Een paar meter onder de voormalige locatie van de Wereldtentoonstelling van 1992 in Sevilla vindt een veelbelovend klimaatexperiment plaats waarin oude technologie en moderne wetenschap worden gecombineerd.
Rijen zwarte buizen lopen langs het plafond en langs de kale betonnen muren. Deze zijn op hun beurt verbonden met felblauwe en groene buizen en enorme zilveren pompen. In een controlekamer aan de zijkant geven een reeks monitoren de hitte, vochtigheid en windsnelheid erboven weer.
“We hebben hier verschillende soorten koelsystemen ingezet, elk gebruikt afhankelijk van de klimatologische omstandigheden”, zegt Maria de la Paz Montero Gutiérrezeen onderzoeker aan de Universiteit van Sevilla, vanuit de binnenkant van het gebouw, waar ze helpt bij het toezicht op het project.
In 2020 zijn de autoriteiten begonnen met het installeren van deze koelsystemen in twee openbare ruimtes in de wijk Isla de La Cartuja, in de wijk Isla de La Cartuja. een van de populairste steden van Europa. Elke dag komen ongeveer 30.000 mensen werken en studeren in dit noordwestelijke district, dat grotendeels niet-residentieel is en de thuisbasis is van universiteitscampussen, musea en bedrijven.
Onder het door de EU gefinancierde project CartujaQanatwerden de zogenaamde ‘qanats’ – netwerken van ondergrondse aquaducten – gebouwd op een nieuw gebouwd terrein van 750 vierkante meter, bekend als de Agora, dat groot genoeg is voor ongeveer 400 mensen, en in een gerenoveerd amfitheater uit de jaren ’90 met een capaciteit van ongeveer 200 mensen.
Het systeem, millennia geleden gecreëerd maar bijgewerkt voor de 21e eeuw, werkt door ’s nachts ondergronds water af te koelen bij de natuurlijk lage temperaturen. Om water sneller af te koelen, wordt een deel ervan ook via pompen op zonne-energie naar het dak gestuurd en in een dunne laag uit sproeiers gespoten via een methode die bekend staat als een ‘vallende film’, voordat het weer ondergronds wordt afgevoerd.
Overdag, als de buitentemperatuur piekt, wordt het koele water bovengronds het plafond in gestuurd om de hitte tegen te gaan. Ook wordt water naar ondergrondse leidingen geleid die de lucht koelen (tot 36.000 vierkante meter per uur), die vervolgens via kanalen in de openbare ruimtes wordt vrijgegeven. Buiten wordt nevel gespoten om de temperatuur door verdamping te verlagen.
“We hebben de qanats voor de helft opnieuw uitgevonden, voortkomend uit hun technisch vernuft”, zegt Lucas Perea Gil, hoofd van het multi-stakeholder project, wiens team het koelsysteem in 2022 begon te exploiteren, dat elk jaar van maart tot oktober loopt.
De originele qanats, volgens Nilou Vakileen universitair hoofddocent architectuur aan de Universiteit van Kansas, dateren van 3000 jaar geleden, in het oude Perzië, of het moderne Iran. Hetzelfde systeem is in veel regio’s in de islamitische wereld gebruikt, van Balochistan tot Jordanië.
Historisch gezien, zegt ze, werden ze in droge gebieden gebruikt om water uit ondergrondse bronnen te transporteren om gewassen te irrigeren en dieren te voeren, maar ook om huizen te koelen.
“Zo konden ze beschaving creëren op plekken waar voorheen geen mensen konden wonen”, legt Vakil uit. onderzocht de geschiedenis van de qanats. “Ze lieten mensen met warmte leven vóór de komst van elektriciteit.”
Het project vertegenwoordigt ook een soort heropleving van lokale praktijken uit het verleden. Soortgelijke technologieën voor waterbeheer werden door de Moren in heel Andalusië ingezet, ook in Spanje Het Alhambra van Granadaeen paar honderd jaar geleden.
De emissiearme oplossing van Sevilla is een bemoedigend antwoord op de toenemende dreiging van extreme stedelijke hitte in de vierde grootste stad van Spanje, de thuisbasis van 1,5 miljoen mensen. Vorig jaar brak Sevilla na opname een record 30 dagen boven 40C (104F) – vergeleken met een gemiddelde van 12,8 dagen per jaar in het voorgaande decennium.
De stad wordt tegenwoordig zo heet dat het de niet benijdenswaardige bijnaam ‘deKoekenpan van Spanje.” En wetenschappers voorspellen dat Sevilla, als gevolg van de door de mens veroorzaakte klimaatverandering, in 2050 waarschijnlijk hetzelfde zal doen bereikte zomerpieken van 50 graden Celsius (122F), terwijl de regenval met gemiddeld 20% afneemt.
Die extreme hitte, een toenemende realiteit voor steden over de hele wereldveroorzaakt nu al ernstige schade aan de bevolking. Het Carlos III Health Institute schatte dat ongeveer 1.180 mensen stierf als gevolg van hoge temperaturen tijdens een hittegolf in Spanje tussen mei en juli vorig jaar. Ondertussen hebben onderzoekers dat wel gedaan berekend dat in de zomer van 2022 in Spanje ruim 11.000 mensen omkwamen als gevolg van de extreme hitte.
“Het is een heel ernstig gezondheidsprobleem”, zegt Anna Beswijkeen beleidsmedewerker aan de London School of Economics die zich bezighoudt met klimaatadaptatie en veerkracht. “De gemiddelde mondiale temperatuur stijgt, en dat geldt ook voor de extreme temperaturen. Steden hebben specifieke kwetsbaarheden omdat ze warmte meer vasthouden en vasthouden dan andere gebieden.”
Stadsbesturen proberen dringend oplossingen te vinden om de hitte het hoofd te bieden, vooral oplossingen die niet energie-intensief zijn, zoals airconditioning, wat duur kan zijn en contra-intuïtief voor de klimaatdoelstellingen. In Los Angeles bijvoorbeeld is het gebruik van warmtereflecterende witte verf op straat is effectief geweest bij het verlagen van de temperatuur. In Rotterdam helpen groene daken daarbij het stedelijk hitte-eilandeffect te verzachten en om de lucht schoon te houden. Anderen, zoals Freetown, de hoofdstad van Sierra Leone, zijn zover gegaan huur Chief Heat Officers in.
“Er is een gebrek aan zichtbaarheid over hitte, het is een stille moordenaar, en daarom is bestuur hierover zo belangrijk”, zegt Beswick, die vorig jaar een rapport publiceerde rapport over goedkope, koolstofarme koelsystemen.
Sevilla heeft zich historisch aangepast aan de hitte door zijn smalle straatjes en schaduwrijke binnenplaatsen en meer recentelijk door de eerste stad ter wereld te worden hittegolven benoemen en categoriseren. Nu laat het een indrukwekkende impact zien met de bijgewerkte qanats, evenals andere koeltechnieken die deel uitmaken van het project, waaronder het toepassen van hittereflecterende verf, wind- en zonwerende middelen en vegetatie op binnenmuren.
Uit onderzoek van de Universiteit van Sevilla, gedeeld met Next City, bleek dat het project ertoe leidde dat de binnentemperatuur in de zomer van 2025 maar liefst 12 graden Celsius lager was dan buiten.
Tegelijkertijd ontving het project, dat 80% van zijn budget van € 5 miljoen ontving van de Europese Unie Stedelijke innovatieve acties kantoor, verbruikt geen energie. In de zomer van 2025 produceerden de zonnepanelen op het dak van CartujaQanat van 380 vierkante meter 55.000 kWh, terwijl het draaien van de machines, zoals pompen, 42.000 kWh verbruikte.
“Het laat zien dat eeuwenoude technologie een heel belangrijk punt kan zijn in onze huidige omgeving”, zegt Vakil. “Koeling is een van de grootste problemen waarmee we in de toekomst te maken zullen krijgen. Het project van Sevilla dient als een schaalbaar prototype.”
Ze hebben al belangrijke lessen geleerd voor toekomstige iteraties, zoals het feit dat ze slechts drie van de negen waterpompen nodig hadden die ze hadden gekocht. “We dachten dat we meer nodig hadden”, zegt Gil. “Maar dat hebben we niet gedaan. Daar hebben we van geleerd. Dus in de toekomst kan dit model goedkoper worden.”
Het succes van CartujaQanat heeft ertoe geleid dat delegaties uit onder meer Californië, Duitsland en Dubai de locatie hebben bezocht om inspiratie op te doen en aantekeningen te maken. Maar het zal niet in alle steden werken. Zoals Vakil opmerkt, is het onwaarschijnlijk dat het qanat-systeem effectief zal zijn in vochtige klimaten, omdat het afhankelijk is van verdamping.
Het project helpt ook de wijk Isla de la Cartuja nieuw leven in te blazen, die ondanks de nabijheid van het stadscentrum een grotendeels onderbenut gebied is. Lokale werknemers komen tijdens de lunchpauzes ontspannen in de Agora, tieners gebruiken het om te skateboarden en er zijn regelmatig lessen voor allerlei soorten dans: hiphop, flamenco, swing en tango.
Volgens Gil is het terugwinnen van ruimte voor het publiek een belangrijke motivatie, vooral omdat extreme hitte mensen ertoe zou kunnen dwingen zich in hun huizen te verstoppen – met verlies van sociale contacten.
Het laat ook zien hoe steden grote en ongebruikte openbare ruimtes kunnen herontwikkelen. “We wilden een comfortabele ruimte creëren waar mensen niet voor hoeven te betalen”, zegt hij.
Charo Sollero, die sinds vorig jaar tangolessen verzorgt voor groepen tot 60 personen, is een van de begunstigden. “Het is een open ruimte die niet te warm is, ideaal voor ons”, zegt ze. “We komen samen om te eten en te drinken en daarna urenlang te dansen.”
Hoewel de vloer niet van hout is, het materiaal dat traditioneel wordt gebruikt voor tangodansen, is de ruimte een veel coolere optie dan het hotel waar ze eerder ontmoetten. “Het is duidelijk dat de temperaturen in Sevilla elk jaar hoger worden”, voegt Sollero toe.
En de stad verspilt geen tijd met het uitrollen van dit emissiearme koelmodel naar andere locaties. Volgend jaar zal het de systemen in gebruik nemen bij een bushalte, een plein en een school in de Macarena-wijk van de stad. Op termijn zal het verder uitbreiden.
“Wij geloven dat ze ons kunnen helpen leven met de hitte die eraan komt”, zegt Gil.
Dit verhaal is oorspronkelijk gepubliceerd door Volgende stadeen non-profit nieuwszender over oplossingen voor rechtvaardige steden. Schrijf je in voor Next City nieuwsbrief voor hun nieuwste artikelen en evenementen.
