WASHINGTON — President Trump uitte maandag zijn frustratie over het feit dat Amerikaanse bondgenoten dat wel waren niet enthousiast over het sturen van oorlogsschepen ter bescherming van koopvaardijschepen die door de Straat van Hormuzeen teken van het groeiende isolement van Washington terwijl het probeert een van de meest kritieke scheepvaartroutes ter wereld te stabiliseren te midden van zijn oorlog tegen Iran.
Trump weigerde de namen te noemen van de ‘talrijke landen’ die volgens hem hadden ingestemd met het helpen heropenen van de olieroute, die onder de dreiging van represailles van Iran is komen te staan, maar hij was geïrriteerd dat de meeste oude bondgenoten aarzelden om zich bij zijn internationale politiemacht aan te sluiten. Hij zei dat ze ‘moeten springen om ons te helpen’.
“Sommige landen die we al vele, vele jaren hebben geholpen, hebben we beschermd tegen vreselijke bronnen van buitenaf en ze waren niet zo enthousiast – en het niveau van enthousiasme is voor mij van belang”, zei Trump in het Witte Huis.
Voor Trump is het veiligstellen van de hulp van bondgenoten evenzeer een binnenlandse economische behoefte als internationale diplomatie. Sinds de de vijandelijkheden tegen Iran begonnen op 28 februariTeheran heeft wraak genomen door zich te richten op regionale oliefaciliteiten en op minstens twintig schepen die actief zijn in en rond de Perzische Golf, de Straat van Hormuz en de Golf van Oman.
Het resultaat was “de grootste verstoring van het aanbod in de geschiedenis van de mondiale oliemarkt”, aldus het Internationaal Energieagentschap, en het heeft ertoe geleid dat de internationale olieprijzen met meer dan 30% zijn gestegen tot boven de $100 per vat, toen de oorlog zijn derde week inging en er nog geen duidelijk einde in zicht was.
De diplomatieke wrijving weerspiegelt intussen de grenzen van de invloed van Trump op een moment waarop de wereldeconomie een van de ergste schokken in de olievoorziening in de moderne geschiedenis absorbeert, een dynamiek die Trump ertoe heeft aangezet te waarschuwen dat landen die weigeren te helpen, Washington op hun beurt een veel minder genereuze partner zullen vinden.
Ondanks de eisen van Trump hebben verschillende belangrijke bondgenoten zijn oproep om steun publiekelijk afgewezen.
De Franse president Emmanuel Macron heeft het verzoek formeel afgewezen en zei dat Frankrijk een “defensieve en beschermende” houding zou handhaven, gericht op stabiliteit in plaats van op escalatie.
De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Boris Pistorius was botter en zei: “Dit is niet onze oorlog; we zijn hem niet begonnen.”
De Britse premier Keir Starmer weigerde ook toe te geven en zei dat Groot-Brittannië “niet bij de bredere oorlog betrokken zal worden.” Italië, Spanje, Australië en Japan daalden eveneens, terwijl Zuid-Korea en China hun intenties niet publiekelijk kenbaar hebben gemaakt.
De afwijzingen lijken de eisen van Trump alleen maar te hebben aangescherpt. Op een gegeven moment tijdens een evenement op maandag wendde de president zich tot voorzitter van het Huis van Afgevaardigden Mike Johnson (R-La.) en zei dat hij een lijst zou delen met landen die weigerden te helpen, wat suggereert dat het Congres een rol zou kunnen spelen bij eventuele vergeldingsmaatregelen tegen onwillige bondgenoten.
“Waarom beschermen we landen die ons niet beschermen?” zei Trump.
Toch stuurde Trump ook tegenstrijdige signalen over hoeveel geallieerde hulp hij daadwerkelijk nodig heeft. Op een gegeven moment beweerde hij dat de Verenigde Staten geen hulp van andere landen nodig hadden.
“We hebben ze niet nodig, maar het is interessant – ik doe het, in sommige gevallen, niet omdat we ze nodig hebben, maar omdat ik wil zien hoe ze reageren”, zei Trump.
Over de dreiging voor koopvaardijschepen voorspelde Trump onzekerheid. Hij zei dat de mogelijkheid van mijnen “genoeg is om te voorkomen dat mensen” de waterweg oversteken, maar zei dat “we niet eens weten” of Iran mijnen in de zeestraat heeft geplaatst.
‘Misschien hebben ze geen mijnen,’ zei hij. “We hebben al hun mijnschepen geraakt. Ze zijn allemaal verdwenen, maar er is er maar één nodig.”
Sprekend aan boord van Air Force One op zondagTrump stuurde ook gemengde berichten over de bedreigingen en de behoefte aan hulp. Hij zei dat de Verenigde Staten met grofweg zeven landen coördineerden om zeestrijdkrachten in te zetten om “de zeestraten te controleren – voordat hij er in dezelfde opmerkingen aan toevoegde dat “we daar misschien helemaal niet eens zouden moeten zijn.”
Hij suggereerde dat Amerikaanse troepen daar niet zouden moeten zijn omdat andere landen sterker afhankelijk zijn van olietransporten via de olieroute, een ommekeer die kritiek opleverde van bondgenoten, die zeiden dat het verwarring veroorzaakte over de strategie van Washington in een conflict dat de Verenigde Staten zelf waren begonnen.
“Om de zeestraat open te houden, kan ik heel moeilijk geloven dat China en de andere landen die de president heeft aangesteld echt schepen door de zeestraat gaan begeleiden. Dat klopt gewoon niet”, zei senator Adam Schiff (D-Calif.) zondag in een NBC “Meet the Press”-interview.
“Het komt erop neer dat we echt niet weten hoe lang deze oorlog gaat duren,” voegde hij eraan toe.
Trump houdt echter druk op de geallieerde landen, waardoor de toekomst van het conflict een opener einde krijgt, afhankelijk van hun reactie.
Trump hield maandag vol dat “talrijke landen mij hebben verteld dat ze onderweg zijn”, maar zei dat hij “liever niet wil zeggen” wie dat zijn.
Vervolgens zei hij dat de lauwe reacties van sommige Amerikaanse bondgenoten zijn scepsis over de waarde van het NAVO-bondgenootschap hadden versterkt, in navolging van de opmerkingen die hij dit weekend maakte toen hij waarschuwde dat het niet verlenen van hulp “zeer slecht zou zijn voor de toekomst van de NAVO” en dat de VS degenen die niet optraden, zouden “herinneren”.
Toen hem werd gevraagd of hij er vertrouwen in had dat Macron zou helpen bij de heropening van de zeestraat, zei Trump tegen verslaggevers: “Ja, ik bedoel het zeker. … ik denk dat hij gaat helpen. Ik bedoel, ik zal het je laten weten.”
Niettemin is Europa dieper in het conflict betrokken geraakt.
Groot-Brittannië weigerde aanvankelijk Amerikaanse militaire operaties te steunen, maar verzachtte zijn standpunt nadat Trump Starmer bespotte als ‘geen Winston Churchill’ en Groot-Brittannië een ‘ooit grote bondgenoot’ noemde. Frankrijk zei vorige week ook dat het een afzonderlijke “puur defensieve” marinemissie aan het voorbereiden was om commerciële schepen door de zeestraat te begeleiden zodra het veilig was om dat te doen.
In de toekomst is het onduidelijk hoe de Europese Unie en andere landen over de hele wereld zullen reageren op de druk van Trump.
“Niemand wil actief deelnemen aan deze oorlog. En natuurlijk maakt iedereen zich zorgen over de uitkomst”, zei Kaja Kallas, de topdiplomaat van de Europese Unie, maandag na een bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken in Brussel. “Dit is niet de oorlog van Europa, maar de belangen van Europa staan direct op het spel.”
