 400 jaar oude kunstvorm niet aan het uitsterven, maar gaat hij vooruit, ongeacht wat Hollywood-filmsterren van buitenaf zeggen.
Vanwege de lange geschiedenis van opera opent het integreren van elementen als vooraf opgenomen en live video in de mix een bredere discussie over de rol van technologie bij live optredens.
Zowel Sharon als Devlin geloven dat als Wagner vandaag de dag had geleefd, hij het zou hebben goedgekeurd en misschien zelfs zelf in VR of film zou hebben gewerkt.
“Ik denk dat hij absoluut zou hebben gewild dat we zouden werken met de meest geavanceerde middelen om magie te creëren, om een publiek naar een andere tijd en plaats te vervoeren”, zegt Devlin.
Sharon beschouwt opera als een ‘voortdurend evoluerende taal, niet iets dat in het verleden is blijven hangen’, maar ‘iets dat altijd aanwezig is’. Hij ziet het als zijn taak als regisseur om de universele boodschap ervan aan een modern publiek te helpen verwoorden.
“Ik verander geen woord, maar er is iets nieuws uit voortgekomen, gebaseerd op wie we zijn als 21e-eeuwse kunstenaars die het maken”, zegt hij. “Dat vind ik gewoon geweldig. Het maakt deel uit van wat mij zo veel in deze kunstvorm doet geloven.”
Zijn interpretatie van Tristan en Isolde maakt gebruik van een split-world-concept. Acteurs gekleed in eigentijdse kleding aan een tafel fungeren als brug of tunnel naar de mythische wereld van het verhaal.
“Het mythische woelt nog steeds door in ons dagelijks leven, op manieren waar we ons misschien niet altijd van bewust zijn”, zegt Sharon. “Soms spelen we tijdens de dagelijkse rituelen van het zitten aan tafel onbewust herinneringen uit het mythische verleden na… ze zijn bij ons op een manier die we niet noodzakelijkerwijs voorzien.”
Hij beschouwt de opera als een soort plechtige ritus, waarbij technologie slechts een ander hulpmiddel is bij deze grotere missie.
“Ik begin geen project waarin ik zeg: ‘Nou, natuurlijk ga ik video gebruiken omdat ik het leuk vind om video te gebruiken.’ Het vertellen van verhalen moet dit eisen”, zegt hij.
In het verhaal zorgt de overweldigende en plotselinge liefde tussen Tristan en Isolde ervoor dat de personages hun realiteit in twijfel trekken, waardoor video het perfecte medium is.
Devlins set, ontworpen als een end-to-end meeslepend systeem, geeft Sharons visie een ideale speeltuin.
Het fungeert niet alleen als platform voor projecties, maar dit is de eerste keer dat een set gedurende de hele productie het volledige plein van het proscenium op het hoofdpodium van de Met in Lincoln Center zal vullen.
“Als je bij de Met Opera werkt, werk je vaak in het onderste tweederde deel van de foto, in een rechthoekige richting”, zegt Devlin. ‘Maar we werken overal met het volledige vierkant, tot aan de rand van het podium.’
Het benutten van de hele ruimte was een doel van haar sinds ze aan Verdi’s werkte Otello in dezelfde ruimte in 2015.
De bestaande architectuur van het gebouw fungeerde als een van haar inspiratiebronnen.
“The Met is deze buitengewone selectie van vormen… de podiumsculptuur voelt heel vloeiend aan met de sculpturale architectuur van het ontwerp van het interieur van het gebouw, dat ongelooflijk mooi is”, legt ze uit.
Naast de enorme omvang ondersteunt de set de cast, die een mooie maar notoir moeilijke partituur zingt.
“We hebben de set zo ontworpen dat het een muziekinstrument is”, zegt Devlin. “We hebben er letterlijk een serie megafoons omheen ontworpen.”
Het juiste evenwicht vinden voor de mens
Zowel Sharon als Devlin geloven dat technologie een instrument is dat een menselijk element nodig heeft, terwijl Devlin zegt dat ze hoopt dat het innovatieve gebruik van videoprojecties nieuwe toeschouwers zal aantrekken.
“Als het gebruik van een hedendaagse manier van verhalen vertellen een nieuw publiek voor het werk oplevert, dan is dat fantastisch”, zegt ze.
Sharon was echter niet bang om technologische elementen weg te laten als deze de menselijke artiesten overweldigden.
“Voordat de zangers binnenkomen, is het net een kunstinstallatie”, zegt hij. “En dan komen de zangers binnen en dan besef je dat we het eigenlijk zo moeten afzwakken dat de zangers nog steeds centraal staan.”
Terwijl de opera meer dan levensgroot is, wil Sharon intieme menselijke momenten laten zien.
Hij kon niet genoeg goede dingen zeggen over de cast, met Michael Spyres en Lise Davidsen in de titelrollen, die hij “de grootste cast die volgens mij ooit voor deze opera is samengesteld” noemde.
“Een groot deel van mijn werk bestaat uit het ondersteunen en ervoor zorgen dat zangers de allerbeste prestaties kunnen leveren”, voegt hij eraan toe. “En als er een struikelblok in de weg staat, moet ik dat wegnemen.”
Uiteindelijk is Sharon er vast van overtuigd dat opera nog steeds voor iedereen is. Sterker nog, hij letterlijk schreef een boek erop.
Publiek buiten New York City kan dat wel een gefilmd live optreden bijwonen van Tristan en Isolde op 21 maart via het “Live in HD”-programma van de Met. Na de ervaring kun je zelf beslissen of opera in 2026 springlevend is.
