Michael Silverblatt, jarenlang presentator van het KCRW-radioprogramma ‘Bookworm’ – bekend om zijn interviews met auteurs die zo diepgaand waren dat ze zijn onderdanen soms verbaasd lieten staan over zijn brede kennis van hun werk – is overleden. Hij was 73.
Silverblatt stierf zaterdag thuis na een langdurige ziekte, bevestigde een goede vriend.
Hoewel de 30 minuten durende show van Silverblatt, die liep van 1989 tot 2022 en landelijk werd uitgezonden, interviews bevatte met gevierde auteurs, waaronder Gore Vidal, Kazuo Ishiguro, David Foster Wallace, Susan Orlean, Joan Didion en Zadie Smith, was de echte ster van de show de presentator zelf, de nasaal stemhebbende radiopersoonlijkheid die meer dan eens in zijn leven te horen kreeg dat hij geen stem had voor zijn medium.
Zijn show vertegenwoordigt een van de belangrijkste archieven van gesprekken met grote literaire grootmachten uit de late 20e en vroege 21e eeuw.
Maar Silverblatt wist dat hij net zo goed een personage was als de mensen die hij interviewde.
“Ik ben een net zo fantastisch wezen als wat dan ook in Oz of in Wonderland”, zei hij tijdens een lezing voor de Engelse afdeling van Cornell University in 2010. “Ik vind het leuk als mensen kunnen zeggen: ‘Ik heb nog nooit iemand zoals hij ontmoet’, en daarmee zouden ze moeten bedoelen dat het geen onaangename ervaring was.”
De inwoner van Brooklyn, geboren in 1952, leerde als kind van lezen houden toen hij kennis maakte met ‘Alice’s Adventures in Wonderland’. Buren zagen hem door de straten van Brooklyn lopen met zijn hoofd in een boek en belden soms zijn ouders uit angst dat hij gewond zou raken.
Maar totdat hij op 16-jarige leeftijd het huis verliet naar de universiteit van Buffalo, State University of New York, had hij volgens Silverblatt nog nooit een auteur ontmoet.
Zijn college was echter gevuld met beroemde auteurs als Michel Foucault, John Barth, Donald Barthelme en JM Coetzee, die allemaal als professor werkten.
Silverblatt was verlegen en te beschaamd om tijdens de les iets te zeggen, omdat hij de letter ‘L’, die drie keer in zijn eigen naam voorkomt, niet duidelijk kon uitspreken. Toch beschouwde hij de auteurs als zijn vrienden, ook al wisten ze dat nog niet, zei hij tijdens de Cornell-lezing.
Hij benaderde hen na de les om over hun werk te praten.
Ondanks zijn interesse in literatuur wilden de ouders van Silverblatt dat hij postbode werd, zei hij. De zomer na zijn eerste jaar werkte Silverblatt op een postroute in New York City, waar hij brieven bezorgde bij het huis van de burgemeester op een Upper East Side-route die hem langs talloze oude boekhandels en tweedehandsboekenwinkels voerde. Tijdens die baan, zo zei hij in de Cornell-lezing, kocht hij het volledige werk van Charles Dickens.
Silverblatt verhuisde halverwege de jaren zeventig na zijn studie naar Los Angeles en werkte in Hollywood op het gebied van public relations en scriptontwikkeling.
Zoals veel jonge schrijvers in Los Angeles schreef hij een script dat nooit werd gemaakt.
Het was in Los Angeles dat Silverblatt Ruth Seymour ontmoette, het oude hoofd van KCRW.
Seymour was net vanuit Rusland teruggekeerd naar de Verenigde Staten en was op een etentje waar iedereen over Hollywood sprak. Daar raakten zij en Silverblatt ondergedompeld in een één-op-één discussie over Russische poëzie.
“Hij is een geweldige verteller en dus verdween de rest van de wereld gewoon”, zei Seymour tegen Times-columnist Lynell George in 1997. “Daarna draaide ik me gewoon om en vroeg hem: ‘Heb je er ooit aan gedacht om radio te gaan doen?’”
De volgende 33 jaar was dat precies waar hij over dacht.
“Michael was een genie. Hij kon betoverend zijn en altijd, altijd, altijd briljant”, zegt Alan Howard, die 31 jaar lang ‘Bookworm’ redigeerde.
“Het is een buitengewoon archief dat bestaat, en ik denk niet dat iemand anders ooit zo’n archief heeft gecreëerd van intelligente, interessante mensen die naar hun werk worden gevraagd”, aldus Howard. “Michael was erg trots op de show. Hij wijdde zijn leven aan de show.”
Silverblatt droomde er ooit van om aan de andere kant van de microfoon te staan, als zelfschrijver, zei Howard. Maar toen hij in de twintig was, kreeg hij last van een writer’s block en stopte hij met schrijven.
‘Uiteindelijk vond hij vrede met de realiteit daarvan’, zei Howard.
In plaats van te schrijven werd hij een accumulator van een enorme hoeveelheid werk van andere schrijvers – zowel in zijn bibliotheek als in de opslagplaats in zijn hoofd. Hij had een ongelooflijk geheugen voor de boeken die hij las.
Silverblatt verbouwde het appartement naast zijn Fairfax-appartement tot een bibliotheek waar hij duizenden boeken bewaarde, zei Howard.
“Het was de hemel”, zei hij. “Het was een fantastische bibliotheek.”
“Hij was zo’n bijzonder persoon”, zegt Jennifer Ferro, nu president van KCRW. “Hij had een stem waarvan je nooit zou verwachten dat die op de radio te horen zou zijn.”
Alan Felsenthal, een dichter die Silverblatt als een mentor beschouwde, noemde de stem van Silverblatt ‘gevoelig en teder’.
Felsenthal zei dat de show ging over het creëren van een ruimte van ‘oneindig medeleven’, waar schrijvers dingen konden delen die ze in het dagelijkse gesprek misschien niet zouden delen.
“Michael was uniek, echt uniek. En zijn stem ook”, zei Felsenthal.
Een van de belangrijkste uitgangspunten van Silverblatts aanpak was dat hij niet alleen het boek las dat hij die dag in zijn show besprak, maar ook het hele oeuvre las van de auteurs die hij interviewde.
‘Een belangrijke schrijver zou binnenkomen en versteld staan van Michaels diepgaande visie op het werk dat voorhanden is,’ zei Howard.
David Foster Wallace zei in een interview dat hij wilde dat Silverblatt hem adopteerde.
Silverblatt zei dat hij ernaar streefde het hele oeuvre van een auteur te lezen, maar dat hij nooit beweerde het allemaal te hebben gelezen als hij dat niet had gedaan.
“Over het algemeen probeer ik het volledige werk van de auteur te lezen. … Dat is niet altijd waar, en ik zeg het nooit als het niet waar is. Maar vaker wel dan niet, heb ik in ieder geval het merendeel van het werk gelezen. En soms is het een bovenmenselijke uitdaging”, zei hij in de Times-column van 1997.
De vraatzuchtige lezer zei dat de beste boeken, die hem geluk brachten, niet de boeken waren die ons de weg vergemakkelijken in deze vreemde en moeilijke wereld.
‘De boeken waar ik het meest van houd, maakten het voor mij moeilijker om te leven’, zei hij.
Silverblatt laat zijn zus, Joan Bykofsky, achter.
