NEW YORK — Wat maakt het leven de moeite waard? Voor hardcore ‘Harry Potter’-fans met geld om te verbranden, zou het kunnen zijn dat ze Broadway-kaartjes krijgen voor een vluchtige interactie met Daniel Radcliffe in ‘Every Brilliant Thing’, een ingenieus en ontroerend solo-stuk geschreven door Duncan Macmillan met Jonny Donahoe over het onderwerp zelfmoord – of beter gezegd, over de gewone geneugten die tegen zo’n drastische stap pleiten.
Radcliffe rende ademloos door de gangpaden van het Hudson Theatre voordat de show begon, waarbij hij toeschouwers inhuurde om aan het stuk deel te nemen. Ik heb ‘Every Brilliant Thing’ al twee keer eerder gezien, één keer bij de Hij at (de zwarte doos in Santa Monica’s BroadStage) met Donahoe in de hoofdrol in 2017 en één keer in de intieme sfeer van het Geffen Playhouse Audrey Skirball Kenis Theater met Daniel K. Isaac in 2023, ik wist precies wat hij van plan was.
Het stuk draait om een lijst waarmee de verteller op zevenjarige leeftijd begon, nadat zijn moeder voor het eerst een zelfmoordpoging had gedaan. Terwijl ze nog in het ziekenhuis lag, begon hij, zowel voor haar als voor hemzelf, bronnen van alledaags geluk te verzamelen.
IJsjes, watergevechten, aardige mensen die niet raar zijn en niet ongewoon ruiken. Deze items krijgen een nummer, en van toeschouwers die een bepaald ‘briljant ding’ hebben gekregen, wordt verwacht dat ze hun inzending uitschreeuwen wanneer hun nummer wordt gebeld.
De lijst wordt geleidelijk complexer naarmate de verteller ouder wordt. Miss Piggy, spaghetti bolognese en het dragen van een cape maken plaats voor meer verfijnde genoegens, zoals de manier waarop Ray Charles het woord ‘You’ zingt in het nummer ‘Drown in My Own Tears’ of de voldoening om over jezelf te schrijven in de tweede persoon.
Muziek speelt een prominente rol in ‘Every Brilliant Thing’, een bewerking van een monoloog/kort verhaal dat Macmillan schreef genaamd ‘Sleeve Notes’. De vreselijk Britse vader van de verteller schuilt voor de emotionele stormen in zijn huishouden door in zijn kantoor naar jazzplaten te luisteren. John Coltrane, Cab Calloway, Bill Evans en Nina Simone zijn favoriete artiesten, en de verteller kan de stemming van zijn vader aflezen aan de plaat die hij heeft besloten af te spelen.
De productie, geregisseerd door Jeremy Herrin en Macmillan, omvat elk niveau van het Hudson Theatre. Ik ging ervan uit dat ik veilig zou zijn als ik op een stoel aan het gangpad zou zitten in het moordend dure eersteklas orkest tijdens een persoptreden bijgewoond door critici. Maar ik zwaaide niet met een toetsenbord zoals mijn collega aan de andere kant van het gangpad deed om indringers af te weren. En net voordat de show zou beginnen, knielde Radcliffe plotseling naast mijn stoel en vroeg of de persoon met wie ik zat mijn partner was.
Ik vertelde hem dat we geen stel waren, maar alleen vrienden, en dat ik de slechtste persoon zou zijn die hij ooit zou kunnen vragen om iets op te treden. Maar Radcliffe liet zich niet zo gemakkelijk afschrikken. ‘Laten we zeggen dat jullie een ouder stel zijn dat al een tijdje samen zijn,’ fluisterde hij. ‘En het enige wat je hoeft te doen is mij deze doos met sap en reep te overhandigen als ik het over het oudere echtpaar heb.’
Oké, wat voor schade kan er zijn? Ik wist niet dat ‘ouder echtpaar’ een ‘oud stel’ zou worden, een term die onophoudelijk leek te worden herhaald, althans voor mijn Gen X-oren die nog niet gewend waren aan grove millenniumaanvallen! Ik kalmeerde mezelf door te doen alsof we ons in de wereld van het antirealisme bevonden. Maar eerlijk gezegd zou ik graag het soort persoon willen zijn dat een angstig kind in de wachtkamer van een ziekenhuis een sapdoos en een reep zou aanbieden, dus misschien was de casting toch niet zo vergezocht.
Daniel Radcliffe in de Broadway-productie van ‘Every Brilliant Thing’.
(Mattheüs Murphy)
Een theaterbezoeker werd opgeroepen om de dierenarts te spelen die het kinderhuisdier van de verteller euthanaseerde, een hond genaamd Indiana Bones die werd gesymboliseerd door een jas die iemand uit het publiek vrijwillig had aangeboden. Het was de eerste ervaring van de jongen met de dood, een moeilijk concept voor een jonge geest, maar een belangrijke voorloper voor een jongen die niet de luxe van existentiële onschuld had gekregen.
Andere toeschouwers, vooral degenen die op het podium zaten, speelden veel uitgebreidere rollen. Eén man, die voor het eerst was uitgenodigd om als vervanger van de vader van de verteller te dienen, werd in plaats daarvan gevraagd de jongen te spelen. Hij kreeg één woord als antwoord: “Waarom?” – terwijl zijn vader probeert uit te leggen waarom zijn moeder in het ziekenhuis ligt. Deze zelfde acteur werd later gevraagd om de vader te spelen die een toost uitbrengt op de bruiloft van zijn zoon, een van de zeldzame keren dat hij taal kon oproepen voor het soort diepe gevoel dat hij normaal gesproken alleen via zijn platen zou kunnen uiten.
Een vriendelijke en geduldige toeschouwer die de schoolbegeleider moest spelen, moest haar schoen uittrekken om een sokpop te improviseren, een van de instrumenten van haar empathische praktijk. Een ander publiekslid speelde op gevoelige wijze Sam, de liefde van zijn leven voor de verteller, een relatie die de lange termijn tol onthult van de opvoeding door een ouder die lijdt aan suïcidale depressie.
Radcliffe’s ruzie met het publiek was intuïtief net zo scherp als zijn diepgevoelde optreden. Hij heeft het comfort van een goede retailpoliticus, die niet bang is om direct contact te maken met de massa. Tweevoudig Tony-winnaar Donna Murphy ging in het huis bij het beoordeelde optreden dapper mee toen Radcliffe even haar lichtgevende diensten inriep.
Het is duidelijk dat Radcliffe de belangrijkste reden is dat “Every Brilliant Thing” op Broadway staat. De show, die in 2013 begon op het Britse Ludlow Fringe Festival, is een ragfijn stuk, een curiosum van 70 minuten dat je het beste van dichtbij kunt ervaren, zonder de hoge verwachtingen en belachelijke prijzen van het turbocompressietheater in New York. Het Hudson Theater geeft de gebeurtenissen een megakerkelijke sfeer, maar de geesten van de theaterbezoekers zijn niettemin ontroerd.
Een sjofele Radcliffe, fonkelende toegankelijke gemoedelijkheid in spijkerbroek en sweatshirt, ritst door het spelonkachtige theater alsof hij een eenmanscampagne voert tegen de isolatie-epidemie. Het valt niet te ontkennen dat Harry Potter is uitgegroeid tot een zelfverzekerde toneelacteur. Zijn Tony-winnende optreden in “Vrolijk rollen we mee” had alle twijfels moeten wegnemen, maar de schittering van zijn roem kan zijn serieuze karbonades nog steeds verdoezelen.
Oprecht maar nooit vleiend, ironisch zonder ooit cynisch te zijn, goed verzorgd maar verre van chic, hij is een glamoureuzere versie van het personage dan die van Donahoe, de Britse komiek met een alledaagse houding wiens vertolking zo oprecht leek in de Edye dat ik ten onrechte dacht dat het stuk zijn persoonlijke verhaal was.
Donahoe’s optreden werd gefilmd voor HBO, maar ‘Every Brilliant Thing’ is bedoeld om in een theater te beleven. Het hele doel van de show is om het publiek te transformeren in een geïmproviseerd ensemble, een groep vreemden die emotioneel verenigd zijn door het verhaal van de intieme kennis van een jongeman over zelfmoord, een onderwerp dat Albert Camus het ‘enige werkelijk serieuze filosofische probleem’ noemde.
Ik heb twee gedachten over ‘Every Brilliant Thing’. Ik was opnieuw ontroerd door het stuk, maar ik ben dankbaar dat ik mijn creditcard niet hoefde te beschadigen om voor mijn stoelen te betalen. Ik hou van de interactieve, zachte menselijkheid van het stuk, maar ik was me er ook scherp van bewust hoe het werk werd gecommercialiseerd. Ik juich de bereidheid van Radcliffe toe om als acteur een onafhankelijk pad te bewandelen, maar ik zou misschien meer onder de indruk zijn geweest van zijn avontuurlijkheid als hij had besloten op te treden in een kleine zaal die niet de prijsniveaus had die ik associeer met luchtvaartmaatschappijen.
Toch is het per saldo uitstekend om een gesprek over geestelijke gezondheid op gang te brengen met een publieksmagneet die zo krachtig is als Radcliffe. En Radcliffe’s meelevende portret van een overlevende die erkent dat hij niet uit het bos is alleen maar omdat hij volwassen is geworden, is een van die dingen die een theaterliefhebber net iets meer waardering geeft voor de menselijkheid die centraal staat in deze kunstvorm.
